Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ahuku.
etimologikoa
Etim. Del gasc. ahouc . Cf. prov. ant. afolc, cat. fòlc, etc., en último término del germ. fulk 'multitud, muchedumbre' (ingl. folk, al. volk 'pueblo', etc.). No está pues emparentado con esp. ahogo, como creían Mistral y S. Palay.
sense-1
(L, BN ap. A ; SP, Aizk, H), ahaku(a) ( ahaku L? ap. A; Dv (-u), H), ahuki (BN-lab ap. A ), ahoku(a) (ahoku L ap. A ), ahoki(a) (ahoki AN, BN ap. A ; H), ahulki(a) ( VocBN Dv, A), aholku (S ap. A ).
Cortejo fúnebre; comitiva, séquito. "Convoi pour les morts, acompañamiento de entierro" SP. " Ahulkia, convoi funèbre" VocBN . " Ahukua, hila ehorztera daramatenak" HeH voc. " Ahukua. Pompa funebris. Honras. Honneurs funèbres" Sb-Urq. v. segizio, progu.
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales no suletinos y algunos pocos autores meridionales modernos. Hay ahuku en Etcheberri de Ziburu, Pouvreau, Larreguy e Hiribarren, ahaku en JesBih, MarIl y Duvoisin, ahoku en Goyhetche y EG, ahoki(a) en M. Elissamburu e Hiriart-Urruty, aoki y aoku en Olabide y aoku en Erkiaga.

Fiñean diozu dela gure eginbidea / Ahuku eta frogutara hill denari ioatea. EZ Man I 15. Ahukuetara billtzean. EZ Man II 96 (tít.). Hill denaren ariaz da osatzen ahukua. EZ Man II 96. Adiskideen ondotik zerraiola husua, / Etxetik Elizaraño ohorez ahukua. Ib. 158. Ezteietan eztei arropak iauntsten tu, eta doluzkoak ahukuetan. SP Phil 331. Ama desolatu hura yarraikitzen zitzaion ahukuari nigar eta marrasketan. Lg II 152. Ahakua Elizarakoan eta etxerakoan, kongreganistek erranen dute, bat berak bederen, bere bakhartasunean arrosarioa arima goanaren fagoretan. JesBih 417. Egun gehienez meza kantatuak diren elizetan ez da deus difikultaterik, ahakuiako jendeak berak aski dire exerzizio hauien egitekotzat. MarIl 17. Lerroan ahukua delarik segitzen, / Eta hil othoitzetan partalier yartzen. Hb Esk 199. Hura da othoiztua argien pizteko, / Ahukua Elizan agertzen deneko. Ib. 203. Agertu zait niri zure andere ohia: / Eta erran darot, o kide! / Ahokuba hunen gatik / Begietarik nigarrik / Isur ez bedi batere. Gy 214. Eta hura zen seme bakhoitza, eta haren ama alharguna, eta ahuku handi bat zihoan harekin hiritik. "Et turba civitatis multa" . HeH Lc 7, 12 (He akua (no seguro, corregido sobre jendetze), Ol aoki aundia; Lç konpania handia, TB yendetze handi bat, Dv jende hainitz). Ahakuan ere baziren orga-lasterrak eta zaldizkoak. "Habuit quoque in comitatu currus et equites" . Dv Gen 50, 9 (Ol aoku aundi bat; Ur jende bilduma haundi bat). Ederrago zaiote berak pharatzea ahokiaren puntan. Elsb Fram 160. Orroit gira, zer bihozmina izan zen hemengo eskualdun giristino, haren ahaide hurbilentzat, erlisionerik gabeko ahokia bati ezin jarraikiz. HU Aurp 173s. Eta zer ahokia ederra! Zer ixiltasun orok, hilaren etxetik elizaraino, elizatik hil-harrietaraino! Ib. 88. Mundua han zen, ahokian. Herri guzia, eta zenbat gizon auzo herrietarik! Ib. 88. Ezagun zituen guzien ahokiari jarraikitzale izana baitzen bera, den apalena berexi gabe. Ib. 169. Senar zenduaren ahoku-lagun, minduri joan zan. EG 1956 (1-2), 26. Ildakoaren etxetik urten oi dau aoku edo illeta-gizataldeak, abade bat baltzez jantzia buru dala. Erkiag Arran 167s.
ahuku
<< ahots 0 / 0 aieka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper