Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
errebes.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en Etcheberri de Ziburu y a partir de mediados del s. XVIII en autores septentrionales y guipuzcoanos. Hay tbn. al menos un ej. de Añibarro.
sense-1
I . (Adj.).
azpiadiera-1.1
1. (O-SP 228SP, (-bez)A, Urt I 50, , Dv), errenbes (S), arranbes (S). Ref.: A (errenbes); Lrq (errenbes).
Rebelde, indócil; descarriado. "Revêche, farouche" O-SP 228. "Improbo, malo" . " Gizon herrebesa, homme d'un caractère revêche" H. "Áspero, feroz (O ms.)" A. " Errenbes, persona cuyo espíritu es de contradicción" Ib. "Revêche" y "retors" Lrq.
Eskolak zituen bazter / guztietan ideki, / hetan gazte errebesak / berthutera iraiki. EZ Noel 176. Berthute sendo bat behar da buru gaitz eta errebesekiñ, desordenatuekiñ [...] eta kontrestatzailleekiñ bakean bizitzeko. Ch II 3, 2. Aragiaren, ondasunen ta antuste arroen naikunz errebes-eroak. Mb IArg I 60. Jesusek artzen ditu bere kontura ardirik edo animarik txar-errebesenak ere. Ib. 311. Asanbleak emanik bere plazan, / dituk arren artzain errebesak. Iraultza 23. Asma diteke seme errebes onen eskergabekeria, eta gogortasuna bezeñ itsusirik? AA I 423. Bere gura ta griña errebesak ilduratzen eta ezitzen ez dituana. Ib. 620. Bertako jaiotar errebes biurriak egin ziozkaten kalte izugarrien ordaintzat. Izt C 322. Gizonik errebesena eta biurrienetakoa. Lard 331. Nere bihotz errebesa. Dv LEd 200. Hamabortz egunez hainbertze herrebes xuxendu zuen, hainbertze arima sendatu, [...] non asaldatu baitzen jende guzia. Laph 92. Jende arrotzetako ohitura herrebes eta galgarrietarat. Arb Igand 10s. Ez nahiz muthiko gazteari bere burua herrebes agertu. JEtchep 97. Jainkoari laket baitzaio ez deusetarik zerbaiten egitea den mutil herrebesena baliatuz. 'Le plus mal adapté' . Ardoy SFran 209.
azpiadiera-1.1.1
(Uso pre..
Ardi errebes dabillenarekin. Mb IArg I 116. Gau guztian lotsa txarrean errebes barregarri erabili eben. (Interpr?) EL2 218.
azpiadiera-1.2
2. (Dv, H) (h- VocBN, H), arranbes (S ap. Lrq). Torpe. "Maladroit" VocBN y Lrq. "Maladroit au travail" Dv. "Langile, pilotari herrebesa, ouvrier, joueur de paume maladroit" H.
azpiadiera-1.3
3. " Errenbes (Sc), pobre, mendigo" A. v. erromes.
Haritxabalet etxekiten zen zinez Ganosseri, bai eta haren familia errenbesari ere. Const 42.
azpiadiera-1.4
4. "Objet qui s'adapte mal à un autre. Soineko herrebesa, robe, habit qui va mal" H.
azpiadiera-1.4.1
" Tresna herrebesa, outil de difficile emploi" H.
azpiadiera-1.4.2
Enrevesado.
Pizcueta, Pazcueta, Pilazcueta, eta holako izen bihurtu eta errebesekin. Zub 45. Noizian behin bere biarnes mintzo herrebesian oiu egiten zuen. Ib. 26.
azpiadiera-1.5
5.
Lagun artian semiak egiten zituan gastutxuari begi errebesakin ['con malos ojos'] begiratzen zion Pedro Bernardon aita diru zale ark. Bv AsL 26.
azpiadiera-1.6
6. (Golpe, lanzamiento, etc.)cruzado, de través.
Pilotarietarik bat zen español Mantxota famatua, pilota ezkerraz halako firrinda errebes batean zerabilana, eta zer indarrarekin! HU in Ox 201.
sense-2
II . (Sust.).
azpiadiera-2.1
1. (O-SP 228 SP (-bez) y A; H, -h- H).
"Le revers" O-SP. "Revers d'un objet" H. "El reverso" A.
azpiadiera-2.2
2. Golpe de revés. "Revers, s'entendant du coup que l'on donne avec la main et le bras de gauche à droite" H. " Herrebes batez lurrerat egotzi zuen zabal zabalik " Ib. v. errebeskada.
Eman zio errebes bat, eta erran zio, gezurre dion. (Ororbia, 1758). ETZ 96.
azpiadiera-2.2.1
Revés de la fortuna, infortunio.
Gazterik alargundu zen beste zenbaiten gisan munduko Dama bat. Munduaren ostiko ta errebes oni begiratu zion begi onez. Mb IArg I 206. Ubiltasunarekin ta Jaungoikuaren amorioz errebesak eramanaz irebazi zitzetela gizonen goguak. Bv AsL 200.
azpiadiera-2.3
3. "(Vc, Gc) vómito" A. Cf. errebesatu. v. errebezu.
azpiadiera-2.4
4. " Errenbes, les deux ou trois tours tricotés d'un bas" H.
sense-3
III . (Adv.).
azpiadiera-3.1
1. "(Al) revés" Lar, Añ.
azpiadiera-3.2
2. (h- H), errebez (V-gip). De revés. "Pilota herrebes, herrebesetik iotzea" H. "En el juego de la pelota con el revés. Errebez jokatu zetsan" Etxba Eib.
azpisarrera-1
ERREBESETIK. De revés. "Pilota herrebes, herrebesetik iotzea" H.
errebes
<< errauts 0 / 0 errekaratu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper