Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3506 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (338)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
prenda.
sense-1
1. (Lar, Hb ap. Lh.).
Prenda, objeto valioso. "Prenda, alhaja de casa" Lar.
Estimaduaz ez admiradu / geure alango prendea. BBizk 15. Ordikeriak [...] laburtzen dio bizia [...]. Orra zein prenda estimagarria eta baliosoa kentzen dion. Gco II 62. Baiña ikhusten dute laster, munduan omen ona / prenda orotarik eztela gutien beharrena. Gy 59. Beretzat izan ete ziran prendak. AB AmaE 280 (se refiere a las cosas que conseguiría si ganara un premio). Pesetea galduta prendarik artu ez. Ib. 281. Urre gorrizko erlojua ta / eraztun elegantiak, / ai, mirabetxo maitiak, / prenda oien errematiak / ekarri oi. ditu kaltiak. MendaroTx 59.
azpiadiera-1.1
Mercancía.
Khinkillarien suñ hütsak, / borthaz bortha dabiltzanak! / Haien prenda ordinaria ixkilinb'eta ligeta. Etch 308 (tbn. en ChantP 184 y Or Eus 282). Ibilli arren erromeri ta / plazatan jira ta bira, / saldu ezin dan prenda bezela / atzera dator errira. Urruz Zer 76.
azpiadiera-1.2
(Ref. a personas).
Nere biotzeko prenda eder maite maitea. (Donostia, 1761). ETZ 113. Jainkoak bere prenda ta joia estimatua bezala berekin nai zuen zeruan. Cb Just 120. Zure biotzeko prenda kuek, zure seme kuek galdrik baratzen drela. (Zaraitzu, 1780). ETZ 162. Seme, izazu maite zere emaztea: bera da gure ondasunik andiena, prendarik maiteena. Arr GB 8. Etzenduen billatu / aiñ prenda gaiztoa. JanEd II 23. Etxian ez da prenda ederra / olako bizi-laguna. Tx B II 173. Nundikan nora sortu ote da / olako prenda bikaiña? In BBarand 70. Andre Madalenek bere prenda zedukan, bere amorio maitagarria. Arti Ipuin 57.
azpiadiera-1.2.1
(Lh), frenda. (Usado irónicamente).
" Emazte hori zer prenda!, quel gage que cette femme (quel gibier!)" Lh.
Pausu otsa da; orra or itxura ederreko prendia. Mg PAb 72. Oi, zer frendak horiek saltzeko ferian! Oxald in Onaind MEOE 512. Dama orren berri jakin dezaten / Españiyan ta Frantziyan, / beste olako prendarik ezta / eguzkiyaren azpiyan. Xe 192. Ezkenduan guk . prenda txarra Azkarragara bialdu! Ag G 130. Baldin suertez ikusten bada / prenda ori ezkonduta. Tx B I 63. Autsak arpegin, ezpain gorriyak; / zu prenda zarra, modak berriyak. MendaroTx 225. Han zituen beraz hiru prendak. "Gredines" . Barb Leg 148. Holako prenderi ez / sobra fidatzeko. Mattin 87.
sense-2
2. (L, BN ap. Lh ; Lar, , H).
Garantía. "Prenda, que se da por seguridad" Lar (v. tbn. Añ). AxN explica bahi (81) por prenda. v. bahi.
Orrekin konsegi zazun grazia prenda seguroa gloriako (Muruzábal, 1743). ETZ 78. Zerura behar duelako señale ta prend eder bat. Mb IArg I 190. Zuk zeruaren ainbeste esperanza ta prenda eman dizkidatzu. Cb Eg II 138. Etorriko dan Gloriako Bai edo prenda ederra. Mg CC 222. Aníma, pasátzera zerbáit Jesus onaréki, gozatubeauzuláik glorian beraréki. Zer prénda dúgu ortáko? LE Ong 46v. Jesus bera geratzen da betiko bizitzaren prendatzat. AA I 414. Artu egizuz lora oneek, gero zeruan emongo deutsudazanen bai, ezaugarri ta prenda ziurra legez. Ur MarIl 118. Beretarik [anaietarik] bat baituria edo prendatzat utzi. Lard 55. Prendarik segurubena, nire ustian, izan biar leuke [...] personeen listia presente eukitia. "Garantía" (1868). BBatzarN 243. Txamarra nago ni prest / prendatzat uzteko. AB AmaE 406. Señale eta prenda bezala. Arr May 138. Gizona're da nunbait / diruaren prenda. Insausti 49.
azpiadiera-2.1
"Prenda de amor, amodiozko prenda " Lar.
azpiadiera-2.2
(Tema nudo).Como prenda.
Egia onen prenda nere lepoa ipiñiko nuke. Arr GB 90. Iriña utzi dute / ostatuan prenda. Ud 34. Atxurra ta mantala / arduaren prenda. JanEd I 56. Orra senarren prakak, / prenda artu itzatzu. JanEd II 42.
sense-3
3. (H).
Cualidad, virtud.
[Gurasoen emazte] oien prendak ta edertasuna Eskritura Santuak asko aditzen ditu. Cb Eg III 377s. Luis preziatua Jainkoaren doaiez ta prenda ederrez apañdua ikusi. Cb Just 40. Irugárren prénda emastekiaréna, juizioa ta prudenzia. LE Prog 120 (v. tbn. Doc 71). Onek merezi baditu onra guziak bere prenda andiak gatik. Mg CC 242. Bere edertasun ta beste prendak gaiti. Mg CO 193. Prenda ederrak dire, gaztiaren biotzak askotan ezagutzen ez dituanak. Bv AsL 29. Prinzesa batek bear dituen prenda guziaz ornitua. Arr May 184.
sense-4
4. Prenda (en un juego).
Prendetako jokoan beñ zebiltzala, penitenzia Luisi eman zisten [sic] an zebillen dama edo aur baten gereizeari apa edo musu ematea. Cb Just 31.
sense-5
5. Prenda de vestir.
Ea [kamisoia] nun genduen ba... Ta eraman genien gure prenda. MMant 26. Baiña noizbait [jazkia] emana / beste norbaiti-ta. / prenda batekin ezin / ibili beti-ta. Zendoia 68. Imajin auei santuak deitzen / gu bein oitu giñaden da, / baiña badaude etsaiak ere / beren latigo ta prenda. Insausti 107.
azpisarrera-1
PRENDA HARTU, PRENDAK HARTU. Meterse con, criticar.
Iñori ere prendarik / ez diot nai artu, / argatik aurrerago / ez nuke nai sartu. Xe 226. Ez gustatzen neri / prenda artzen pakian / daguanari. AzpPr 57. Jose Manuel Muñagorri / zan anketan juez [...] / jaun orri prenda artzen / etzeguen errez. EusJok II 22. Prenda artzen dirazu / alkandorarena, / bai dakit ez derala / emen dan onena. Muj PAm 56. Besteri prendak artzeko bera / gustagarriya da ori: / buruko zimak falta ditu ta / bizarra dauka ugari. Tx B I 69.
azpisarrera-2
PRENDA ATERA. Tomar en prenda. "Prendar, prendatu, prenda atera" Lar.
azpisarrera-3
PRENDA-ETXE. Casa de empeños.
Erosi diyo prenda-etxe batian . frak bat, zerbait gorritua baña ez aiñ txarra. Iraola 24.
azpisarrera-4
PRENDA PARATU. Empeñar, dar en prenda. En AxN se explica bahitu (43) y bahitzen (80) por prenda paratu y prenda paratzen.
azpisarrera-5
PRENDA-SALTZAILE. Vendedor de prendas, objetos de valor. "Prendero, el que las vende, prenda saltzallea" Lar.
azpisarrera-6
PRENDATAN. En prenda.
Libertadea gal ekidan, / aren ordeko baegidan / prendatan etxi izotza. Lazarraga (B) 1201rb.
prenda
<< POSTA-ETXE 0 / 0 SALEROSLE-ETXE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper