Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
aditz.
tradizioa
tradizioa
Tr. Neol. de Larramendi; es en la forma aditz, y en el sentido gramatical de 'verbo' como se usa en el s. XX, por influencia sin duda de Azkue. En DFrec hay 103 ejs. de aditz.
sense-1
1. (Lar), adititz (Lar), adi-itz.
Concepto. "Verbo, en la Filosofía, aditza, adititza " Lar. Cf. tbn. Lar: "Verbo, en la Gramática, eraskitza".
Ele egitean entzuten dut itzen mintzoa, baiñan itza bat da, mintzoa besterik. Grekoz eta latiñez mintzo bereizia dute; baiñan adi-itza ez da greko ez latin, ez beste izkuntzarik. Or Aitork 259.
azpiadiera-1.1
(Lar, ).
"Verbo Divino, [...] Jainkoaren adititza " Lar (tbn. Añ).
sense-2
2. (A DBols, T-L), adititz, aditx. Verbo. "Larramendi escribió adititz; pero la terminación tu desaparece cuando a la radical se le aplica otra partícula" A Gram 366. "Verbo, aditz (neol.)" A DBols. . "Verbe, en grammaire, aditz " T-L.
Berbo edo adititzen lenengo erabidera iritxi zan beziñ laster. 'La primera conjugación de los verbos' . Aran SIgn 49. Euskal-aditza zietz azaldutea dirudien baino egikizun zailagoa dai. A Gram 145. Izatea edo aidako ustea adierazoteko aditz bat dai naikoa. Ib. 163. Lau-en toki egokija / aditxetan dago. AG 499 (que explica en nota: "aditz: adi-itz (erderaz verbo). Azkuerena"). Euskal-aditzak aldi bakoitzean, 206 irabiakera eukazala idatzi eban Astarloak. Eguzk LEItz 23. Lelo auetan oartu gaitezke, esaera zarretan bezalaxe, aditza jan egiten duela erriak. Inza in Jaukol Biozk VIII. Aditza eta berboa, egindura eta itzuliak eskualdunki ibiltzea. Zub 93. Aditz bat dago gure euzkera onetan bitara ulertzen dana, bere yokoera baten. Kk Ab II 68. Erdiko frantsesez baitzen aditz bat:. basquiner, sorgindu, zoratu. Mde Pr 309. Mistike itz orren erroa eladerazko aditz bat dugu. Zait Plat 60. Ortik ere izenaren nabarmena [...], aditza bera bertan beera utziaz ere. Gazt MusIx 166. Izen oro aditz biurtu ditekela iokaeran, eta aditz oro izen, orobat. Or ib. 14. Soatsi aditza Xuberoan erabilli oi dute. Ibiñ Virgil 119. Aditz laguntzaile molde bat. MIH 113. Ez da inondik ere aditza euskalkien arteko bereizkuntzarik larriena. Ib. 377. Aditz iragankorra. MEIG I 236.
azpiadiera-2.1
Forma verbal.
Aditz laburtuak: . darraiozkan = "jarraitzen dioten", badakusku = "ikusten degu". Or EEs 1930, 63.
azpiadiera-2.2
(Como primer miembro de comp.).
Aditz sintagma. MEIG VI 165. Aditz-morfologia. Ib. 126. Morfologia, letraz-letra hartzen dut orain, landuxea dugu, baita aditz-sailean ere. MEIG VIII 120. Oinarri izan ditu [Euskaltzaindiak] horretarako behiala izendatu zuen aditz batzordeak zatika aurkeztu dizkion adizkiak. Ib. 94.
azpisarrera-1
ADITZ-ERA. Forma verbal.
Gaur dazaugun euskereari Zabalaren aditz-erak Astarloarenak baño obeto dagokioz. Eguzk LEItz 24.
azpisarrera-2
ADITZ-GUNE.
Daukat esaten dainean d-k adizkia iragarten dau, auk(a) aditz-guna dai, t egilea. "Es el núcleo o savia verbal". A Gram 149.
azpisarrera-3
ADITZ-IZEN. Participio.
Bai bi aditz-izenak, itzen alkarketa, bakanketa ta aldaskak, beste oinbeste bide ikusten nitun gogaiak adierazteko. "Nombres verbales" . Or in Gazt MusIx 10. Nabari da . ekidin aditz izena dela, partizipioa. MEIG I 236.
azpisarrera-4
ADITZ-IZENKI. Forma nominal del verbo.
Aditz izenkiak ere ez dira orain agertzen. MEIG VIII 95.
azpisarrera-5
ADITZ-JOKO. Conjugación.
Garbi idatzi, bai esakeraz, bai itzez, bai aditz-jokoz (flexión verbal), bai joskerari dagokionez. Etxde AlosT 9s. Izen jokoa, deklinazioa, batetik, eta aditz jokoa, konjugazioa, bestetik. MIH 111. Aditz jokoaz neke gehiegirik gabe jabe ditezen. MEIG III 47.
azpisarrera-6
ADITZ-LAGUN. v. adizlagun.
aditz
<< adituketu 0 / 0 aditzaile >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper