Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zaindari.
sense-1
zaintari, zaitari (LarH).
Protector, custodio. "Curador de menores" , "tutor", "tutriz" Lar. v. zainlari.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales desde finales del s. XIX. Hay algún ej. septentrional más moderno. En DFrec hay 19 ejs. de zaindari.

Aranzazuko Ama Birjiña, fedearen zaintaria. (1890) Guerra Ezale 1899, 35a. [Iñurrijak], zaindari, irakasle ta buru barik, gertzen yok bere jakija udean. AG 1552. Aur garbi oiek aingeru bana / dute zaindari ta lagun. Or Eus 253. Ama degunez, zaindari azaltzen zaigu orain Andre-Mari. SMitx Aranz 201. Urte batzuetan zaindaria bearko duan alaba. JAIraz Bizia 64. Aur aien Zaindari zegon bezala, berebat zeruan zegonan beti. Or QA 54. Aldizkariaren sortzalle ta zaindari degun A. Onaindiak. Gazt MusIx 8. Txikiago giñanok zarragoa zan mutillen bat eukiten genduan zaindari edo irakasle lez ikastolako ordu batzutan. Etxabu Kontu 12.
azpiadiera-1.1
Patrón.
Orbanbako Ama, Bizkaiaren Zaindarija, salbau gagixuz! NeolAG. Bizkaitarren Ama laztan eta Zaindari erne au Bilbao ondoan dago. Bera EEs 1915, 230. Jesus deikundetzat edo zaindaritzat duten erri-txadon izenak. Ayerb EEs 1916, 190. Errietako Zaindarien (Patroien) egunetan. JBDei 1919, 182. Bidaztijen zaindarija dan Martin Deunari. Altuna 90. Ama on eta errukitsu au da etxe onetako zaindaria. Alz Ram 131s. Mikel Gongotzon Euzko-zaindari / zeru-almenez betia. Enb 113. Yainkoaren Santa ongilleak, baztarralde ontako zaindariak. Or Mi 143. Iñaki Deun, euskaldunen zaindariari. Ldi IL 141. San Leon Baiona erriko zaindari nagusia da. Euskaldun Nekazarien adiskidea (ap. DRA). Euren zaindariaren aurrera, San Pedropera eldu ziranean. Erkiag Arran 50. Erdi-erdien baso-eleixtxoa, ta bertan Ageda deuna guztien zaindari. Akes Ipiñ 20. Apol izan zan Pitagora-zaleen bitarteko ta zaindari. Zait Plat 59. Pale, berriz, italiar jainko, larre ta sarobeen babesle, ta Palatin mendiaren zaindari. Ibiñ Virgil 47n. Zaindariaren egun berian / pestak egiten ziraden. Uzt Sas 57. Arjentinaren zaindari daben Ama Birjiña. Gerrika 239. Izenketa ez ziren urrun ibili [...]. Bost mutikoendako bi patroin edo zaindari aski izan zituzten zerutik. Larre ArtzainE 69. Arrateko Andre Mariari, txistularien zaindariari, ikustalditxo bat egin behar nion. MEIG I 61.
v. tbn. ForuAG 337. ArgiDL 16. Jaukol Biozk 70. SMitx Aranz 238. NEtx Antz 70. BEnb NereA 206. And AUzta 152. MAtx Gazt 102. Insausti 163.
azpiadiera-1.2
" Saintari, ángel de la guarda" Iz ArOñ. Cf. infra como adj.
azpiadiera-1.3
Vigilante, guarda.
Probintziko ta errietako zaindariak errexago zaitu ditzaten [lurrak] . (1919) ForuAG313. Larreatzerakoan zaindari bat zurki yartzen dite. Goen Y 1934, 94. Indarroletako zaindariak. EAEg 23-10-1936, 119. Zaratarik naiko atara dabe gure etxe aurrian, baña ara ez da zaindaririk agertu. Zubk Egan 1960 (3-6), 265. Muthil haziak daude hemen liburuekin ikasten, eta beste fraile bat dute zaindari. Osk Kurl 212. Gure Iriaren zaindari / gaituzute. / Errondan gabiltza / belarriak erne. Lab SuEm 166. Erlisionea bera frangotan ordrearen aldeko jandarma edo zaindari izpiritual bat bezala konprenitua dela gure eskualdean. Davant Herr 15-8-1968, 1. Etxia dago baratz aundi baten erdian; da zaindariarena, baratz-eskiña baten. Gerrika 289.
azpiadiera-1.3.1
Atadian dago gizonezko bat, kanpo-aldean, zelatean eta zaindari, nunbait.Erkiag BatB 141.
azpiadiera-1.3.2
(Como segundo miembro de compuestos).
Kalerik-kale dabiltzan ume guztiyak ikastetxera erri zaindariyak eramango dituzte. EEs 1917, 77. Alkatiok, baso-zaindarijak, poralak-eta ardura andija artuko dabe. (1918) ForuAB125. Erri-pake Zaindariak, Erkal-Zaindariak, Laterri-muga Zaindariak eta abar. "Cuerpos de Vigilancia, Orden público, Guardia Nacional, Carabineros" . EAEg21-11-1936, 354. Beste ainbeste Gobernu prantsesaren morroi zijoazen Guianeko espetxe zaindari. JAIraz Bizia 19. Gure espainiol mintzairako lehen erakaslea eta istudio zaindaria. Larre ArtzainE 120.
azpiadiera-1.4
(Fig.).
Bañan, Aizkorri, ez du ajolik: izan zu beti / Euskalerrien zaindari. Jaukol Biozk 58. Eusko-oikuntza bikañen zaindari oberena euskera omen. Ldi IL 52. Zaindari oen [ugarte ta arkaitzaren] artean azaltzen du erriak aurpegitxo zuria. TAg Uzt 10. Illargi ta izarrak gau-zaindari. Ol Ps 136, 9 (Ker zaintzen dauan). Ibar eta sakonetako nekazaritzaren zaindari ta babesa dira mendiko zuaiztiak. Munita 140.
azpiadiera-1.5
zaitari (Lar).
(Uso adj.).
"Tutelar" Lar.
Nere Aingeru-Zaindaria. ArgiDL 40. Matxin il eta gu biôn Aingeru zaindari! Or Poem 528. Txakur kementsu begi-zoli bat / arrotzei ekin zalea / da nere lagun itzar, zaindari. EA OlBe 51. Yainko zaindaria aitorletzat artzen dut. Zait Sof 142. Erromes bizar luze bat bere ondoan aingeru zaindari antzo nabaitu zunean. Etxde JJ 244. Goiz-sentiak [...] lurtara eraziko zion dorre zaindaria. Mde HaurB 13. Bazeukan zeruan bere Aingeru zaindari ona. Anab Poli 8. Lukine, artaldeen iainkosa zaindaria. Ibiñ Virgil 106.
azpisarrera-1
ZAINDARI-ETXE. Cuartel de guardias.
Erkal-Zaindaritzaren Zaindari-etxean. "Cuartel de la [...] Guardia Nacional Republicana" . EAEg4-12-1936, 453.
azpisarrera-2
ZAINDARIPE (En casos locales de decl. sing.).
Arraintza Zuzendari nagusiaren zaindaripean geratuko litzake ontzia. "Bajo la custodia y la conservación de la Dirección de Pesca" . EAEg28-10-1936, 156.
zaindari
<< ZAHAR-ETXE 0 / 0 ZERGA-ETXE >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper