Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 aitatu.
etimologikoa
Etim. v. aipatu.
sense-1
(V, G, AN-larr; SP (aith-), Lar, , Dv, H; atta- G-bet), aitetu, aitxatu (V-gip). Ref.: A; Iz ArOñ (aittátu) To (aittatu); Etxba Eib (aittatu, aitxatu); Zt (comunicación personal); Elexp Berg.
Mencionar, mentar. "Mencionar" , "mentar", "chistar" Lar y Añ. Pouvreau lo da con -th-, lo que parece un cruce artificial con aiphatu. v. aipatu, aita izan.
tradizioa
Tr. Documentado en textos vizcaínos y guipuzcoanos desde RS, aunque no es de uso gral. hasta principios del s. XIX. Aguirre de Asteasu emplea attatu; hay aitetu en Canala-Echevarria y, junto a aitatu, en Añibarro y Bilbao. En DFrec hay 52 ejs. de aitatu, 36 de ellos en textos dialectales.

Leloa berri dan artean aita. "En tanto que es nueva la canción, es nombrada" . RS 515. Ezta aitatuko sokea urkatuen etsean. Mic 12v. Ez degu examina onetan aitatzen. OA 162. Aingeruak etzion Birjiñari Jainkoaren izenik aitatu. Lar, carta a Gandara 161. Ez egidazu geijago aitatu atso benteriaren konturik. Mg PAb 81. Orobat esan bear da len aitatu ditugun gauzeetan. Mg CC 108. Beste utsegite asko eztira emen aitatuten, berez ezagunak dirialako. EL1 239. Izentatu ta aitetu baga ze lekutan edo librutan dakarren dotoreak aek gauzak, sentenziak ta esanak. GGero 4 (v. tbn. 60, 307, 325 et passim aitetu). Baña artu zuen Justiziak aitatu degun arzaia. VMg 41. Zeren aitatzen danean. Olioa beste eraskin gabe, olibena bakarrik aditzen dan. AA I 536. Ez dezu alperrik attatuko [sic; v. tbn. 28 y 31], edo autan artuko zure Jaungoikoaren izen Santua. AA II 27. Ugazabaak aitatu ditudan ezkero. JJMg BasEsc 200. Burua makurtu, aitatu, entzun edo irakurten danian Marijaren izena. Ur MarIl 4. Aitatu dirian obispo Jaunen eskari eta erreguz. Ur BulaAl 18. Etzan orainago aitatu dan zerutik jatxitako sua oraindik osotoro itzali. Lard 87. Ez da irrutira're / aitatzeko diña / itxasoko bagaren / kolore urdiña. Bil 58. Bijetatik bati iraasten jakola leen aitatu dan Pancorbo bidia. (1866) BBatzarN223. Eta gure santuaren Erroma-bideko gauzarik ospatsuen eta oroigarriena emen aitatu dezagun. Aran SIgn 95. Amezketarrak? Ez ditzairala aitatu ere. Sor Bar 82. Zugatzak gaitik gauza andiak / kantuz leitekez aitatu. AB AmaE 464. Bada Ebanjelistak ez dabe aitetuten [San Jose] ez esteguetan, ez eurak amaituta gero. Canala Jesucristo 21 nota. Ebanjelioak aitatuten dituzan dontzella zurrak legez. Itz Azald 17.
( s. XX.) --Dena burutik ateratzen du: ez dezu ikusi orlako kofrerik. Badakizu Castelar? --Bai. --Eztu aitatzeko baliyo! Iraola 91. Ezeizu aittatu ama ezkontza asmorik. Echta Jos 226. Auzo-billeretan iñor aberats-ipuirik aitatzen asi ezkero. Ag G 258. Idazki onetan attatutten [sic] dan arazua biar dan lez betetako. ForuAB 71. Atzen esakeratxo au amar aldiz aitatu izan edo zuen. A Ardi 76. Grazi eder au egiten zaitzu / aurten Irungo partian, / zure izena aitatuko da / beste larogei urtian. Tx B II 143. Ez nazakela bada neri orrelakorik aitatu. Alz Ram 98. Aitatu gura eztodan Bizkaiko erri txiki baten. Kk Ab II 7. Leen aitatutako aldi txar ark, orraatik, zerbait on ere erakutsi zigun. Ldi IL 135. Gorago attaturiko andrandijak. Otx 48. Sozialistak legea beiñ baño sarriago aitatzen dabe. Eguzk GizAuz 98. Etzion neskak etxera joatekorik aitatu ere. TAg Uzt 261. Nunbait aitatu degu, Migel [...] seme zarraztelaren tankerakua zala. Etxde AlosT 58. Elkar ongi ezagutzen gendun maitetasunik aitatu gabe. JAIraz Bizia 23. Ez eutsan arazo ontan iñortxori ezer aitatuko. Erkiag Arran 64. Aitatu be olakorik Migel Permiñen aurrean! Bilbao IpuiB 116 (137 aitetu). Baztan alderdi zoragarria / zerbait aitatu dezagun. Basarri 81. Eta alperrik aitatuko didazue gizartea. Vill Jaink 85. Etzazula deabrurik aitatu emen eta ordu onetan. NEtx LBB 171. Herritarrei kantatzearren jutean plaza batera, / aitatutako gauzetaz kanpo zer gindezake atera? Xa Odol 270 (en versos cantados en Guipúzcoa). Holako gaien aitatzeko die / gisa hortako egunak, / asto-kontura dira gaur ere / hemen kantatzen tugunak. Mattin 136. Castroko bertsoak [...] Santa Ana ta San Pelayo aitatuten ebezan. In Etxabu Kontu 148. Hau ejenplutzat aitatzen dut. MEIG VII 130.

v. tbn. Zuzaeta 61. CrIc 57. Gco I 458. fB Olg 136. PE 67. Bv AsL 29. Apaol 28. EusJok 170. KIkV 64. KIkG 50. ArgiDL 149. Etxeg in Muj PAm 22. Altuna 59 (attattu). Enb 177. Lab EEguna 83. ABar Goi 71. Zait Sof 95. SMitx Aranz 49. Munita 8. Gand Elorri 27. MAtx Gazt 47. Or in Gazt MusIx 40. Alzola Atalak 145. Etxba Ibilt 457. Uzt Sas 311. Berron Kijote 228. Ataño TxanKan 130. TxGarm BordaB 60. Ayesta 134. BBarand 52. Gerrika 30.
azpiadiera-1.1
(BeraLzM).
(Part. en función de adj.).Famoso.
Jafa deritzan Siriako kai ondo aitatura allegatuta. 'Puerto de Siria bien conocido' . Aran SIgn 39. British Museum deritzaion liburutegi aitatuan. Lh EEs 1915, 233. Baiña Alain Robbe Grillet, Prantziko nobelagille sonatuenetako bat dezu; ta oraingo idazkera berrizale aitatuenetakoa, ala ere. NEtx LBB 101.
azpiadiera-1.2

(Part. en función de adj.).
(El)citado.
Beste gañerako guztien kontua Kardinal aitatuak utzi zuan Anbrosio zeritzan Cisterren Ordenako erlijioso baten eskuan. Bv AsL 205.
azpisarrera-1
AITATU GABE. Sin mencionar, por no hablar de.
Aurreratu ditu gutxienez anega bi gari, lau anega artoale, arroa erdi urdai, aitatu gabe sagar, kastaña, gaztae ta gozotan arrapatu ta irentsi oi dituztenak. VMg 38.
azpisarrerakoSense-1.1
Sin contar.
Etxe santua gaur deitzen zaion bizitoki dana, ganbara aitatu gabe, iru bizitzakoa da. Aran SIgn 3.
azpisarrera-2
AITATUKERAN. Al mencionar.
Zangurruak-eta aitatukeran, umiek uste izango dabe, bear bada, eurontzat idazten dodala ipuintxo au. Bilbao IpuiB 59.
aitatu
<< aitatoki 0 / 0 aitatxo >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper