Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

3460 emaitza etxe bilaketarentzat

Sarrera buruan (331)


Sarrera osoan (499)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
alde eragin.
sense-1
(Dv (G), H), alderagin (Lar, , Hb, Dv).
Apartar, hacer alejarse. "Separar" Lar. "Apartar" , "desviar", remover", "retirar", "retraer" Lar y Añ. "Éloigner, séparer" Dv. "Séparer, faire que se sépare" H. AxN explica hastantzeko (411) por alderagiteko y iauzi-eragiten (28) por alderagiten.
tradizioa
Tr. Documentado en textos meridionales, con mayor frecuencia en vizcaínos.

Zure eskupean dituzu [seme-alabak], alde eragiteko iñondik sor ditezkean gereizeai. Lar SAgust 16. Zeren guregandik aragiari ezin alde-eragin diogu. CatBurg 41. Alderagin [umiai] lagun ta ibilera txarretatik. CrIc 70. Eralgi biar da [uruna] bae zarratuban; alderagin birzaijari; au garbitu biar da zai utsa isteraño. Mg PAb 151. Alderagiteko [arimai] pekatuben okasino urrekuetati. Mg CO 222. Da birtute bat [...] alde eragiten edo apartatzen gaituana ura galdu eragiten digun bidetik. Gco II 83s. Ozta iru gazte aek jatxi ziran labean beera, Aingeru batek alderagin zien su eta garrai. AA I 410. Bere alegin guztiak ipintzen ditu [...] Jaungoikoagandik biotzari alderagiteko. AA III 360. Seme alaba ta mendekuak ondo azten ta pekatuko lakijuetatik alde eragiten. JJMg BasEsc IV. Eleisiak altareetan iminiko lituke [piestazale orreek], ango leengo santubai alde eraginda. fB Olg 180. Jerusalenera alderatzen zan, eta uri doakabe onetan zer gertatuko zitzaion gogoratzeak izutu eta alderagin bear zien [sic] . Lard 408. Lanza luzatu zion [Saulek] . ; baña David-ek gorputzari alderagin eta lanza paretean josi zuen. Ib. 168. Pekatutik alde eragiteko. Ur MarBi 47. Ze eragozpenek alde eragiten deuskue azkenetik? Itz Azald 66.
( s. XX.) Baña ezeutsen naibagerik emon gura gazteori, alkarregandik alde eragiteaz. Echta Jos 200. Lortu eben Matiren burutik alde eragittea Bilbora joateko asmoa. Ib. 230. Beste batzubei alde-eragitten dautsie bide onetik. ForuAB 123. Ama, nire ondotik alde-eragin neutsun! Artu nagixu zeuk orain! Altuna 111. Udalak erabagi eban arrotz guztiak uritik alderagitea. Or Tormes 83. Semea aitarengandik, eta alaba amarengadik eta erraña giarrebagandik alde eragitera etorri naiz-ta. Ol Mt 10, 35 (He, Samper separatu, Ur banakatu, Ur (V) aldendu, Dv berezi, Ip, SalabBN berhezi, Hual berexi, Ker banandu, IBe banatu). Alde eragin eutsoen jentia artzeko gelatik. Kk Ab II 72. Etxe baketsuren batetik alde eragitten dautsubenian. Otx 27. Zure legeek ba-dute barnean samintasun osasungarria, atsegin galgarritik gu alderagiteko. Or Aitork 28. Alde eragin eutsen ardi-artzaiengana. Bilbao IpuiB 52. Eta emakume likits ura etxetik bota baiño len, berari alde eragingo ziotela. Etxde JJ 185. Alakoari alde eragin eta erbestean bizi-erazi bear genioke. Zait Plat 31. Beti egozan asmotan euren sailletik kanpora alderagiteko. Erkiag Arran 54. Ez da munduan [...] iñor, ari detsaran leixaltasunetik alde eraiñgo lestakianik. Etxba Ibilt 477. Ezerk ez die [ibaieri] beren bideetatik alde eragiten. Anab Usauri (ed. 1986), 53 (ed. 1931, 65 aldentzen). Eta ez zeukan beste eginbiderik, goragoko eginbideak baziren ere, hizkuntza lantzetik alde eragin zizaiokeenik. MIH 260.
azpiadiera-1.1
(Part. en función de adj.).
[Zezenak] isterrak eta belaunak bear ditu biribillak, oñak alderagiñak, illea laburra eta lodia, baña malgua. "Separados" . It Dial 93 (Ur oñak apartaubak, Dv ixtapea idikia, Ip istartia ideki).
alde eragin
<< alde egin 0 / 0 aldeko >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper