Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ardagai.
etimologikoa
Etim. De lat. cardu(u)s + gai, con desaparición de la oclusiva sorda inicial latina.
sense-1
(V-gip, G-azp-goi), ardangai (AN-larr), artagai (G-bet). Ref.: A. Urkia EEs 1930, 8; Garate BAP 1949, 354; Asp Leiz (ardangai).
Hongo yesquero; yesca. "Cierto agárico sin tallo, cuyas especies viven parásitas en el tronco del alerce, el chopo, la encina y otros árboles (seco, sirve de yesca)" A. "Sultzu (= Ardagai). Sukarriaz ateratako sua artzeko gaia (V-gip)" Urkia EEs 1930, 8. "Artagaia, la yesca de los manzanos, usada en Orio para su bendición el miércoles de Ceniza" Garate 6.ª Cont BAP 1949, 354. "Ardangai [sic], yesca" Asp Leiz. "Ardagaia baño leorragoa, bastoagoa" (G-azp). Cf. VocNav: "Ardagay. Nombre popular del hongo "Ungulina fomentaria"; sin interés culinario". v. ardai.
Suaren ondotik ardagaia kendu egiñ bear da. Ag G 146. Artu du garrautsen saskia, bear dan aña sukarri zuloetan sartu du, ardagai ari luzeak arretaz ipiñi ditu. Ib. 345. --Urrutitik eskuzabal diruditenak, gerturaezkero agitz ardagaia baino legorrago izaten dira. A Ardi 24. Beste belarri-zulotik ardagai piztua sartu zion. Muj PAm 68. Ardagai puska bat piztu zuan. Ib. 68. Orrela bagoaz, laster degu itzal pixka bat billatu-eziña [...] ta denboraz dira gure mendi ta belardiak ardagaia baño legorrago biurtu-ta. Munita 13.
azpiadiera-1.1
(Como segundo término de comparación, para resaltar la idea de sequedad, aridez).Cf. infra ARDAGAIZKO.
Ardagaia baño legorragoa izan ogia. (G-goi). EEs 1928, 167. (ap. DRA) Ta auxe arrigarria: otoitzean, otoitzerako zeuzkan orduetan, ardagaia baño legorrago arkitzen zan. Manzi GPatroi 85.
azpiadiera-1.2
Alimento, estimulante.
Deitzen badio [edanari] Origenes-ek. vitiorum omnium mater, bizio guzien ama; deitzen badio Konzilio batek bizio guzien ardagaia ta iñudea, omnium vitiorum fomes ac nutrix? AA III 383.
azpiadiera-1.3
Combustible.
Amukua esaten ari da! Entzun al duzu? Amukua ardagaia bait da. Lab SuEm 203. Joxe txirbil billa bidalia duala. Txirbillak ostutzera Alperrik ordea, ezin billatu izan ditu-ta. Eta ordez, amukoa, entzuten? Bai amukoa ekarri du. Ta amukoa Willik dionez askozaz ardagai . <arukgai> obea da. Ib. 203.
azpiadiera-1.4
(Uso adj.).
Sahara ematen zun / Urbia zelaiek. / Ain lur ardagaiek, / urritu jan-gaiek, / nola egon alaiek / ardi ta artzaiek? Insausti 251.
azpisarrera-1
ARDAGAIZKO (Adnom.).
Nori biotza samurtzen etzaio bere umeak [...]? Biotza ez samurtzea, ardagaizkoa izan bear. E. Mujika EEs 1913, 251.
ardagai
<< arazo 0 / 0 1 ardi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper