Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
deiadarka.
sense-1
(H (deih-), A), deadarka (Lar, , A), dedarka (), dearka, diarka (V-gip ap. Elexp Berg ), didarka, deagarka.
Gritando, llamando (a gritos), clamando; a voces, a voz en grito. "Aclamar, deadarka egon " Lar. "Exclamar, deadarka asi " Ib. "(A) voces, a voz en grito" Lar, Añ. "Être à pousser des cris perçants d'appel à l'aide" H. " Manuel, ama zuri diarka dabill " Elexp Berg. v. DEIADARREZ.
tradizioa
Tr. Usado por autores meridionales desde mediados del s. XVIII, al Norte es mucho menos frecuente, aunque aparece ya en Haramburu; no lo hallamos entre los suletinos. Los autores septentrionales emplean (excepto dehadarka en Prop ) deiadarka (con -h- salvo en Goyhetche e Iratzeder); aparece tbn. esta forma en algunos autores meridionales de la 2.a mitad del s. XX (antes se encuentra en los primeros escritos de Azkue, que luego parece decantarse por deadarka ). Al Sur la forma más extendida es deadarka, documentada tbn. en Echenique: general en guipuzcoano (salvo deagarka en J.C. Echeverria) y tbn. en vizcaíno hasta fines del s. XIX (diadar- en Moguel y f. Bartolomé); desde entonces los textos vizcaínos dan testimonio, a veces con vacilaciones en un mismo autor (cf. Kirikiño), de diversas variantes, de las cuales la más empleada es seguramente didarka . En DFrec hay 9 ejs. de deadarka, 3 de deiadarka y uno de didarka, todos ellos meridionales.

[Arrankurak] deihadarka eta nigarretan jendeak ezarten dituela. Harb 191. Ez deadarka ta ez presaka edo itotzen bezala esan. Cb Eg III 288. Antxe egoten da / gizon bat deadarka / ez dala ez karu. DurPl 76. Eria asi zan deadarka: Gar bizietan erretzen nago! AA I 433. Asarratuta, asten da lotsagalduko diadarka. fB Olg 72. Deadarka ta deadarka, zoro eginik, Yesus ilteko esaten deutse. EL2 220. Ojuz ta deadarka dagoela nor bere gogokoaren alde. Izt C 254. Deihadarka ihardetsi zioten: Khen, khen eta eraman haberat. HeH Io 19, 15 (Lç, Dv, Ol oi(h)u egin, He oihuz, TB deadarkatu, LE klamatu, Or oiuka, IBk deiadarka, IBe garrasika). Deadarka otoiztu zuen bere Yangoikoa. Echn Ion 1, 5 (Dv deihadarka, Ol oiuka, Ker deadarka). Deihadarka eta marrumaz zioelarik: ez dut nik egin, bertzen lana da! Hb Egia 16. Jainkoari erregutzen deadarka. 'Clamando a Dios' . Aran SIgn 87. Birietako indar guztiaz deiadarka. A Ezale 1897, 2a. Sorotik sorora asi zuten izketartea, deadarka. Ag G 44. Didarka ta kiñuka gelditu ]e[ditezala adirazoten. Kk Ab I 82. ¡Viva Rusia! deadarka. Eguzk GizAuz 130. Nundik nora ibilli ete dira alproja gaizto oek? --eta de[a]darka asi zitzaien. TAg Uzt 156. Ondo gogoz deadarka abestutzen. JAIraz Bizia 71. Elkar entzun ahal izateko, ia deadarka egin genuan [...] hurrengo solasketea. Osk Kurl 113. Arrapatuko zaitut, Kati (Ura joan dan aldera deadarka). NEtx LBB 198. Atzean gelditzen zala ikusirik, deadarka asi bear izan zuan, itxoegiteko. Berron Kijote 116. Manifestaziñoian jendea bere etxe aurrean didarka ibilli jakola. Etxabu Kontu 80. Karrasika egoten zirala, erotuta bezela; deadarka iltzen zirala. BBarand 27. Amonari ari da / beti deiadarka. Zendoia 81. Gorria eta beltza, nere adinekoek ongi ezagutzen dituzten bi banderaren koloreak, ari dira deihadarka bere [liburuaren] azalean. MIH 333.
v. tbn. Gy 148. Elzb PAd 63. Iratz 138. Osk Kurl 162. Berron Kijote 200. Deadarka: It Fab 43. Lard 508. Ur Ex 32, 17. Arr May 90. Goñi 52. Echta Jos 280. A Ardi 45. Muj PAm 48. Jaukol Biozk 84. Or Mi 133. Anab Usauri 36. Ol Mt 14, 26. Kk Ab II 11. Zait Sof 30. And AUzta 88. Ugalde Iltz 42. Erkiag BatB 145. MAtx Gazt 82. Salav 92. T. Mujika in Etxabu Kontu 183. Insausti 101. Didarka: Enb 135. Erkiag Arran 123. BEnb NereA 149. Dearka: Itz Azald 175. Deagarka: Echve Ongi 24. Deharka: Prop 1912, 117 (ap. DRA). Diadarka: Ag Serm 351. Arrantz 32. Diarka: Kk Ab II 166. SM Zirik 45.
azpiadiera-1.1
Graznando.
Anzarak [...] nai du egon deadarka ta nekerik gabe. AA III 375.
azpiadiera-1.2
Diadar ta ajuika dabilz neure billa.Mg PAb 202.
azpisarrera-1
DEIADARKA BATEAN ( (V-gip)). A puro grito. "Umiak diarka baten dabitz" Elexp Berg.
Deadarka baten asi zan: "Oi!, zer daukazu zuk gugaz, Nazareteko Jesus orrek?". Ker Lc 4, 33 (Lç oihuz ozengi, He, HeH, Leon, IBk oihu handi, Oteiza, Brunet deadar aundi, Dv deihadar egin, Or oiu andika, IBe oihu bizian).
deiadarka
<< deiadar 0 / 0 deiadarkatu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper