Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
antzetsu.
sense-1
1. (L-côte; Urt I 374, Hb, Dv, H), antzatsu (AN, L; SP, H; -nz- Lar Sup), antzotsu (AN-gip), antxosu (AN-5vill). Ref.: A (antzetsu, antzatsu, antzos, anzatsu); Gte Erd 2.
Hábil, diestro, capacitado. "Industrieux" SP. "Affaber, artez, [...] agudóa, abilla, [...] antzedúna, antzetsua " Urt I 374. "Hábil" Lar Sup (que lo toma seguramente de Axular). "Habile, adroit, industrieux" Dv. "Adroit, capable" H. " Antxosu da lanean (AN-5vill)" Gte Erd 2. v. antzedun.
tradizioa
Tr. Originariamente septentrional; en el s. XX es empleado por autores meridionales. La forma antzatsu la usan sólo Axular, Pouvreau (junto a antzetsu ) y Etcheberri de Sara.

Anhitz izan baita orainokoan eta baita orai ere, ni ez bezalakorik, ni baiño hunetako gaiagorik eta anzatsuagorik. Ax 16 (V 7). Bi aitonen semek [...] kolpeka hasten direnean, komunzki sendoenak edo anzatsuenak garaitzen du bertzea. Ib. 205 (V 138). Eskiribatzaille iakinsun eta antzetsu baten eskiribuetan. SP Phil 493 (He 500 judiziotsu). Mundu guztian eztelarik Eskualduna baino [...], zein nahi den gauzetan antzatsuagorik. ES 399. Erran diteke Eskuara habila, anzatsua eta zuhurra dela berboen propietatetan ere, non [...] manera antzatsu eta zuhur hunek baitirudi hurbiltzen dela Aingeruenera. Ib. 90. Animoz betheak ziren, antzetsuak, hain ziren fida esku ezkerraz nola eskuinaz. Lg I 240. Dalila antzetsuak ikhusirik yokatua zela, erakutsi zioen Samsoni bere damu mina. Ib. 233. Mundu huntan hain antzetsu gare gure buruen lausengatzeko. Dh 133. Nihon den gizonik aberatsenak eta antzetsuenak ez du sorraraziko belhar ondo bat. Dv Lab 4s. Mende huntan orotara barraiatzen hari dira gizon antzetsuenek egin izan dituzten frogantza onak. Ib. 193s. Zurgiñ antzetsuuk etxe zutiaren zuragee berdiñ yosten du aizeen bultzarai eusteko. Or LEItz 36. Hor bizi izan ziren orai bizi direnen arbasoak, langile antzetsuagoak bere heinean, hek, oraikoak baino. JE Ber 75. Aldi edo denpora bardiñean langille antzetsu, trebe ta bizkorrak lan geiago ta lan obea egin daroa langille alper, ongaitz eta baldrasak baño. Eguzk GizAuz 118. Egiñen batzuetarako besteetarako baño antzetsu ta trebeagoak izaten gara. Ib. 104. Or darakarkigute igarle antzetsua. Zait Sof 65. Batez ere alderakizunetan nor izan din ua [Dante] aiña antzetsu? Or QA 73. Esku antzetsu aien bidez. Or Aitork 287. Aski antzetsua izan zela lo zegoelakoa egiteko. Mde HaurB 23. Ereslari baten belarri zoli ta antzetsuek. Zait Plat 55. Gogamen argi eta zuzen eratua bai du, eskulanetan antzetsu direnen lantegietan ibiliaz, ango berrien jabe egiña da. JMB in Garm EskL I 10.
azpiadiera-1.1
(Con reduplicación intensiva).
Berela, lipu aiek, antze-antzetsu eguzki-izpiz egin balirelako kusku argal aietan il-yantzi direnean. 'Ces chenilles, artitstes consommées' . Or Mi 29.
azpiadiera-1.2
(Uso predicativo).
Ondar-aleak yaso ta antzetsu ditu ipintzen, ixpien tarteak beteaz. Ldi Y 1933, 86.
sense-2
2. (Aplicado a cosas).Ingenioso; que es producto del ingenio, de la habilidad.
Hiltzerat zaraman Davit, baldin Jainkoak zarabillan presuna miragarri hau ez balitz baliatu asmu antzetsu batez. Lg I 285. Nere xedea zen..., fedezko gauzak islatarren begietarat agertu, zinema deitzen den tresna antzetsuaren bidez. Prop 1911, 132. (ap. DRA) Langillea nagusi gabe ezin bizi diteke [...]. Nagusiaren zuzenbide gabe [...] langintza antzetsuak (de arte) geratzen eta iltzen dira. JBDei 1919, 228. Ainbat iri eder eta lan antzetsu. "Operumque laborem" . Ibiñ Virgil 85.
sense-3
3. antzatsu (R ap. A). "Cultivado, [...]. Antzatsu dago lur kura, aquel terreno está cultivado" A.
sense-4
4. antzitsu (Lar (-nz-), H). "Vigoroso, anzitia, anzitsua" Lar.
azpisarrera-1
ANTZETSU GABEZ. A causa de su falta de destreza.
Halako iokoetan irabazia [...] hainitzetan erorten baita fetxo eta antzatsugabez . <antçatçu-> deus ere merezi etzuena gana. SP Phil 368 (He 371 fetxotasunez eta antzez batere merezitu ez duenaren alde).
antzetsu
<< antzatu 0 / 0 antzez-zapi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper