Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
egoitza.
tradizioa
tradizioa
Tr. En cuanto a la distribución de variantes, además de egoitza hemos encontrado egonza en Mendiburu y egoitze en Etchahun.
sense-1
1. (B, BN, S; SP, Urt I 158, Ht VocGr, Lar, Lecl, Arch VocGr , VocBN , VocCB , Dv, H), egointza (Foix), egontza (Lar, , H, Lh), egoitze. Ref.: A; Satr CEEN 1969, 209.
Alojamiento, residencia, morada; sede. "Domicile, egointza " Foix. v. egonleku, egontoki, egontegi.
tradizioa
Tr. Documentado al Norte desde Leiçarraga; al Sur hay algunos testimonios en la segunda mitad del s. XIX (Beovide, Etxegarai y Legaz), y bastantes más (incluso vizcaínos) en el XX. En DFrec hay 25 ejs. de egoitza .

Ene Aitaren etxean egoitzák anhitz dirade. Io 14, 2 (He, TB, Ol egoitza; LE bizitégi, Dv, Or egon-lek(h)u, EvS egongira, Leon egon-toki, Arriand toki, Ker, IBk bizitoki, IBe bizileku). Xoriek ere dituzte / bere egoitzak airean. EZ Noel 49. Trinitate sainduaren egoitza sakratua. Harb 70. Sar arazitzeko berriz ere Iainkozko bakhar-egoitza hartan. SP Phil 123. Hanbat urthez egoitzatzat / zinduen Desertua. Arg DevB 55. Gorphutz hilla, lehen arima / Haiñ ederraren egoitza! 88. Nortearen azpian egoitza dutenak. ES 120. Illhunbezko lur hartarat, zeiña baita herioaren egoitza. Ch III 52, 3. Bakharrik gau huntako egoitza nahi ginduke. Lg I 237s. Bere egoitza egin behar zuen tenpluba. Mih 4. Zeruan zure egoitza / Egiten duzun Jainkoa. Monho 72. Ifernua duk geroroz nere egoitza. Dh 157. Heldu ziren Kalipsoren egoitzako atera. Dv Telem 15. Desertietan dizü bere egoitzia. Etch 676. Berthute guzien egoitza saindua. Jaur 370. Urriña bazterrean hautatuz egoitza. Hb Esk 126. Zer da Purgatorioa? --Da leku, edo egoitza bat. Legaz 56. Jaungoikuak gure aldaretan egiten duala egoitza. Bv AsL 56. Egoitza fresko eta gisako bat. Elzb PAd 58. Oihalezko egoitzetarat [= 'tiendas de campaña'] . Jnn SBi 88.
( s. XX.) Apez etxe guzien eta bere egoitzaren ebasteaz. HU Zez 158. Egoitza eder luken Garralda. Ox 18. Lurpean egina zuen egoitzarat. Barb Leg 129. Siñestegaben artean yarriko aren egoitza. Ir YKBiz 284. Arsenika eta sofrea, ile eta azkazalak hautatzen dituztenak gehienik egoitzatzat. JE Med 77. Amsterdanen daukoz bere erdoki ta egoitza. Eguzk GizAuz 70. Avignoneko hirian egin zuen bere egoitza. Zerb IxtS 106. Lau orma zuridun egoitza. Etxde JJ 8. Uhinen peko egoitza misteriosetara. Mde HaurB 101. Bioz-xapalak dira Zure egoitza. Or Aitork 338. Kabi barri bat taiutu eta maitetasun egoitza egingo eukeala. Erkiag Arran 59. Azken egoitzarat lagundu. JEtchep 58. Gure baitan, gure lurrezko soin-egoitzetan. Zait Plat 86. Egoitza iraunkorra billatu bear da erleentzat. Ibiñ Virgil 107. Oraino gorago den haren betiko egoitza. Ardoy SFran 16. Turko buruzagien egoitza. Lf in Casve SGrazi 11s. Omenaldia ere egin ziguten Loiolako . Gure Babesa egoitza edo jubilatuen etxean. BAyerbe 154. Basaurin bizitzeko / egoitza artua. Ayesta 119. Familia baten egoitza bilakatzeko. Larre ArtzainE 18. Hizkuntza ahulak izan dezakeen indarraren egoitza nagusia hego aldean dugula. MIH 393.

v. tbn. Hm 182. CatLav 403 (V 194). Brtc 85. JesBih 459. CatLuz 38. MarIl 42. Gy 72. Laph 78. Etxeg EE 1884a, 548. Elsb Fram 88. Zby RIEV 1908, 206. Lap 22 (V 13). Arb Igand 178. Darric RIEV 1912, 224. StPierre 28. Etcham 159. Zub 89. FIr 163. Iratz 13. Xa Odol 277. AZink 14. Insausti 158.
azpiadiera-1.1
Piso.
Etxeak gero ta ederragoak eraikitzen dituzte, bost, sei egoitzetakoak geienak. Zub 91. Beko egoitzan zauden gela biak. Osk Kurl 199.
sense-2
2. (Ht VocGr, Lar, Añ, Lecl, H (s.v. egontza), Foix ap. Lh), egontza (Lar, , H).
"Séjour" Ht VocGr, Lecl, H. "Estancia" Lar. "Mansión" . v. egonaldi.
Zuen egoitza hunetako denborán. "Séjour" . Lç 1 Petr 1, 17. Bukatuko dira nere zuekiko egonzak eta gordeko naz zuen begietatik. Mb IArg I 315. Mariaren erraiak guziak maithagune bilhakatu ziren [...] Jesu-Kristok haren sabel sakratuan egin izan zuen egoitzaz. Dh 267s. Loiolan egoitza luzatuz beldur zen anaiak sobera erran. Laph 24. Egoitz ederrez aztuko dira / bideko neke txar guzik. EA EEs 1921, 202. Zuen hemengo egoitzak eztuela gure herriaren bizitza normalari oztoporik iminiko. Arti Tobera 275.
sense-3
3. (G, B, BN, S ap. A ; Lar, , Dv (-tz), H), egontza (Lar, , H).
Estado; situación. "Estación" , "estado", "positura, estado, situación" Lar y Añ. "Residencia, estado" A. v. egoera.
Ezta aitzinatzen, eta ez gibelatzen, bethi dago egoitza batean. Ax 602 (V 387). Nagusiak eman bear dizka lurrak maisterrari egoitz onean. It Dial 62 (Ur egoera, Dv estatu, Ip estatü). Arkitzen dirala [...] izan al ditekean egoitzarik negargarrienean. Izt C 238. Graziazko egoitzan edo estatuan. Legaz 43. Egoitzarik errukarrienean ateratzen du gero kale-aldera, esanaz: . Ecce homo. Ag Ezale 1897, 127a. Euskeraren gaurko egoitza ta mallari dagokiona. Ldi IL 150.
azpiadiera-3.1
"Constitución, sistema, estado, egoitza, lat. Rerum status" Lar.
Egoitzako konsejalariak. EConst 42.
azpiadiera-3.2
(Lar, ), egontza ().
"Postura, modo de estar" Lar, .
azpiadiera-3.3
Situación geográfica.
Euskalerriyen izenak edo egoitza (posiziyoa) edo ugaritasuna, bitatik bat, adierazi oi dute. BPrad EEs 1913, 213.
azpiadiera-3.4
"Mínimos, clase de Gramática, bigarren egoitza " Lar. "Medianos, en la Gramática, gallendurrenen egoitza, laugarren egoitza " Ib. "Menores, clase de Gramática, hirugarren egoitza " Ib.
sense-4
4. Estación del año (cf. "estación" en Lar).
Urtearen lau egoitza edo estazioak. Eusk. Nekaz. Adiskidea 1868, 2 (ap. DRA).
azpisarrera-1
EGOITZA-HIRI. Ciudad de residencia.
Olite (3.300 b.), aintziñeko Errege-egoitzuria. Bera EEs 1915, 214.
azpisarrera-2
EGOITZA-LEKU. "Colonia, laborariaren [...] egoitzalekhúa, egoitza tokia" Urt V 374.
azpisarrera-3
EGOITZA-TOKI. "Coenacularium facere, egotz tokiak erretan ezarri, vel egoitztokiak lokatatu" Urt V 266. "Colonia, laborariaren [...] egoitza tokia" Ib. 374.
azpisarrera-4
EGOITZAZ ( (Dv)). De residencia fija. v. EGOTEZ.
Behin ere iragan gabe, bethiere egoitzaz, gurekin egonen direnak direla. Ax 600 (V 385). Badugu giristino bilkhura bat ederra; bainan ez da misionestik egoitzaz han dagonik. Prop 1880b, 58s.
egoitza
<< edo 0 / 0 egongia >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper