Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

4831 emaitza t bilaketarentzat

Sarrera buruan (63)


Sarrera osoan (485)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
ahuspeztu.
sense-1
(V-gip; , H, A), auzpeztu (Dv (V, G)), auspaztu (V), auspastu (V-gip), auzpaztu (V-gip), aozpeztu. Ref.: A (auspaztu); Iz ArOñ (auspes, auspastu); Etxba Eib (auzpaztu).
Postrarse, prosternarse; bajar, inclinar la cabeza. "Postrarse en tierra" . " Gizon, andrakume eta umiak, auzpaztutzia biar izan eben irabaztallian aurrian " Etxba Eib. v. ahuspekatu, ahuspezkatu, ahuspetu, AHUSPEZ JARRI, AHUSPEZ EMAN, AHUSPEZ ETZAN, AHUSPEZ ERORI.
tradizioa
Tr. Empleado en la tradición meridional desde comienzos del s. XIX. Para el sust. vbal. encontramos -ztutze en Lardizabal (468), -ztze en Arrue (May 178) y V. Mocoroa, -zte en ArgiDL y Zaitegi (Sog 58), y -ztute en Lauaxeta. Para la distribución de las variantes. v. ahuspez . En DFrec hay 3 ejs., meridionales, de auzpeztu .

Eliza atarian auzpezturik negar andiekin erregutzen. Mg CC 154 (CO 229 auspazturik). Dago orain buruz bera auspazturik, o Jaunak; bazau bere jausitasuna, baita bere artu dituban zaurijak. Mg PAb 215 (VersBasc 13 auspezturik). Bere gorputza umiltasun andi bategaz ezarriaz, nola dan lurrian auspaztubaz, belauniko jarriaz ta burua beruntz makurtubaz. CrIc 50. Jesemaniko ortu santuban auspaztuta, odolezko izerdija darijola, gu gaiti oraziñoe egiten. fB Ic I 76. Auspasturik adorau eban Jesus Sakramentaduba. JJMg BasEsc 63 (144 auzpaztu). Ib. 144. Auzpeztu zitzaiozkan eta, oñetatik elduta, adoratu zuten. Lard 470 (v. tbn. 427s). Auzpeztu zan Abraham bere arpegiaren gañean. Ur Gen 17, 17. Auzpezturik berriz morroi ura, erregutzen zion esaten ziola: [...]. Ur Mt (G) 18, 26 (Ur (V) auzpaztu, Arriand auzpeztu, Or, IBk a(h)uspeztu, Ker auspaztu). Aurraren gañean auspeztu, eta esan zuen: O Jaungoikoa! begira zaiozu aur gaxo oni emen nere magalean! Arr GB 24. Biak kotxearen alde banatan auzpezturik jarri zitzaiozkan. Ib. 117. Gutxik egin zuen nola oiñai muñ ematera auspestu etzitzaion. Aran SIgn 33 (68 oñetaraño auzpeztuta). Esku orregaz indazu arren / bendeziñoa, / auxe artzeko jarten natxatzu / auspazturik. AB AmaE 132. Adoratu genduben / danok auspeztuta. PE 111. Aozpezturik, [...] muñ egiten zion lur santuari. Bv AsL 221 (155 auzpezturik pobriaren oñetan). Gaztea lotsez estalita bere oñetan auzpeztzea iritxi, eta uste eta konfianza berriro sartu ziozkan. Arr May 179. Nai dozun guztia egingo dot zugaitik: auspeztuko natxazu, umilduko natxazu ta... Ag AL 40. Sartzen da Iñaxio, eta bereala auzpeztzen zaio Malen bere oñetan. Moc Damu 33. Antxe, enparantza zabal atan auspesturik, Meza nagusi gogoangarria esaten zan bitartean, emoeutsezan eskerrak Antiguako Amari arranondotar guztiak. Ag Kr 222. Auzpeztu ziran dirua erori zan tokira, denak batera, denak pilloan. Ag G 72. Urki, gorozti, txillar ta izatzak, geiegizko zamapean nai ta naiez auspezturik. Ib. 201. Gogoz entzuten badezu beti / zure semien arrena, / entzun gaur gogoz zure aurrean / auspeztuten danarena. Arruti EEs 1919, 3. Gurtu daiguntzat, auzpaztu gaizan ba, / Argi Deunaren aurrian. Enb 93. Auzpezturik gengozan danok belaunbiko / Josu ta Mireneri otoi egiteko. Ib. 33. Nere ezereztasuna ezaguturik, biotzez damutuaz auspezten naiz. ArgiDL 45s. Bere aurrian auzpeztu ta besoak luzatu eutsozan. Altuna 98. Guziek damazkizuket, auzpeztuta yauresten banauzu. Ol Mt 4, 9 (He ahuspez jarririk adoratu, Echn auspeskatuik adoratu, HeH ahuspez eroririk adoratu, Leon ahuspekaturik adoratu, Ker auspaz gurtu, IBk ahuspez gurtu; Hual postratan, Samper humillatzen). Zure oñetan auzpazturik. Otx 52. Gariak, bai, auspeztu ziran eta artoak zerbait makurtu ere bai. TAg Uzt 132. Aurrean aozpeztu ta gur egin zion. Ir YKBiz 189. Antiguako Amaren oiñetan auzpazturik. Erkiag Arran 108 (157 auzpezturik). Ez eban nai, ostera, Ama zerukoari etxean eskeiñitako arren edo erregua, bere oiñetan auzpezturik, barriztau bage biurtu. Ib. 157. Zure aitaren semeak auzpeztuko zazkizu. Ol Gen 49, 8 (Dv gurthuko). Usoa auzpeztu zitzaion bere aitari ta arrenka otoi egin zion. Etxde AlosT 104. Bere oñetara auzpeztu nairik. NEtx Antz 148. Aren aitzinean auspeztu bear duela. Vill Jaink 128s. Laguntza eskatuteko, / Aita Kurtzekon aurrian danak / auspeztu ziran lenengo. BEnb NereA 198. Ahozpezturik, Jainkoa gurtu zuten. IBe Apoc 11, 16 (Ker auspaztu, IBk ahuspezturik). Azken agurra egiten dizut / mai gañean auspezturik. MMant 80. Lehenaren adorazio harrituan ez badaude auzpezturik gure gazteak, bizi garelako seinale da hori. MIH 66.
v. tbn. Zait Sof 151. Gand Elorri 121. Auzpeztu: Laux BBa 24 (-tute).
azpiadiera-1.1
(Con reduplicación intens.).
Auspez auspezturikan Sakramentu bikain orretan agurtzen zaitut. Elizondo KristPE 145.
azpiadiera-1.2
(Con complemento dat.).
Aurrak gora biotzak / Zuen Jainkoari / Auzpeztu're zaitezte / Jesus maiteari. ArgiDL 161.
azpiadiera-1.3
(Part. en función de sust.).
Zure azken-itzak entzunaz, auzpeztu ori nor danez badakit. 'Al oír estas cosas ya sé quien es el suplicante' . Zait Sof 139.
azpiadiera-1.4
(Aux. trans.).
Zek alan humildu, auspeztu, ezerbereztu ta beeratu eban lurregiño zure anditasun beneragarria? EL1 194. Ea bada guztijok / azkortu gaitian / biotzak auzpazturik / Amaren aurrian. Ur MarIl 123. Dozu biotz txito okerra, / pekatari eskergabia, / nai dozuna auspaztutia / ain sarri Jesus ederra. Viacrucis vizcaíno (ap. DRA).
ahuspeztu
<< ahur 0 / 0 1 ai >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper