Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
agorril.
sense-1
1. (AN, L, BN, S, R; SP, Lar, Lecl, Añ (V), Dv (BN), H (s.v. agorra); agorrila S; Arch VocGr (det.), Gèze (agorila)), aorril (BN-occ), aburril. Ref.: Bon; VocPir 25; A; EI 315; Lrq /agoRíla/; ContR 515 y 529; Echaide Nav 62.
Agosto. " Agorrilla, août" SP. "Août. Agor hil, mois sec. [...] Agorrileko, qui est d'août" Dv. v. abuztu.
tradizioa
Tr. Documentado sobre todo en textos septentrionales. Al Sur se encuentra, además de en los roncaleses, en Cardaberaz, Ezale, Mendaro Txirristaka, T. Agirre, Erkiaga (Arran 181) y Alzola (Atalak 104); cf. tbn. infra (2) los ejs. ambiguos de Echagaray, Arrese Beitia, Goñi, JBDei , EusJok y Salaverria. Hay ejs. no ambiguos de agorrila, con-a constitutiva, en Etchart (5.2r agorrillako ), Oihenart (agorrilan ), en Mercy (agorrilako ), en Arbelbide (Igand 7 agorrilako ), en una balada suletina recogida en ChantP (316 agorrilan ), en Oxobi (agorrilan ) en Mirande (Pr 37 agorrilan ) y en Larre (agorrila hastean ArtzainE 59). En DFrec hay 7 ejs. de agorril.

Agorrilla. Cal a 6v. Rochellan Agorrilaren 22, 1571. Adv * 7r. Agorrilaren emeritzugarrenean. MRos 11.1v. Illhabetheen izenak dire zein bere lerroan: Urtharilla, Otsailla, [...], Abustua edo agorilla. EZ Eliç XXIV (v. tbn. Noel 20). Sentona agorrilan bidez bahoa, uk eureki ekitakoa. "Vieillard si tu voyages en août, aies avec toi ton parasol" . O Pr 669. Maulen agorrilaren 23gerrenian 1668gerren urthian. Tt Arima XXI. Salbü Üztaila, Agorrila, Ürrieta hilabetetan. Bp I 25. Urteko illen erdiak izen bana, besteak biña [...] 8. Agorrilla, Abustua, Abostoa. Cb EBO 47. Agorrilako lehen astian. Mercy 37. Hartu zuen bertze untzi batek, eta Jarafat ereman Agorrilaren azkeneko. Buruilaren lauan Jerusalem zen. Laph 61. Agorrilaren bosta zen, bero handia. Ip Hil 101. Agorril edo Agostuko Andra Marietarako. Ezale 1897, 189a. Agorril-buruil gau izarretara. HU Aurp 207. Vidankoze 1904ko agorrilaren 6a. Mdg 141. Agorrileko iguzki bat, sua zariona. JE Bur 161. Agorrilan ardura / Bero gogorrak ari. Ox 90. Ilabete hunen (Agorrillan) amabostian da aipu haundiko gertakari horren urte betetzea, eskualdunek Karlomaneri eman zakoten zafraldiarena. Zub 29. Agorrillaren seigarrenian / orra izendatu eguna, / bere [Elkanoren] imajinari egitera / erreberentzia bana. MendaroTx 356. Agorrillaren zazpian. FIr 134. Agor-illean gaituk. Au eguzkiaren kiskalbearra! Jo dezagun gari-lastoa zuztar-ondotik. TAg GaGo 94. Agorrilak ontzen, buruilak biltzen, bigek oro antolatzen. Zerb GH 1936, 115. Heldu den uztailean eta agorrilean bi hilabete elgarrekin pasatuko ditugu. Etchebarne 129. v. tbn. UskLiB 8. Elsb Fram 96. Eskual 17-5-1912 (ap. DRA). Ardoy SFran 113. Alzola Atalak 104. Aburril:. HerVal 164.
sense-2
2. (V-gip, AN-gip; Dv (G, s.v. agor)). Ref.: Etxba Eib; EI 316.
Septiembre. " Agorrillian errezen agorrak eitten dira, en setiembre es cuando es más fácil agotar el cauce del río" Etxba Eib. . v. agor (II, 3).
Epaillatik asi, eta Agor-illa bitarteko sei illabeteetan. Izt C 78. Etorri zan bein San Migeletan. [...] Agorrillaren arratsalde batean jetxi zan. Ag G 110. Kristau-erromeri au egiñgo da aurtengo Agorrillaren zortzian. Ant EE 1884b, 40. Agorrillean eman dizkioten jakien balioa. EAEg 19-12-1936, 588. Erenegun igande, Agorrilaren (septiembre) ogeigarrena. Motxogane Herr 1-10-1959 (ap. DRA; se trata de un escritor meridional). Dagonillaren beroak [...] pasa dira. [...] Agorr]a[illa: illetan zoragarriena. Udatarrak joaten asi dira. Txill Let 48. Udarak eman ditu onenak, / etorri da Agorrilla. Uzt Sas 65. Agorrillaren zortzian oi da / Ama Birjiñan eguna. Ib. 57. Kantuz hastera doha / Ahetzetik Mattin / Agorrilain zortzian, / igandearekin. Mattin 50 (ref. al día de la Virgen). Urte artako agorrillean, Santa Gurutz egunean, erre baizan. AZink 23.
v. tbn. Zab Gabon 109 (agor-ill). Salav 55. (Ejs. ambiguos en cuanto al significado): Echag 212. AB AmaE 184. Goñi 116. JBDei 1919, 312. EusJok II 64.
azpisarrera-1
AGORRIL-ARAN. "Agorril-ahan (BN), ciruelas del mes de agosto" A.
azpisarrera-2
AGORRILEKO ANDREDENA MARIA. Virgen de Agosto. v. ANDREDENA MARIA AGORRILEKO.
Herriko besta bigarren egunean, --hauk Agorrileko Andredena Mariz izaiten dira beti. Xa Odol 35. Berriz ere urte muga orhoitgarria zuen Frantsesek: agorrileko Andredena Mari! "Nôtre-Dame d'août" . Ardoy SFran 212s. Bestaberri ala Agorrileko Andredena Maria beharbada, edo beste bat. Larre ArtzainE 81.
agorril
<< agor 0 / 0 agrados >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper