Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
bakardade.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales desde principios del s. XIX; los autores guipuzcoanos emplean la var. bakardade, y los vizcaínos bakartade; hallamos además algún ej. de bakartate en Aresti. En DFrec hay 17 ejs. de bakardade y 2 de bakartade .
sense-1
1. (V-gip, G, AN-gip, B; Lar), bakartade (V, G, AN; , H), bakartate, bakardare (V-gip, G-to). Ref.: A (bakardare, bakartade); Etxba Eib; Gte Erd 10, 37; Elexp Berg.
Soledad; retiro, aislamiento. "Soledad" Lar, . "Solitude" H. " Mendixan, gozamenik onena, bakardadia " Etxba Eib. v. bakartasun.
Daruaz gosia, otza [...], bakartadia, antza ta zeinbat beste atsakaba? Mg CO 15. Eztot, Andrea, bekatu geiago egingo! Lagun egingo deutsut Zeure Bakartadean. EL1 208. Alargunak urrikariak dira, nere Kristauak, oien bakardadeari begiratzen badiogu. AA III 397. Kristoren sepulturea ta Birjinearen bakartade iluna. EL2 210. Autatzen ditu bakardadea ta zegiketa tristeak eta mingarriak egiazki, baña denbora berean seguruak. Izt D 150. Kondea joan zanez geroz Jenobeba bere jauregian bakardaderik andienean bizi zan. Arr GB 14. Bere bakardade sarrienetako aitzulo aretzaz gañera. Aran SIgn 30. Guzia puntu batean trukatu zan; jendetza bakardadean, onginaia eziñ-ikusiyan. Ib. 100s. Libraturik Franzisko aitaren mendetik, bakardadia nai zuan billatu ta jo zuan mendira. Bv AsL 49. Errukiturikan zure bakardade eta samiñarekin. Apaol 115. Udarregi, oixen da / bakardadia. AzpPr 115. Andre Luzia ta alabea negar barrietan, euren bakartadea geroago ta obeto ezagututen ebelako. Ag AL 107. Ondo izango da, il bakotxean bakartadeko egun bat eukitea. Itz Azald 205.
( s. XX.) Zelangoa euren bakartade ta argaltasuna itxas-eremu edetsuaren erdian! Ag Kr 199. Gau guztia begirik itxi gabe igaro zitzaion, gañera zetorkion bakartade itzala neurtzen. Ag G 286. Len baño maiztxoago ta apeta geiagoz etortzen zan Aloñatik etxera, ez bakartadeak izutzen zualako, baizik illobatxoa ikusteko pozak zekarrelako. Ib. 134. Bakardadea orain naiago / dantza ta iskanbilla baño. Jaukol Biozk 88. Bildurra da, bada, nere buruaren bildurra alegia, bakardadetik baztertzen nauena. Txill Let 23. Parke bustiaren bakardadeari biotzez betesten eta ederresten ez dakitenak. Ib. 31. Nor ete zan bakartadeko larritasuna arintzera etorkion aingerua? Erkiag Arran 68. Nikanor oituten egoan, geroago ta burukoiago, bakartade latzera. Erkiag BatB 102. Nire atzean nenkusan nik / errauts mehea bakarrik: / Hondamendia, bakartate nardagarria, basorik / hondatuena, / agertzen zen edonundik. Arti MaldanB 198. Elkarrengandik alde egitea, bakoitza bere aldetik joatea. Baiña orrek bakartadea esan nai du eta bakartadearekin milla arrisku. Vill Jaink 160. Geroztikako gizonezkoak ere beren bizitzan ustasuna ta bakardadea nabaitzen dituzte. MAtx Gazt 27. Basarrietan, bakardadeak oker asko ekarri oi ditu ezkondu gazteen artean. NEtx LBB 21. Inork ez daki bakoitzaren bakardadearen berri. Lasa 70. Eta askatasunean bizi aal izateko aukeratu nuan landetako bakardadea. Berron Kijote 160. Emengo bakardade onek ez al dizu biotzik zapaltzen? Ataño TxanKan 238. Nori bere barruan bakardadeak sortzen dizkion deabru menderakaitzak. MEIG I 153. Aipatu berria dugun [Euskararen] bakartadea dela medio. MEIG VII 92.

v. tbn. Xe 245. Azurm HitzB 37. Bakartade: Bilbao IpuiB 213. BEnb NereA 189. Gand Elorri 92. Insausti 310.
sense-2
2. Lugar solitario. "Eremítico, eremukoa, bakardadekoa " Lar. " Ezin da geiago baztarra dan toki batera joan zan (G-azp) [...], au bakardadea! (AN-gip)" Gte Erd 37. v. bakarleku.
Alango baten topetan dau bakartade atan etxe erdi jausi ta zaar bat. Mg CO 31. Sartu zan bakartade baten eguan Konbentuban. Ib. 167. Ez zu bezela alperreriara emanda negu guzian barau egiten, zer jan ez dezula zeure bakartadean. VMg 35. Onek Martiriak alaitzen zituan oñaze izugarrien artean, eta onek ainbeste gazte prestu ezkutarazi ditu bakardadeetan eta paret-artean. AA II 11. Eraman zuan Espiritu Santuak bakardade edo eremu batera. AA III 565. Bakartade ta konbentubetan bizi diranak. JJMg BasEsc 84. Zuen semeak baso-mortuan or-emen ibilliko dira [...]. Esana egingo det: bakardade onetan auldu eta ilko dira. Lard 92. Erretiratu zan leize-zulo batera, bere lagun batek baizik beste iñork ere etzekian bakardadera. Bv AsL 45. Arkaitz ta arrieta besterik etzan bakardade illun batian. Ib. 151. Jira-bira egiten badu zure ontziyak eta tillape edo killari elduaz zaudela, zeru ta ur tarteko bakardadean, zer egingo dezu? M. Urreta EEs 1918, 158. Arantzazuko bakartadea / orra biurtu lenera: / mendi izoztuan otso goseak / urubi luze-minbera. SMitx Aranz 95. Bakartade izugarri baten erdian dagoen etxe bateko semea. Vill in Gand Elorri 12. Bakardadeko basamortuan / nola baigeran bizitzen. Auspoa 77-78, 253. Ez da erraz aurkitzen, egia esan, mendi-bakardadean ere, erdaraz nekez mintzatzen den artzainen bat edo beste. MIH 184.
sense-3
3. "Singularidad" Lar.
azpisarrera-1
BAKARDADEAN (B; bakartadean V-gip, G-azp). Ref.: Gte Erd 10, 37. "Bakartadean bizi zen (V-gip, G-azp)" Gte Erd 10. En soledad, a solas; en solitario.
Artu dezake batek, zerbait esamina aurrez eginda, egun bat igarotzeko erretiro edo bakartadean, erakurtzen dakianak, ta orazioari denpora emanda. Mg CC 167. Perillak lagun artean, perillak bakardadean. AA III 329. Itxi eutseen Mundubari, bakartade, penitenzija ta humilldadian Jesu Kristori jarraitute arren. JJMg BasEsc 165. Bakardadian oneraño zan / Balentiñen istoriya. Xe 373. Uri maiteak bakardadean / uztea merezi al du? Otag in FrantzesB II 130. Anima bizi da gorputzeko gela onetan bakardadian Jaungoikuarekin itzegiteko. Bv AsL 166. Ez zioagu utzi bear bakardadean, bere anai gaiztoak ematen diozkan tratu gogorraren artean. Apaol 77. Aditu izandu diyot gure Erretore jaunari, bakardadian dagoena etsaiak tentatzen dubela. Moc Damu 11. Emen bakartadean, iñok entzuten ezteustala, esan neike. Ag AL 38. Ingurutuak beti, iru, lau, / Zelaian edo baratz aldian, / orrengatikan txit banaketan / ikusten dire bakardadian. Iraola EEs 1914, 75. Gau utsez, bakartadian, atzetik eta gogorkeri andijaz. Kk Ab I 44. Bakardadean oroipenez inguraturik... gaxotuko zera. Garit Usand 37. Xalbat iñork igarri gabe erailtzea gauza zailla zen benetan, ezpaitzan mendian bakardadean ibiltzen. Etxde JJ 117. Zergatik udara orotan joaten aiz mendira ni bakardadean utzita? Ib. 127. Nere betetasun au bakardadean goxatzera. Txill Let 62. Baserritxua, itun naukazu / zu orrela ikusirik: / bakartadean itxi zaitue, / or zagoz sasiz jantzirik. BEnb NereA 212. Bakartadean, gizonezkoa aberekoiago biurtu dala dirudi. Erkiag BatB 157. Leen-gizonak basa-piztiak bezala bizi ziran bakartadean, bata besteagandik bakanduta. Vill Jaink 186. Zuri ere noiz nai erasoko dizute griñak. Bakardadean, lagunartean, zinean, dantzan beren eskea egingo dizute. MAtx Gazt 46. Nola etzuan aurrik eta familirik, ura ere bakardadean triste arkitzen zan. Salav 21. Bakardadian bizi izateko / ateria det planua; / [...] / Gero obia izango al da / ezkondutako damua? Uzt LEG II 30. Eta ez dauka egon bearrik / bakardadean negarrez. Olea 279. Nere egoera triste ura oroituz, bakardadean negar egitera. Ataño TxanKan 177. Bakardadean oso pozik. Izadiaren laguntza musika bat irudi. AZink 167. Bakartadian geratu nintzanian, buruan ainbat buelta emoten neutsan joera orri. Gerrika 133.
bakardade
<< bakar 0 / 0 bakartar >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper