Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
aiztur.
sense-1
(AN-5vill, L, B, BN, Sal, S; Deen I 317 (aes-), Lar, Añ (AN), Sb-Urq, Izt 116v, VocB (ais-); h- Gèze (hais-), H), haixtur (AN-5vill-burg, L, B, BN, Sal, S; Urt Gram 34, VocBN , Dv, H; a- SP, H), hainztur (H; hains- Ht VocGr 340, H), hainxtur (Ht VocGr 299) aizter (aĩzt- R-uzt), aiztor (AN-ulz), aistor , axtur (AN-5vill, Sal; ZMoso 71), aztur (AN). Ref.: A (aI)nzter, aiztur , haixtur, aztur); A Apend (aiztor); Lh (haiztur, haixtur); Lrq /haštür/; ContR 530; CEEN 1970, 131; Izeta BHizt2 (aixtur).

(Pl.).
Tijeras. " Aixturrak, ciseaux" SP. "Ciseaux, haixturrak " Urt Gram 34. " Hainxturra, ciseau" Ht VocGr. . " Haixtur, [...] ciseau à tailleur d'habits, à tondre des moutons, les mules, à tailler les vignes" VocBN. . " Haixtur, ciseau de tailleur d'habits" Dv. " Haixturrak [...]: 1. ciseaux de tailleur [...]; 2. ciseaux à tondre cheveaux, moutons, à tondre haies, branches qui débordent" H. "Tijeras grandes" A. " Aiztor, tijeras pequeñas" A Apend. . "El yuaregille emplea una axturra, tijeras de hojas muy largas (AN-5vill)" CEEN 1970, 131. " Aixturrekin moztu zion ilea " Izeta BHizt2. . Cf. OHOL-AIZTUR. v. artazi, guraize. Tr. Documentado al Norte en Voltoire (aistor), Duvoisin y autores del s. XX no suletinos. Al Sur sólo en autores del s. XX. Haixtur es la forma gral. en textos septentrionales (junto a aixtur en Zubiri). En textos meridionales se documenta aiztur (con aspiración en Aresti y Oskillaso (en éste junto a haixtur)); hay tbn. aistur en Urruzuno.
Horra aistorrak zerratzeko eta kaxatatzeko. "Voilà des ciseaux pour les fermer & cacheter". Volt 207. Aski da bixikari mokoa haixturrez moztea. Dv Lab 291 (v. tbn. 339 haixturrez moztu). Denbora hartan guzian ez bide zuen harrek haixturrik ez orrazerik erabili ez buruko ilean ez bizarrean. Prop 1904, 210. --Zertako ditut nik aisturrak?--Ara Jauna; beatz-azkalak moztu ta orrelako lanetarako oso politak ditu. Urruz Ibaiz 13-4-1902, 2 (Zer 123 aizturrak). Girtainetik xuxen mozten dituzte haixturrez [zuhamuaren ostoak]. JE Bur 82. Abar gaixoa! Haixturrez nakon borthizki moztu burua... Ox 173. Zor zioten lagunek zimikoa: / Soineko zolan haixturren pikoa... Ib. 183. Han husten zituen zakuko tresna bitxienak. Kobre puskak, itziak, haixturrak [...]. Zub 25. Bordan ondoan lerrokatzen dira hamar edo amabi gizon, auzokoak, bere aixtur xorrotxekin. Ib. 97. Gizonak berriz mozketa-aitzaki / beren aizturrak gerriyan, / siñalien bat utziko dute / sartzen badira erriyan. Tx B II 64 (ref. a los gitanos). Andre Joana, haixturrak eskuan, orratz eta haria erhien artean. Barb Sup 43. Esan egijozu perratzalliari datorrela ointxe berton aizturrakaz eta laburtu dagistazala belarrijak albait ariñen. Otx 121. Eun beor zuri, gesal-belarra antzeko motots ederdun, aizturrez iñoiz ukigabeak. Or Mi 45. Suatsak: zurezko aiztur edo guraize aundi batzuk. Or Eus 101n. --Eta honek, zikiratzalearen ofizioa. --Ongi egon zinen zu, mutila! --Eta zu, haizturrekin? Artaziekin? Arti Tobera 170. Bizar-khentzailearen haizturrek. Osk Kurl 97 (82 haixturrekin). Inauskaiaz eta aizturrez eta onetariko beste askoz ebaki al zenezake mats-aiena? Zait Plat 148. Apezek buru gainean ekartzen ginuen koro hura [...], biloetan haixturrez eta bizar-nabalaz ximenki arrasatuz egina. Larre ArtzainE 159.
azpiadiera-1.1
Tijera, especie de salto.
Zein ederki pikatzen zituen dantza zahar eta eder hortako pontu guziak, ezker eta eskuin biratzen zelarik, aitzinat salto, gibelat salto... Noizetik noizerat zenbait haiztur ere artean egiten zituelarik. Elzb PAd 56. Muxikoetan hasi nintzenean [...]. Beldurrez den mendren harrabotsa eginez, huts egin-araz zezan nik egiten nituen piko edo haizturretarik bat! Ib. 71.
azpiadiera-1.2
" Aĩztur <aĩnztur> (R), tenaza" A.
azpisarrera-1
AIZTUR-BEGI. "Haixtur-begi (L), œil de ciseaux" Lh.
azpisarrera-2
AIZTUR- PARE. Par de tijeras.
Lau edo bostek, ez ukhanez ez kanibetik ez pistoletik, sarthu zuten, bat bertzearen ondotik, haixtur pare bat bihotzean. Elsb Fram 126. Zaldi bat, asto bat eta aisturra pare bat (guraizak) dira nik dedan guzia. Urruz Ibaiz 13-4-1902, 2 (Zer 123 aizturra pare).
azpisarrera-3
AIZTUR-UKALDI, AIZTUR-KOLPE. Tijeretazo. "Haixtur-ukaldi (L, BN, S), coup de ciseaux" Lh.
Haixtur kolpe batean, zehe bat eta erdi bederen pikatzen diote galtzeri [...]. Barb Sup 43. [Dendari gazte moltxoa] orratzetik hari, aixtur-ukaldi zonbait ere emanik protsimo-lagunari, huntarat erori zitzaioten solasa: ea guziek beharko zuten bada goiz edo berant ezkondu. Lf Murtuts 44.
azpisarrera-4
AIZTUR ZORROTZ. "Aixtur zorrotza, pince-maille" SP. "Aiztur-zorrotza, tacaño, avaro (Darric)" DRA.
aiztur
0 / 0
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper