Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
argiontzi.
sense-1
(V-ger-ple, G ap. A; Lar, Añ), argiuntzi (S ap. A; Gèze), argontzi , arkontzi .
Lámpara, farol. "Lámpara", "lampión" Lar. "Farol", "lámpara" Añ. "Lampe, argiuntzi, lanpa" Gèze. "1.º (Gc), farol, lámpara, [...]; 2.º (V-ger-ple), quinqué" A.
Zure begia zure gorputzaren argi-ontzia da (Mt 6, 22). 'Lucerna corporis'. Lard 384 (Ur argiontzia; Lç, Dv, Ip argia, SalabBN lanpada, Echn tortxa, Ol zuzia). Ez zezala utzi iñoiz ere irazeki gabe aurrean zeukan zillarrezko argi-ontzia. Zab Gabon 99. Illargi eder zillarrezkoa irtetzen zan sortaldetik; / Ikusten ziran goi urdinpean argiontziak zinzillik. Otag EE 1882c, 279. [Kriselua] zen Juduen lanpa edo argi untzi bat. DvHtoy 175n. Arkontzi edo lanpara bat isiota ikusirik. A Ezale 1897, 319a. Goizean, argi-ontzia ipiñi ebanean, an egoala [Antiguako Ama] beti baizen eder da gozoa. Ag Kr 85. Esku batian argontzija (parola) ta bestian makilla sendua eukozana. Altuna 66. Abendua, lotazilla, gabon-aurreko gaba zan, eta gernikar mutil-aldrak, euren txamarra-idunetan musturrak sartuta eta arguntzijak eskubetan ebezala "Mariajesiak" abestuten, etxerik etxe ebiltzan. Euzk 1930, 459. Mai-gañetik argi-ontzi potxolo ederra sabaiatik beera. Anab Usauri 95. Guk etxeko ormatartean ditugu geren gogoetak eta aiek atari zabalean; gu argiontzi batetik sortzen gara ta aiek eguzkitik. Or Mi IV. Argiuntzia eskuan, labera ogi-erretzera doaien alargun goiztarra bezala. Ib. 130. Artzañak otsein yakoz, argontzi ixarrak. Laux BBa 20. Iguzue zuen olio ortatik, gure argiontziak itzaltzen dira ta. Ir YKBiz 418. Argialdi ta illunaldi orietan itxaropenaren argiontzia egundo itzali ez dakion. TAg Uzt 313. Zenbat mota ortako argi-ontzi dauzkaten. "Lámparas". EAEg 7-1-1937, 747. Tximist-argi-ontziak. "Lámparas eléctricas". Ib. 31-3-1937, 1396. Oi su-argi-ontzi, argiz ta beroz / zentzuen leize beltz ilunenak / eder eta garai, argitzen baititu / Maitearekin! "Lámparas de fuego". Or in Gazt MusIx 216 (Gazt 213 suzko argi-mutil). Argi-ontzia lurrera eroriarren, arako gar ori ezpaita itzali oi. Zait Plat 105. Iobek gaiñera eman dizkigu eguraldiak iragartzeko bidea: ostotsa, txoriak, argontzietako garra e. t. eguraldi txarra iragartzeko. Ibiñ Virgil 69. Beste argi ontzi bat be ezagutu izan genduan etxean, ondarrutarrez krusaillu esaten geuntsana. Etxabu Kontu 205.
v. tbn. Alz Ram 21. SMitx Aranz 93.
argiontzi
<< argimutil 0 / 0 argipe >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper