Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
akelarre.
sense-1
1. (G-goi ap. JMB At ; A; -kh- Urt IV 219, Dv, H), akerlarre (SP), akelar (Lar DVC 158).
Aquelarre. " Akerlarrea, lieu du sabbat des sorciers" SP. "Captus ager, akhelarrea " Urt IV 219. " Akelar, donde se juntan las brujas" Lar DVC 158. "Lieu de réunion nocturne des sorcières" H. "Llano de Nabarra, entre Urdax y Zugarramurdi, que la fantasía ha elegido como punto de reunión de brujas" A. "Toki askotako sorgin-dantzalekua: Zugarramurdin, Mañarian, Gautegizen" JMB At (v. tbn. JMB Mund IV 126ss. ). Cf. TAV 3. 2. 13: "Esta es la señora, que nos solía visitar, y consolar en Aquer Larre, cuando estábamos juntos, guardando los sapos [...]"; FIr 166: "Ene irizpideko Akelarre itzak, akerraren usañik ez du"; Etxba Eib: "Akelar, Top. monte Aralar. Akelar mendixan batzen ei ziran sorgiñak", y VocNav s.v. aquelarre.
Ai aker larreko zapu larru-edekizallea. "Quitadora de pellejos a los sapos del aquelarre". ReinEusk 135. Dantzau begie atso sorgiñak, / Akelarreko zelaian. AB AmaE 368. Gabaz Akhelarretik / Mainguka jinak. Zby RIEV 1909, 106. Laphurdiko akhelarre handi eta ttipi gehienak egiten ahal ziren Larruneko mendian. Elsb LehE 142. Lau gathu zahar anjelusean, / Bat maingu, hirur saltoka, sorgiñak puies! zohazila bidean / Ikusi ditut nik amets batean / Akhelarre, akelarre-gainean. Elzb Po 208. Akelarreko zorgin-aldra zorigaiztokoa. A La Abeja 1890 (enero), 56. Alto, alto!, akelarreko sorgintza. Iraola 39. Nik ere Akelarre nuen hola hola, nere etxean. Barb Sup 119. Eta bertze mamu batek, [oihuka] bere aldetik: Akhelar, bai, bai, bai! Barb Leg 147. Adios akelarre! Suntsitu ziren gure sorginak, eta suntsitu sekulakotz! Ib. 148. Denek musu emaiten diote liburuari, eta berehala hasi zen Akhelarre edo sorginen Zaba. Ib. 134. Akelarrerat bazoazin. Ib. 141. Bizi diran sorgiñek deia Akelarrera. Or Eus 287. Uste zuten jun zala Akelar-a mendiz; / lapur-Mezan zioten biek eiten diz-diz. Ib. 288. Gau artan Akelarren bildu zitekean / Mari Muirokorekin sorgin-batzarrean. Ib. 275. Akelarre da! Sorginek piztu dituzte mendian suak! Ox 30. Atsoak ihes, larrez larre, / Zugarramurdin Akhelarre! Ib. 114. Akelarreko arpeetan zoro-dantza duten sorgin-taldeak. TAg Uzt 59. Nork esango-ta Andra-Mari / Akelarrera agiri! SMitx Aranz 216. Akelarreko sorgin guztiak alkartuta baño okerrago. Etxde AlosT 44. Zu utzirik, ipernuko ikusmiñak ninderaman zoko bildurgarrietara, deabruen akelarrera, nere egin gaiztoak opari eskeintzera. Or Aitork 56. Lehenago Frantzian uste zuten sorginek akelarre han egiten zutela, eta sorgin-obo (ronds de sorcières) deitzen zituzten toki horiek. Mde Pr 267. Akelarrea (pekatuaren irudia). Vill in Gand Elorri 15. Baso erantziak, dardara; / akelarre-soiñu aizeak, / mendebala astintzen adarrak. NEtx LBB 250. Norabait juan bear da / jo zun akelarre, / eta sorgin guziak / zitun bertan erre. Uzt LEG II 165. En DFrec hay 7 ejs. de akelarre.
v. tbn. Lab EEguna 76.
sense-2
2. (G ap. A, que cita a Arrue).
(Expresión que indica algo lejano e impreciso).

Gaur emen, bigar an, eta etzi Akelarren oi dabillen irabazi apur airekoak iges egin zebanean. Izt C 180. Bañan oetako zenbaitek naiago izaten dute Franziara, Inglaterrara, Rusiara, Turkiara, Asiara, Txinara eta nork daki nongo Akelarretaraiño? joanik [...] gazte denpora guztia igaro. Ib. 38s. Baldin balirake Franziakoak, Inglaterrakoak, Turkiakoak edo Akelarkoak. Ib. 218. Eskualdunak heldu izan direla munduaren akelarretaraiño bere untzi ezdeusen gainean. GH 1930, 112. (ap. DRA; cf. A: "Munduaren akelarretaraiño, hasta los confines del mundo")
sense-3
3. Reunión alborotada; tumulto, barahúnda. "Tapage, bruit confus d'une assamblée. Hekien bilkhura akhelarre bat izan zen " H.
Biharamunian eman nuen meza saindua goizeko bortz orenetan, akhelarreko tarrapata guziak han nituelarik alde aldean zen tenplo batean. Prop 1893, 200. (ap. DRA; la ref. es incorrecta) Solairu gain bat denean, beheretik paper edo lastaki mehez beztitzen dute. Han da ordutik arratoinen akhelarre gau guzietakoa. Prop 1901, 207. Erbirik aizkatzen badute, ango zaunka, txistu, tiro-ots ta oiuak! Akelarre bat, Ataño! Ataño TxanKan 74.
akelarre
<< akazia 0 / 0 aker >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper