Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 morroilo.
sense-1
(V, G; Lar, (G), Zam Voc), morroil (L-ain, B; SP, Dv (BN), H), morroilu, morrail ( -alla det. Lar y H; Deen I 146 <morallia>), morrailu (V-gip), morrolle (B), morrullu, murroil (SPvEys), murrilo (AN-araq), murrilu (G-nav), barroila (Gèze (-oll-), H (L)), barroil (-oll S; Foix ap. Lh.), barolla (H (S)). Ref.: A (morroillo, morroill); Lh (barroil). ; P. Urkia EEs 1930, 30; Lrq /baRól'/; SM EiTec1, EiTec2 ; Garbiz Lezo 45; Iz ArOñ (morráillu); Satr VocP (murrillo); Ond Bac 405; Etxba Eib ; Izeta BHizt2; Elexp Berg.
Cerrojo; cerraja. "Athea morroillaz da" SP. "Athea morroilaz herstea" H (cf. infra MORROILOZ EGIN). "Cerrojo (Itza 62)" Garate 1. a Cont RIEV 1930, 156. "Zarrak bakarrik erabiltzen dute" SM EiTec1. "Morrolluagaz itxi bear dozu atia" Etxba Eib. "Morrole autsi zaiku" Izeta BHizt2. v. 1 sarraila.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales y en Mirande.

Jangoikoak morrolluz istea [...] suleze infernuko ate ta ataria. Mb IArg I 317. Atea bere albo, buru, morrollo eta ubalakin sorbaldan artu. Lard 144. Legorreko morrollek etsi ninduten. Echn Ion 2, 7. Lurraren morrolloak sartua utzi naute an barrenen betiko. Ur Ion 2, 7 (Ol morroillo; Dv hersgailu). Morrolloko txulotik ezagutu. Aran SIgn 77. Morrollu sendoz ez dauka zetan / gabetan itxi atea. AB Olerk 101. Perra, ultze eta sarralla morrullu egintzan. R. Murga EE 1895b, 492. Euskal-errian atietako kisket, maratilla, morrollu ta burnisareak alperrikakoak ziraden. Ag Serm 428. Giltz ta morrolloen burni otsa. Ag G 339. Laister ateak giltza ta morroilloz yosi bearko. Goen Y 1934, 178. Ate-morroilloa askatzen ari nintzala. Zait Sof 194. Batetik kate labur bat zintzilik zegoen, bestetik morroil bat. Mde Pr 113. Ate-morrolluan giltz-zulua billatzeko. SM Zirik 37. Ate txiki bat lagatzen dabela arek morrollua gabe. Etxba Ibilt 483.
azpiadiera-1.1
Ze motroillo ta ze morrollo! Kk Ab I 36.
azpisarrera-1
MORROILOA EMAN. Cerrar con cerrojo. "Ez aaztu atiai morroillua emotia" Elexp Berg.
Bitartean atea morrolloa emon da neukon. Or Tormes 89.
azpisarrera-2
MORROILO-ETXE. Casa cerrada.
Aspaldian ez dugu izan beste espetxe, ez morroillo etxerik ere. Goen Y 1934, 178.
azpisarrera-3
MORROILO-GILTZA. "Morrollo-giltz, morrolloa kanpotik idegitzeko zurezko mako edo giltza (V-gip)" Urkia EEs 1930, 30.
azpisarrera-4
MORROILO IPINI. Encerrar.
Toledoko karmeldar komentuan morroillo ipiñi zuten [Joan Gurutzekoa], ondo zaindua. Onaind in Gazt MusIx 146.
azpisarrera-5
MORROILOZ EGIN. "Athea morroillaz egitea, fermer la porte au courreil [?]" SP.
morroilo
<< MOJA-ETXE 0 / 0 NABAR-ETXE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper