Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
azantz.
sense-1
1. (AN-erro, B, BN, Ae, S; SP, Arch VocGr , Dv (BN), H), azants (BN-ciz-mix), asants (Ae), asantz (BN-lab, Ae). Ref.: A, A Aezk (asants); EI 91; AtBou I 363; Echaide Nav 30; Izeta BHizt2.
Sonido, ruido (tbn. fig.). "Toute sorte de bruit (O). [...]. Uraren azantza " SP. " Azanza, herotsa, le bruit" Arch VocGr . "Bruit" H. Leiçarraga (Decl ã 7 v) da azanza como equivalente suletino de hotsa.
tradizioa
Tr. Empleado exclusivamente en la tradición septentrional.

Uraren azantza eta habarrots bethikoak / Boza entzuteko sortzen darozte organoak. EZ Man I 111. Ioanen dire bere hitz azanzarekin, baina Iainkoaren egiak sekulakotz iraunen du. SP Imit III 14, 4 (Ch bere hitzen soiñuarekin, Mst e Ip bere elhen herotsa bezala, Ol beren itz-otsarekin). Nik irakasten dut hitz azantzik gabe batari eta bertzeari zer iduri zaion behatu gabe. Ib. 43,3. Segur Espiritu saindua ere ezin dagoke azantzik, liskarrik, oiurik eta gudurik den etxean. SP Phil 405. Gauerdiaren ingurutan azantz eta oihu handi bat heldu da. Tt Onsa 72. Ahoko hitzen azanzak eta soiniak zer balio dute bihotza bada mutu eta hil, eta ezpada minzo? Tt Arima 31. Nola azantzik gabe eta ixillik iguzkiak hedatzen baititu bere argiak. 29. Gure arima ere espiritüal delakoz, aizia, azanza, botza korporal direlarik, eztitake ikhus. Bp I 29. Zelütik jiten enzün zien azanziala laster egin zien. Bp II 71. Hala nola azanzek eta oihiek ohoiñak ihesi igorten baitituzte. AR 377. Guardiak erne zauden / Azantzer begira. Bordel 40. Gaiza hoietan zielarik gogoa, / Azanza bat du enzuten. Arch Fab 109. Azanz hori orok dute enzuten. Ib. 125. Hanbat hots eta azantzekin. Gy 219. Azanz handi bat inzuna izan da Raman. SalabBN Mt 2, 18 (Dv deihadar). Amarantez eta bioletez estali pentze batzu behera azantz eme batekin zoazen iturri batzuek egiten zituzten asko lekutan mañha toki batzu. Dv RIEV 1931, 556. Ezen gaztelu harren ondorat hurbiltzen zirenek entzuten zituzten azantzik eta harrabotsik ikharagarrienak. Jnn SBi 125. Edozoin ala edozer erhauts bedi, bilhaka bedi ilhaun, khe, azantz, argi, usain, indar. JE Bur 42. Gomak [= gogo emak] azantzekin goresten hitener: hek berek baihite, azpiz jorratuz, gehienik aphaltzen. Ib. 125. Esku emanik, solasean hasi ginen, kanoien azantz izigarriaren artetik. StPierre 14. Azantz bakar bat ez da kanpoan ageri. Barb Sup 185. Hezur azantz batekin. Ib. 116. Sabre azantz zerbait entzunik. Ib. 148. Itsasoaren azantzak iduri du intzira. Ox 187. Bet-betan aditzen du / zerbaiten azantza. Etcham 146. Aberri egunaren urrungo azantza / Entzun dut bet betan. Iratz 30. Uraren lankaden azantzaz, / ez iguzkiaren erlantzaz / axoltzen ez ziran batere. Mde Po 89. Norbeit edo zerbait azantzetik ez bazezaken asma. JEtchep 23. Ordu berean azantz bat hauteman nuen hesian. Ib. 37. Bazterrak laster eztitu ziren, eta ixildu Xabierrin. Nor zen azantz gose? Ardoy SFran 63. Hango portua ikustekoa zen, nungo nahiko untzi, mariñel eta tratulariekin. Hango azantzak! Hango mintzairak! Hango haroa! Ib. 183. Alde batetik aditzen nuen ur handiaren azantza. Etchebarne 30. Hea potta, azantzarekin? Larre ArtzainE 64.
sense-2
2. "(B), esfuerzo" A.
azpisarrera-1
AZANTZ-EGILE ( (Dv)).
a) Alborotador. "Bruyant" Dv.
Jesusek xirulari eta azantz-egileak ikusi zituenean. "Turbam tumultuantem". Leon Mt 9, 23 (Dv oste bat harramantz handitan).
b) (azantzile BN-baig; azanzile BN-baig). Ref.: Satr VocP (azantzile); JMB At (azanzile). "Especie de duende que turba la paz de las casas con estruendo de ruidos nocturnos. Se relaciona con la presencia de algún espíritu que recaba la ayuda de los suyos. Se les llama también tarrataile" Satr VocP. "Espectro del difunto" JMB At.
c) (Dv (que cita a Arch)). (Sonido) vocal.
Letra hoietan sei badira azanz egile deithuak: A, E, I, Y, O, U. "Productrices de son". Arch Gram 1. Hitza hasten bada letra azanzgile batez edo h mutu batez. Ib. 23.
(Uso sust.). Vocal.
Hitza hasten badu azanzgile edo h mutua ezten letra batek. "Voyelle". Arch Gram 23. Kasu hortan ma, ta, sa, egiten dia, mon, ton, son, bi azanzgilek elgar yoitez, sobera zabaleraz eztezeten ahoa. Ib. 22.
azpisarrera-2
AZANTZ EGIN, AZANTZA EGIN. Hacer ruido.
Eta nola zerrenek azanzik egin gabe abitiak andeatzen baitituzte. AR 405. Badira franzesean hirur. e suerte [...]: e mutuak eztu kasik azanzik egiten. Arch Gram 3. Intzura guzian zuen azantza egiñ. Gy 110. Etzezaketen guziek / Bara araz garabik / Azantza egitetik. Ib. 251. Guti balio luke eginik azantza. Hb Esk 95. Ihiztariak ez du / ez buruan hatzik! / Ez eta're egiten / gibelaz azantzik. Etcham 148.
azpisarrerakoSense-2.1

(Con adj., cuantificador, etc.).
" Azantza haundia egiten du (BN-ciz)" Gte Erd 304.
Iustizia-kortetan eta Parlementetan Serjenta athalzainek oiu eginez, . ixilik, ixilik, azanza geiago egiten dutela, ixilarazi nahi dituztenek egiten duten baino. SP Phil 233s. Eta gero, nola mirakuilu horrek egin baitzuen azantz handia, joan zen aintzina bere lagunekin lehen-bai-lehen. Jnn SBi 108. Azantz ttikiena ere egin gabe. Barb Sup 123. Azantz haundirik egin gabe hil izan zauku Mentaberriko nausi zaharra. Herr 23-10-1958 (ap. DRA). Azantz bat eginez bere zapeta aztal luzekin. JEtchep 79.
azantz
<< auzki 0 / 0 1 azarri >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper