Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3506 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (338)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
erretore.
sense-1
1. (G), erretor (B, BN, S; SP, Urt II 257, Ht VocGr, Arch VocGr, Gèze, Dv, H), errektor, errotor (Urt Gram 31), ertor (VocBN, H), erreto ( S), rektore, retor. Ref.: A (erretor); Lrq (erreto) .
Párroco; cura. "Recteur, curé" SP. "/eRetó/, curé de paroisse" Lrq. Tr. Documentado a partir del siglo XVII en todos los dialectos, excepto en vizcaíno. De uso general en autores septentrionales; erretor es con mucho la forma más empleada por éstos. Al Sur se emplea siempre erretore (hay un ejemplo de erretor en Orixe); su uso es frecuente aunque no general. En DFrec hay 33 ejs. (1 sept.) de erretore, y 11 (7 sept.) de erretor; los 5 ejs. de errektor , meridionales, corresponden a 'rector (de universidad)'.
Gero guziok aita orri eragingo diogu, Antoniok ta don Martin eta or predikatzen deban e[rr]etoreak. (Azpeitia, 1622). ConTAV 5.2.9, 124. Axular Sarako errotorak bildua. Ax 2. Ioannes de Tartas Arueko Iaun Errektorak euskaraz egina. Tt Onsa 9 (4 retor). Aita erretorearen eskutik bere Jesus maitea artu zuen. Cb Just 59. Behar dü bere kofesorari eta bere erretorari kuntseillü galthatü. CatS 93. Bertze orduz jaun errientak bere inspetorraren azpiko ziren, jaun erretor bikariak apezpikuaren azpiko bezala. HU Aurp 137. Bedeinkatu zazuz erri onetako erretore ta berari añ ondo lagundu diuen jaunak. Ag Serm 365. Díla hói-ta-hamabóst urthéren engürünia, Músde Hegiagái Barkoxéko eretó zénai jeráikitzen ziuá amuineó bat. Lrq Larraja RIEV 1931, 234. Hemen dago ertor Barbier? JE Ber 99. Usauriko erretore jauna gaztanbera baño bigunagoko gizona. Anab Usauri 95. Irugarrena [...] erriko erretor jauna zan. Or Eus 162. Bederatzi urte egon zen erretor Irulegin. Zerb Azk 76. Gotzaiak Santa Garaziko bikario izendatu zun, an erretore zegon Ezker izeneko apaiz jaunari laguntzeko. Etxde JJ 20. Karobiari su eman aurretik erretorea ekartzen dek karobia bedeinkatzera. TxGarm BordaB 23. Haunitz urtez Ezterenzubin erretor egon dena. Etchebarne 31 (89 ertor). Jaun Bernard Etxeparekok, Eiheralarreko erretoreak. MIH 279.
v. tbn. El 1. Iraz 1. Mg CC 215. AA II 1. Izt C 52. Aran SIgn 67. Zab Gabon 68. PE 122. Ud 126. Urruz Urz 63. AzpPr 66. Moc Damu 11. A Ardi 93. Ill Testim 30. Muj PAm 8. Tx B I 34. Ldi IL 40. Munita 7. Txill Let 85. Basarri 50. Ugal Iltz 23. Izeta DirG 11. Alzola Atalak 120. NEtx LBB 58. Uzt Noiz 42. JAzpiroz 64. Erretor: Iraultza 22. Larre ArtzainE 56. Rektore: OA 161. Errotor: Harb V. Gç 201. ES 144. Hb Esk 105. Prop 1892, 277. Ertor: CatLan 4. HU Aurp 101. Ox 95. Etcham 155. Xa Odol 137. Lf ELit 252. Larre ArtzainE 341.
sense-2
2. "Rector" Lar, .
Jacques de Gouveia [ikastetxeko] portuges "erretor" edo buruzagia. 'Recteur' Ardoy SFran 87.
azpisarrera-1
ERRETORE-ETXE. (erretor-etxe Dv). Casa cural. "Presbytère" Dv. v. APAIZ-ETXE.
Erretore-etxeko ateetara eraman zuen. Muj PAm 50. Jaun Apezküpia, Haritxabalet eta beste apezak erretor etxeko bortan zauden. Const 34. Guk bidali ditugu erretore etxera D. Justorekin itzegitera. Lab EEguna 80. Gibelxago utzi dugu karrikan ertor-etxea, bertze aldetik. JE Ber 99 (v. tbn. 9). Sorgintzat ekarria, De Lancrek erretor-etxea mia-arazi zuen. Zerb Azk 94. Joka-lekua: Erretor etxeko sala, sar athe bat. Larz Senper 10. Andreari esan
zion erretore-etxean gertatutako guztia. TxGarm BordaB 180. Zakuka ogia eramaten zuten monagilloak erretore-etxera. BAyerbe 119.
Ain sonatua izan dan intxaur ori eliza ta erretore etxarteko enparantzan omen zan. Munita 51.
erretore
<< ERRENTA-ETXE 0 / 0 ERRUKI-ETXE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper