Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
arratz.
sense-1
1. (V-gip ap. A ; Lar, (G), Hb, H).
Tambor, especialmente tamboril. "Atabal, arratza, arrazkoa, atabala " , "caxa, tambor" Lar y Añ. "Tambourin" H. v. arrazko.
Iguña diote danboliñaren izenari eta besoan darabilten arratzari. Oen pozkidarik aundiena da, arratzaren ordean ttuñttunarekin soñua jotea. Izt D 58. Danbolin-arratza makillatxoarekin joaz. Izt C 217. Aditzen dira autzaio edo tutu eta arratzaen soñuak. Otag EE 1882c, 582. Entzun ezan nire goiz-kanta; txistu-arratzen kanta. Or Mi 38. Txistu eta arratzari eragin t'eragin. Or Eus 35. Mortxil-dindil gorriak arratz-apaingarri. Ib. 12. Lurra azpil baten iduriko egin zuten zarrek; Anaximender-ek, berriz, arratz edo dunbal baten iduriko. Zait Plat 58. Io itzatzu inguruan arranak eta Amandrearen arratzak. Ibiñ Virgil 108. Kibele da Amandrea, ta Iainkoen Ama ere deitzen zioten. Onen apaizek kinbalak io oi zituten Amandrearen omenez, ortik "amandrearen arratzak". Ib. 119n. Arratza eta txistue / oiek goien geldituek. (AN-larr). CEEN 1971, 199. (200 (G-nav) arratza ta fistua)
azpiadiera-1.1
Pandero. "Tambour de basque" H.
sense-2
2. (V-m, G, AN ap. A; Lar in Aq 1475).
Barril. "Vasija en que se hace la lejía" Lar in Aq 1475. "1.º barril para lejía sin fondo, hecho de corteza de árbol, que se pone sobre la fregadera de piedra, [...]; 2.º por extensión, significa todo género de barriles" A. v. arratzalde.
Ongi garbitzeko egon behar du beratzen, sartu behar du gobadako arratzan, ekusi behar ditu ur egosizko zenbait pertzaldi ta al-ere izanen du zer egin gobadariak hura garbitzeko. Mb IArg I 279. Itxoroskiti atera ta daruez matazak austietara ur gori, ta egur-autsian. Sartuten ditube gero lisiba arratzian, ta emen garbituten dira asko. Mg PAb 139. Arratz (barrika) bat ipiñi alako ibilpide baten, alkatrenez bete beterik, lapurrak barriro datozanean, antxe inkata geratu daitezan. (V-m) A EY II 224. Eun arratz olio. 'Centum cados olei' . Ol Lc 16, 6 (Or MB 547 arratz; barril, He barrill, TB izari, Oteiza barrika, Brunet zagi, Dv hordi, Leon untzi, Ker negurri, IBk upel).
azpiadiera-2.1
Sutunb onen erdirik ez da luzez, zabaltxeago badere, mortero deritzan gerrako arraz-modu bat.Mb IArg I 255.
sense-3
3. (V-arr-m-gip, Ae). Ref.: A; A Apend; Urkia EEs 1930, 27; Iz ArOñ.
Cesto. " Arratza esaten dautse arrantzale askok lau arroako otzara bati, besigu edo erroselak erabiltekoari. Araban barriz arratza zikiro-lastoaz da laarraz egiten dan bati, estalki ta guztiko, ogia eukitekoari" A Ezale 1897, 150b. "(V-m), cesto grande para pesar besugos" A. "(V-arr), cesto en que se recoge el pan" Ib. "Esporticos, cartolas (Ae)" A Apend. . "Artoa gordetzeko lastokaz egindako upel estalkiduna (V-gip)" Urkia EEs 1930, 27. "Especie de barrica hecha con paja y corteza de zarza con su tapa y base, para guardar alubia, maíz, trigo y otros granos" Iz ArOñ. .
Berrogei arratz besigu dakaz / txalupa andiak eginak, / ogeta amar bat txikerrak, eta / larogei lebatz potinak. Azc PB 65 (in Ur PoBasc 217 berrogei kintal). Bi emakume zeuden kai-gañean, beste an zeudenetatik pozatiyen [...]. Egon bear pozik, berena baizan alako arratzaz okitu-ta zetorren txalupa. Inzag RIEV 1923, 505.
sense-4
4. "(V-gip), harnero" A.
sense-5
5. "Cuenco de leche" A.
sense-6
6. Púlpito. "Kulpituari arratza ere esaten diote Bizkaian, kupel itxura artu diolako erriak nunbait: "Gure abadia arratzean arrantzaka"" " Ibiñ EG 1954 (11-12), 209. v. arratzalde (2).
azpisarrera-1
ARRATZ ERAZAKEZ (Lar, Hb, Aizk A (arrats-, s.v. arrats-beheran)). "(Con) caxas destempladas, arratz erazakez" Lar.
azpisarrera-2
ARRATZ-LARRU. "Parche, el pergamino o piel de atambores, arraz larrua" Lar.
arratz
<< arratsaldeko 0 / 0 arrautza >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper