Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

987 emaitza u bilaketarentzat

Sarrera buruan (21)


Sarrera osoan (494)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
errendatu.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado desde Dechepare en autores septentrionales. No se encuentran ejs. del s. XX (salvo en Mirande). Al Sur lo emplea Iztueta en la primera acepción.
sense-1
1. (Urt I 18, Dv), rendatu.
(Aux. intrans.).Rendirse, entregarse. v. errenditu.
Beso biak zabaldurik dago errendaturik / gizonorrek dagiela harzaz nahi duienik. E 129. Erregeren maiestateari Nantes errendatu zaiola. (c. 1597). FLV 1993, 466. Itsasoan dabiltzanak, tormentak hartuagatik [...] eztira bereala errendatzen. Ax 462 (V 300). Munduan duzun etsairik handiena [...] garaituko eta errendatua ibeniko duzula. Ib. 419 (V 271;
v. tbn. 365 (V 241) errendatuak iarririk). Lege sainduaren uztarriari errendaturik. Ib. 483 (V 312). Errenda zaite Kristoren miserikordiara. Hm 211. Zure borondate osora osoki naiz errendatzen. Gç 189. Enük seküla zier / ni errendatüren, / eztiat zien jinkorik / seküla adoratüren. Xarlem 638 (799 rendatü). Obe zutela errendatu franzesagana berpertati, guda gogor kaltarkitsu ari azkenengo mallara igotzen laga bagetanik. Izt C 338s (cf. ib. 433 errenditu). Gozokiago loak hartuko zituzten bata bestearen besoetan errendaturik izanen zirenean. Mde HaurB 90.
azpiadiera-1.1
Ofrecerse.
Egiazko konfidanzarekin osoki renda baikaitezke Iesus Krist hire Seme maite gure Iaunagana. Ins A 3r.
azpiadiera-1.2
(Aux. trans.).Rendir, dominar, vencer.
Eztu gauzarik amorioak hez, hauts, balaka eta errenda eztezakeienik. Ax 489 (V 316). Halako enperadore bat, ema-eztheus batek, hala errendatzen duenean. Ib. 343 (V 228). Milla mespretxu egin zian gizon saindu hari eta hark oro sofritu [...] pazienzia handitan, eta pazienzia hark hura errendatu. Tt Onsa 53. Errendatu zeban fite eta erraz aski Ujalainen jendea bere ontziarekin. Izt C 443.
sense-2
2. (Aux. trans.).Devolver, entregar; dar. " Erenda, gib mir, reiche mir, dame, alárgame" Deen I 463. "Rendre" Ht VocGr 291, Gèze, Dv (trad. ambigua que podría valer tbn. para las otras acepciones).
Deus nehori bidegabeki edeki badraukat, rendatzen diat halako laur. Lc 19, 8 (He, TB, Dv bihurtu). Renda ietzozue beraz Cesaren diradenak Cesari eta Iainkoaren diradenak Iainkoari. "Rendez" . Mt 22, 21 (SalabBN errendatu; He, TB, Dv, bihurtu). [Hazi batzu] erori izan dirade lur onera eta fruktu renda zezaten. "[Il] a rendu" . Ib. 13,8 (He, TB, Echn ekharri, Dv, Samper eman). Ene da mendekatzea, nik rendaturen dut, dio Iaunak. "Je le rendrai" . Lç He 10, 30. [O martiri] iguriki / ziñoen tormentari / eta hartan errendatu / arima zeruari. EZ Noel 149. Bianda batek bizia eraman ziazadan, bianda batek bizia errenda diazadan. Harb 198 (v. tbn. 182). Nori berea errenda. Ax 169 (V 114). Errenda diozok emaztea gizon horri. Urt Gen 20, 7 (Dv, Ker bi(h)urtu). Emanak errendatzea. Brtc 65. Kapitüla ezak hiria eta gilzak errenda. Xarlem 1235. (1225 rendatü) Hartü dütien gaizak errendatzen eztütienak, edo zorrak phakatzen eztütienak. CatS 50.
v. tbn. Tt Onsa 21. Gç 171. CatLan 96. UskLiB 42. Etch 146.
azpiadiera-2.1
Dar u ofrendar (a alguien adoración, homenaje, gracias, servicios, justicia, obediencia...).
Graziak rendaturik. "[Il a] rendu grâces" . Mt 26, 27 (SalabBN errendatu; He, TB, Dv bihurtu). Testimoniaje rendatzen drauelarik. "Rendant témoignage" . Rom 2, 15 (He, TB lekhukotasuna bihurtu, Dv lekhukotasunaz eman). [Elementék] obedienzia erakusten eta rendatzen zeraukaten [Iainkoari] . Adv ** 1r. Gutarik batbederak bere buruaz kontu rendaturen drauka Iainkoari. "Rendra compte" . Rom 14, 12 (He, TB kontu eman, Dv garbitasun eman). Emazteari senharrak zor draukan onheriztea renda biezó. "[Qu'il] rende la bénévolence" . Lç 1 Cor 7, 3 (He, TB, Dv bihurtu). [O Ianko] Badakit zor deratzudan bezanbeteko ezagutzarik ezin errenda nezakezula. Harb 16. Hil ondoan kontu errendatu behar dutela. Ax 165 (V 111). Orazione bat edo sakrifizio bat [...] rendatu. Tt Arima 34. Errege guziak hari zerbitzu errendatzera. 48. Bere Seme Jaunari errendatzen justizia. Ib. 87. [Orazionia] da gure arimaren Jinkuari altxatzia, hari gure eginbiden errendatzeko. CatLan 66. Adorazione [errendatü] . Mercy 13. Zor zaioen homaia eta ohore soberanoa errendatzeko. Brtc 17. Bisita errendatzera Xarlemaiñari. Xarlem 1436. Mila zortzi ehun eta / lau hogoi eta hemeretzigarrena, / Frantziari zerbitzuaren / errendatzen garena. Etcham 38.
sense-3
3. Convertir(se), hacer(se). "Candificare, [...] xuri errendatu vel errendarazi " Urt IV 137.
[Espiritu sainduak] mintzatzaille eder / zituen errendatu [apostoluak] . EZ Noel 118. [Ifernuan daudenak] orhoitzen dira nola bere faltaz hain on-behar errendatu diren. Ax 595 (V 383). Pobre eta billuzia / dago errendaturik / besti bedi den guzia / zutaz faboraturik. Arg DevB 200. Haragia zuen barurtuz / obedient errendatu. 196. Gaxto hek berehala superbio errendatzen dire ene kontra. Ib. 45. Helas, begira, ez errenda / pena hauk fruitu gabeak! Ib. 87 (v. tbn. 190). Gai errenda nazazu grazia haren ardiesteko. Ch III 56, 5. Egor zak mutilla enekien [...]. Neurori errendatzen nauk kauzione hartaz, galde zak ene eskutikan. Urt Gen 43, 9. [Salomon baño] yakiñtsunago gure buruak errendatuko ditugu. He Gudu 66. Nor dira bekatü huntaz faltadün errendatzen direnak? CatLan 116. Zure graziaz efetuzko errenda zatzu oraiko ene deliberazione hauk. Brtc 235. O Frantzia, o Frantzia dorpea, / hain mutiri zerk hau errendatu? Iraultza 17. Ene arima errendatu baitut hainitzetan faltadun. EgunOn in Arb Igand 179. Ni galerazi eta etxaltia / malerus errendatu. Etch 110. Zuri ützültzeko indigno errendatü. Ip Hil 230 (v. tbn. (in)digne (er)rendatu en Arg DevB 200, Tt Arima 101, He Gudu 142, Mercy 20, CatLan 15, Brtc 31).
v. tbn. Harb 284. CatLav 110 (V 61). AR 22. UskLiB 95. Bordel 59. Mustafa 2 (ap. DRA). CatS 87.
sense-4
4. Expresar, declarar.
Hontarzüna ükhen zünian errendatzeko Ordonanzaz, erran den Elizan ediren züntian nezesitate edo reparazione batzütan gaiñen. Mercy 10s.
sense-5
5. Vomitar. " Egin ahalak oro egin erendatzeko, bi erhi züntzür zolala heltüz edo gingila lüma batez gillikatzez " Alth Bot 5s. Cf. errendaketa.
errendatu
<< errekaitu 0 / 0 erresiloi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper