Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
agin.
tradizioa
tradizioa
Tr. Usado principalmente con sufijos, tras participio. Antes de 1950 sólo se documenta en la literatura vizcaína, a excepción de Orixe. En DFrec hay 2 ejs. de aginik.
sense-1
1. (V-arr-oroz; Añ). Ref.: A; A Apend.
Alrededor de. "(Ya había al) pie de quinientos hombres, baziran ozta bosteun gizon [...] (V) agin " . " Ordu bete agin, cerca de una hora. Amalau urte agin da ni or bizi izan nintzala (V-oroz), [...]" A. " 70 urte agin, como unos 70 años" A Apend. .
sense-2
2. (V-arr), ain (V-arr). Ref.: EI 203.
A punto de. "A punto de perderse, [...] galdu agin, galdu ain " EI 203.
sense-3
3. Proximidad, inminencia (?).
Aize-ziztua, naiz zugasti itsuko txori-txinta xamurra, naiz basa-eizeen marru lodia, naiz mendi gañetik zetorren oiartzuna, bildurraren bildurrez erio-agin zitzaien. Or QA 58.
azpisarrera-1
AGINA. "Agiñe (gerundio), a punto de (V-ger)" EI 381. "Il agiñe dan, se está muriendo" (V-ger) Ib. 204.
azpisarrera-2
AGIN AGINEAN. "Ain aiñean, poco más o menos" A (que dice tomarlo del dicc. de Añibarro, pero no lo encontramos en éste).
azpisarrera-3
AGIN AGINETAN (ain aiñetan V-ple-arr-oroz ap. A). (Estar, etc.) indeciso.
azpisarrera-4
AGINEAN (Añ (V), H (V), A). A punto de. "Zortzirak jo aginean dagoz" Añ (s.v. "(en) punto"). "Casi", "(a) pique de, poco falto, [...] ondatu aginian o zorian egon" Ib. "Moribundo, [...] il aginian dagoana" Ib.
Ondatu aginian naukee neure bekatu astunak! EL1 145s. Azkenengo arnasakaz yoan aginean dagoan baten antzera. EL2 34. Bazenki tabernako etxia jausi aginian daguala, sartuko zinaiteke bertan? Astar II 125. Desesperadu aginian bazagoz. Ib. 279. Ito aginean ebiltzela deitu eutsen bijak Marijari. Ur MarIl 25. Aize putzak txistuka, pago erramatzarrak / baibenka darabillez ausi agiñean. AB AmaE 363. Estutasun eta larritasun andiak, il aginean legez imini ebenak. Itz Azald 201.
( s. XX.) Bai, ba, kirijuak lertu-agiñian yaukodazak. Altuna 79s. Ill-agiñean nengoan. Or Tormes 47. Il-agiñean, azken-zurrunketan eska ditzatela Elizakoak. Or Mi 79. Semia traia aretan ikustian, burutik egin-agiñian asten da ama aldarrika. Otx 139. Illagiñean datzan emakumearentzako. Zait Sof 185. Bertako hizkuntza dagoeneko hil agiñean zelako. Mde Pr 255. Goizeko amaikak jausi-agiñean erlojuan. Bilbao IpuiB 21. Ipurmamiñak azalak urratuta, aragi bizi gordin yakezalarik, iñoiz odol-iturri biurtu-agiñean. Erkiag Arran 79. Buruko garunak urtu aiñean dabil, jo ta su gogoetan. Erkiag BatB 159. Mundua il-agiñean dago, bere eritasunak sendatzerik eztu. Vill Jaink 182. Apaizen artean erortzen zen il-agiñean. Ibiñ Virgil 104. Gaixoa il agiñean jarri zanean. Etxabu Kontu 75. Hilaginean zegoen euskarak behar zuen sostenguetarik bat. MEIG IV 132.
azpisarrerakoSense-4.1
(Precedido de sintagma con suf. -t(z)eko ).
Ez beti jarraitu eragin, seme alabak errukarri izateko zori ta agiñean ipiñiaz. Ag Kr 108. Aita zarra dot gaixorik, ilteko agiñian atan bere. Alt EEs 1912, 127.
azpisarrerakoSense-4.2
Ez, ez --urten eban Aurelek negar-agiñian.Otx 19.
azpisarrera-5
AGINEKO. De cerca de.
Markolbe neure emaztia, Bertoldin deritxon amar urte agiñeko seme bategaz. Otx 98.
azpisarrera-6
AGINERA. Al punto de.
Azotatu ebenean, eldu zan bein il aginera. EL1 212.
azpisarrera-7
AGINIK (V-arrig-oroz ap. A Apend). "Il-aginik, a punto de morir" A Apend.
Illaginik ta ezaguera baga dagozan artian. CrIc 168. Illaginik egon da. Mg PAb 191. Larri erabillezan arerijuak ta goitu aginik. Ib. 210. Zuk jaso gura dozun matxinada, urratu aginik eguana. Ib. 212. Aur eztarabil bera Errokek, goiz da arratsalde, mandazaiña gora ta mandazaiña beera, gortu-agiñik? A BeinB 68. Jauxi-aiñik izan ei da. Zam RIEV 1907, 427.
agin
<< 1 agian 0 / 0 agindu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper