Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
aralde.
sense-1
1. (L, BN ap. A ; SP, Lar, Aq 441, Dv, H (L, BN, S)).
Grupo, tropa, conjunto. "Troupeau. [...] Zaldun araldea, compagnie, troupe de cavaliers. Saindu araldea, compagnie de saints" SP. "Acompañamiento grande" , "comitiva", "séquito", "serie, orden de cosas" Lar. "Acompañamiento grande (L)" Aq 441. " Araldea, andana, elea, elia, saldoa, dia, multzoa" HeH Voc. . " Gizon aralde handi bat, une grande troupe d'hommes" H. "Tropel, banda, parte, clase, porción. [...] Ume-aralde bat izan du txakur horrek gibeletik (BN-baig)" A. v. alde I (6), andana, multzo, talde .
tradizioa
Tr. Documentado, ya desde Leiçarraga, en la tradición septentrional, aunque no, al parecer, en suletino. Al Sur se encuentran ejs. de Cardaberaz y Orixe.

Parra-xori araldeak baino gehiago balio duzue zuek. Lc 12, 7 (He hainitz etxe-xorik elkharrekien baiño, Dv asko etxe-xorik baino, Leon etxexori parrasta bat baino). Eta aralde sinhetsi ukhan zutenén bihotza eta arimá zen bat. Act 4, 32 (TB mulzoa, Dv osteak). Eta jende aralde handi bat sinhetsirik konberti zedin Iaunagana. Act 11, 21 (He jende nonbre handi batek, Dv sinhesten zuten hainitz). Herodes Iudeako regeren egunetan zen Zacharias deitzen zen Sakrifikadorebat, Abiaren araldetik. "Du rang d'Abia" . Lc 1, 5 (TB Abiasen herronkakoa, HeH Abiaren aldian zerbitzatzen zuena, Dv Abiaren andanakoa, Ol Abiaren saillekoa). Itsasoko biaietako othoitze araldea. EZ Man II 127. Hartarakotzat, o saindu / guztien araldea, / zeiñez ohoratzen baita / Iaun onaren kortea. EZ Noel 130. Halako gisaz non tropa eta aralde bakhotxak baitu bere aitzindaria, kapitaina eta buruzagia. ES 142. Horra beraz eskualdun aralde hautaz gainerako bertze jendaki guztiak zein isuriak eta emanak diren bere sort-herriko hitzkuntzarentzat. Ib. 170. Egun kausitzen da [eskuara] arbuiatua eta mesprezatua bi jende araldez. Batzuek dira eskuararik eztakitenak eta bertzeak [...]. Ib. 163. Gero hekiekien jautsirik, gelditu zen lekhu zelhai batean eta harekien haren dizipuluen araldea eta jendetze handi bat. He Lc 6, 17 (Dv, HeH aralde; Leon andana). Gedeonek partitu zituen bere hirur ehun gizonak hirur araldetan. Lg I 213. Aingeru aralde bat hurbildu zen. Lg II 131. Eta erran zuen: araldea; ezen hainitz demonio sarthu ziren hura baithan. TB Lc 8, 30 (Lç lejione, Dv andana, Leon elemenia). Ez duzu uste othoitz dezakedala ene Aita eta igor letzakedala hamabi aingeru aralde baino gehiago? Dv Mt 26, 53 (TB aralde; lejione, Leon andana). Konfardiak ere egin ditazke hauzoen artean lur aralde baten drainatzeko, aziendentzat egiten den bezala. Dv Lab 116. Anhitzek badituzte haurrak jadanik handituak eta laster hirugarren aralde bat abiatuko da. Prop 1863, 206. (ap. A) Oro plazarat bilduz / hantxet beha gaude. / Bortz bortzi ari dire / bi gizon aralde. Zby RIEV 1908, 93. Agertu zitzaizkoten bi saindu aralde. Jnn SBi 97. Jaun harek bazituen oihan-aldean etxetiar batzu, senar-emazte, haur gotor aralde batekin. HU Zez 71. Nundik heldu ziren Izraelgo hamabi jende-araldeak? Jakoben hamabi semetarik. CatJauf 33. (27 hamabi jende-aralden artean) Zurekin ukanen dituzun gizon araldeak niri jazartzetik begiratuz. JE Bur 42. Bertze asko ikhusgailu miragarrien artean, badire aise gau ortzaizkietan hautemaiten ahal direnak, bi izar aralde, izen ber-bertsuaz izendatzen direnak. Darric RIEV 1913, 224.
azpiadiera-1.1
(L, BN ap. A ; SPvEys (L), H (BN)).
Conjunto de dos, par. "Paire ou couple" O VocPo (→) A. " Ahutz araldea, paire de joues" SP.
Lehenik bekokia, / moldeak idokia iduri [...]. Gero ahutz-araldea, / Potarenzat lardea, / Ezt'igelsu, ezta zilar, / Bana kristal-ordea. O Po 35s. Orien artean marabilla bi luzaro iraun dutenak laburtxo badere kontatu nai ditut, zeren milagrozko aralde eder bat izandu diran. Cb Just 65. Ille kizkur dizditsua zerion [Mirei-ri] bizkarretik, eta aren bular biribila mertxika-aralde eldugabea zen. Or Mi 7.
sense-2
2. (Dv).
Parte, sección. " Ogi aralde bat saldu du eta bertzea iduki, il a vendu une partie du froment" Dv.
Liburu hunen lehenbiziko partea. [...] I. araldea. Edozein ordutako othoitzez. I. Burua. EZ Eliç 1 (v. tbn. 19, 32, etc.).
azpisarrera-1
ARALDE BATEZ. Por mucho, con gran ventaja (?).
Begia, eskua, [billart] makhila hain dabiltza xuxen, non partida guzia aralde batez baiterama. Laph 118.
azpisarrera-2
EGUN-ARALDE. v. 1 egun.
aralde
<< arakatu 0 / 0 1 aran >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper