Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
umiliatu.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales desde Leiçarraga.
sense-1
1. (SP (h-), Urt I 407 (h-), H (h-)).
Humillarse. "S'humilier, devenir humble, s'abaisser" H, que cita a Lç. v. umildu, umilatu.
Humilia zaitezte Iaunaren aitzinean. Lç Iac 4, 10 (He, TB (h)umilia zaitezte; Dv aphal zaitezte). Jauna, hala gure bihotzak / zaizkitzu humiliatzen. Gç 116. Ala nik hagitz behar baitut humiliatu eta guti prezatu ene baithan on diruriena! Ch III 14, 3. Jainkoak altxatu izan zuen humiliatu nahi zen seme adoragarria. Lg II 127. Humiliatzen da, ogiaren idurien azpian bere burua ematerainokoan. Brtc 227. Humiliatu zare zure Apostoluei eta Judas berari oinak garbitzerainokoan. Ib. 218. Humiliatzen dena goratua izanen da eta supherra aphaldua. MarIl 27. Gu behar gare apaldu, / Jauna, zure oinetan, / ahalaz umiliatu / gure hobenen bixtan. Monho 108. Xarlemaiñaren kuntre / inposible izanen düzü. / Konselürik zühürrena / düzü ümiliatzia, / eta posible bada, / bakiaren egitia. Xarlem 1322. Ordutik hunat ahalgisunik handienean humiliatua nago. JesBih 399. Ordutik zer egiñ? desesperatua / Yupiñi doako humiliatua. Gy 142. Bekatari guziak / umilia gaiten, / gure salbamendurik / egin ahal daiken. Bordel 201. Zeren hala aphaldu eta umiliatu den, zeren hainbertze laido eta oinhaze ikharagarri jasan duen. Jnn SBi 5. Xikito aphezari ümiliatü zen / zeren debrü xarrari heiñ bat lotsa beitzen. Xikito 4. Jesus jiten zelarik Jerusalemetik / kurutze saindu hartaz ongi kargaturik / galdegin izan zerautan umiliaturik / heia plazer nuienez bortan pausaturik. Balad 119. Umilia zuhaur heien aitzinean. Ardoy SFran 339.
v. tbn. AR 281. Etch 656. UNLilia 15. SalabBN Mt 18, 4. Lap 88 (V 44). Humiliatu: CatLav 208 (V 106). He Gudu 118. Mih 46. UskLiB 74. MarIl 125. Jaur 112.
(Part. en función de adj.). Humillado.
Egiaz Iainkoa, urriki handiz zaurthua den bihotz bat eta humiliatu bat eztuzu gaitzetsiko. Harb 337. Bihotz egiazki urrikitu eta humiliatu bat. Ch III 52, 4. Jesus humiliatuaren eta zauriztatuaren etsenplutan. He Gudu 35. Bekhatore gaxoaren eta humiliatuaren gaiñean. Ib. 157. Bihotz zaurthu eta humiliatu bati. Mih 17. --Nola adora daiteke Jinkua gorphützez eta gure kanpuan? --Postüra hümiliatü eta kanpoko zeremonia batzüz. CatLan 83. Pobre umiliatuak / ditu aberastuko, / aberats urgulutsuak / dutenaz gabetuko. Monho 152 (v. tbn. 162). Horra bekatu itsusian aurkitua izan den emazte ahalkatu eta umiliatua. Lap 380 (V 173).
v. tbn. Humiliatu: Brtc 34. MarIl 59.

sense-2
2. Humillar; volver humilde. " Humilia ez nazan Iainkoak zuen baithan, que Dieux ne me humilie pas à vos yeux" H.
Humiliatu ziala populiak bere arimak eta bere gorpitzak, baruraren eta orazioniaren moienez. Tt Arima 77. [Jauna] othoitzten zaitugu humiliatzeaz Elizako etsai guztiak. 53. [Tentazioneak maiz] gizonaren humiliatzeko, xahutzeko eta argitzeko baliatzen baitire. Ch I 13, 2. Zeiñak [Jainkoak] laguntzen baititu humillak eta humiliatzen fidosak eta seguratuak. Ib. 7,1. Errenkura hek baliatzen bazaizkigu gu beheititzeko eta humiliatzeko. He Gudu 154. Ümilia ditzagün arren gure arimak Jinkuaren eskü pian. Mst I 13, 7. Umiliatzen duzu hekin urgulua / altxatuz gure printze umiliatua. Monho 162. Kofesor arthatsu batzuk luzatzen edo bakhantzen deraizte batzutan komunioneak penitent batzuei, hekien frogatzeko, umiliatzeko, mortifikatzeko. Dh 62.
v. tbn. Lap 396 (V 180).
azpiadiera-2.1
(Con bere, gure... burua).v. supra (1).
Nork-ere bada bere burua humiliaturen baitu haurtxo haur den bezala [...]. Mt 18, 4 (He humiliatuko baida, SalabBN umiliatuko baita). Bake hura eztago nork bere burua egiazki haltatzean, aitzitik nork bere burua egiazki humiliatzean. Ch III 58, 2. Eta gaiza orotan zure büria ümilia ezazü. Mst III 24, 2. Nork egundaino hala humiliatu du bere burua? Lg I 308. Bat-bederak artik betza begiak alde guzietarat, eta aurkhituko du guzietan zertaz bere burua humilia. Lg II 172. Erakhuts diezaguzu gure buruen humiliatzen. MarIl 125.
umiliatu
<< ugadera 0 / 0 ur >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper