Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
arreba.
sense-1
(gral.; Lcc, Deen I 345, Mic, SP, Urt I 17, Ht VocGr 425, Lar, Añ, Arch VocGr , VocBN , Gèze, Dv, H), arraba (V). Ref.: Bon-Ond 139; VocPir 160; A (arreba, arraba); EI 55; ContR 530; Iz Als , ArOñ , R 284 y 515, To , Ulz , UrrAnz ; Etxba Eib; Holmer ApuntV ; EAEL 47; Elexp Berg ; Gte Erd 23, 141.
Hermana (de hombre). "Ermana, arrebea" Lcc. "Hermana, arrebea" Mic. "S?ur de frère" SP. "S?ur d'un frère ou de plusieurs frères" VocBN. "Arrebá; laur arréba" Iz R 284. Cf. Etxba Eib, que le da además el sdo. de "virago", traduciendo Gen 2, 23: hæc vocabitur virago, quoniam de viro sumpta est; podría convenirle tbn. el sdo. de 'hermana de varón'. v. ahizpa.
Tr. De uso general.
Arerioak ur jarraika arrebearen semea. (Cantar de Rodrigo de Zárate). IC I 564. Orain bada ene arreba deuntsua <deunczua> alaan izango zara paradisuan alkar dakuskula. fJZ 98. Nork-ere eginen baitu ene Aita zeruetan denaren borondatea, hura da ene anaie, eta arreba, eta ama. Lç Mt 12, 50 (He, TB, Dv, Ur, Ur (V), Ip, SalabBN, Echn, Hual, Samper, Ol, Arriand, Leon, Or, Ker, IBk, IBe arreba). Mesede egin digue igarotzen dotoreak ta aitak ta arrebak (Azpeitia, 1622). ConTAV 5.2. 9, 125. O Iongoiko, San Lazaro eta arreba Mariak / bazterrera gidatua salbo alof utziak. EZ Man II 134. Nork ere utziko baitu enegatik [...] etxerik, anaiarik, arrebarik, aitarik edo amarik, errezibituko duela [...] ehun gehiago. Ax 506 (V 326). Arreba biz etxea bethe. "De deux s?urs, la famille est trop chargée". O Pr 486. Begi nordest eta gaixto batek iujeatu zukeien haren amorantea zela, edo haren arreba bazen, harekin egiten zuela bekhatu. SP Phil 346s. Bere arreba propia, prinzesa Katharina. Tt Onsa 123. Bere familia kitatzen dik: / Aita, ama, emaztea, / Anai, arreba, adiskideak, / Alaba eta semea. Gç 155. Enperadore hau nola ahalkatzen zen bere arrebaren mintzatzeko astrugaitzkeriaz. ES 168. Ene gorainzak emozute[...] / beitiagoko arreba biai. Gamiz 202. Moisesen arreb Mariak egin zuen bein murmuranz piska bat. Mb IArg I 215. Aingeru bat etorri ta arreba nagusiari esan zion: zure anaia laster emendik joango da. Cb Eg II 179s. Erori izan zen bekhatu izigarri batean Thamar zaritzon bere arreba batekin. Lg I 309. Macrina S. Basilioren arréba. LE Ong 67r. Arrebaren batekin bekatu egiten zuanak bizitza guziko penitenzia. Mg CC 153. Bere anajea, arrebea, aita ta ama. Añ GGero 325. Jakiña da, nola Moisesen arreba Maria egon zan ezkabiz edo lepraz betea. AA III 293. Juaten dira mutill batzuk, arrebei lagun egiteko edo beste atxakijeren bategaz. JJMg BasEsc 109. Küñatak fede hunin nündin khümitatü / Arreba propiak kolpia muntatü. Etch 324. Arrebaren etxera sartu bezin laster galde egin zeban berak igorritako landareaz. Izt C 163. [Yunon], Yupiter Paganoen Yainko guzien nausiaren esposa eta betan arreba. Gy 226n. Gizon ark berak esan dit, Sara arreba zala, eta Sarak ere Abraham anaia duela. Lard 22. Arrebak igarririk / zeukala ark dirua. Bil 175. Haren arreba, hamahirur urthetako printzesa eztia. Elsb Fram 101. Haren ama, haren anaie eta arreba zirela, haren Aita zelukoaren boronthatiaren egiliak. Ip Hil 154. Kateximaren irakhasten bere haurrei eta sehiei edo bere anaiei eta arrebei, edo aizpei. Arb Igand 151s. Beti dabilz burruka / nebaak eta arrebaak. Azc PB 345. Baina laster zirean / amaitu atsakabak, / iakinik zireala / Apolon arrabak. Ib. 298 (Ur PoBasc 198 danak neba-arrebak). Kantaijok antxe eure arreba papu-andiri. A BGuzur 147. Anixko ganu dud xakiteko zerbait orren familiatik [...], bizkor dagonez ama Carmen eta arrebak. Mdg 143. Laster ezkonduko jatzu etxean daukazun arrebea. Echta Jos 330. Arreba gehiena bildua zuketen aitzinetik. JE Bur 79. Etxean edo txirotegian, neu izango naiz Joseren ama, edo arreba, edo neskamea. Ag G 372. Izorra omen zara / ene arreba Juana. / Zertan ezautzen nauzu / nere anaia jauna? (B) Balad 179. Entzungorra naun, arreba. Lab EEguna 112. Artazi barriyek artu ditu ta gure arrebai ule guztiye ebaita buru-motz ipiñi ditu. Kk Ab II 55. Arreba sabelkide Denuxiri. Or BM 136. Haurraren arreba ttarro bat ur hegian utzirik. Zerb IxtS 33. Zure arreba odolkideak emana. Zait Sof 13. Bein edo beste bolaratxo bat egin oi zun arrebarenean. Etxde JJ 274. Baiña gero, arrebeaz errukituta, Salome bialdu ari lagun egitera. Erkiag Arran 143. Bere besartean baratz zoragarria: / Ugatzak arrosaz, krabelinaz gerria; / arreba nausi baten nengoan altzoan. Arti MaldanB 205. Etzen ez bakarra, arreba ttipi bat galdu zuen hiru ilabetetan. JEtchep 28. Anairik zarrena laister ezkonduko da etxera. Arrebak, neskametzara. Alzola Atalak 69. Nere aurreko anaia / zan irugarrena, / zoiaren goienetik / arreba zarrena. Uzt Sas 96. Han baititut semea eta bi arreba. Xa Odol 230. Arreba zaharrenak hemezortzi urte. Etchebarne 19. Berekin batean eraman zuten
arreba Florentzia. JAzpiroz 41. Nire arreba baten semea zan. Ayesta 108. Arreba ezkon-berriaren etxean. MEIG I 165.
v. tbn. Ch IV 9, 5. VMg VIII. fB Olg 35. Ur MarIl 86. Hb Esk 126. PE 150. Arr May 101. Apaol 94. Jnn SBi 114. Moc Damu 34. CatJauf 90. Ill Pill 20. EusJok 47. Arrantz 154. Mok 7. Zub 82. Enb 197. Tx B II 131. Alz Ram 123. Anab Usauri 82. Barb Leg 146. Ir YKBiz 352. TAg Uzt 118. Iratz 14. JAIraz Bizia 19. NEtx Antz 7. Mde Pr 95. BEnb NereA 79. SM Zirik 31. Ugalde Iltz 62. Gand Elorri 177. Osk Kurl 105. Salav 13. Ibiñ Virgil 49. Ardoy SFran 71. Etxabu Kontu 164. Ataño TxanKan 151.
(Usado como tratamiento afectuoso dirigido a mujeres por parte de hombres, o como tratamiento a miembros de órdenes o congregaciones religiosas).
Ala eztugu bothere emazte arreba baten guzietan erabilteko? "Une femme s?ur". Lç 1 Cor 9, 5 (TB emazte arreba, Dv emazteki arreba, He, Ol, Ker arreba; IBk, IBe emakume fededun, Bibl emazte fededun). Eliza hartan konpainiako anaia bat ezpa arreba bat ordenatua izanen da nihork emanen dioen limosna errezibitzera. Harb 436. Paterra eta Abe Maria, Konfrairiako anaie eta arreba hilegatik. Mercy 8. Gomendatzen zaitut (ene anaia edo arreba maitea) Jainko guziz botheretsuari. Brtc 264. Baldin zure anajea edo arrebea arkietan badira billosik ta goseak illik. Añ LoraS 176. Errekomendatzen zaitut Jainko guziz puxantari, ene anaia (edo arreba) eta zure Kreatzailearen eskuetara uzten zaitut. JesBih 459. Oh! emeki, emeki, othoi, anaia edo arreba! Gy VIII (se dirige al lector o lectora). Hainbertze anaia eta arreba, egun guziz gurutzea garraiatuz hari direnak haurren argitzen eta beharren solegitzen. Hb Egia 103. Arreba maitea, erran zion eriari, orai beretik jainkoaren eskurat uzten zaitut. Laph 87. Gauza bera esan biar diozute ere arreba Klarari. Bv AsL 99. Ikastetxeko nere arreba onak. Ag Serm 515. Pozez ikertzen dodaz / euzko basetxiak, / besarkatzeko anai / ta arreba maitiak. Enb 57. Ara-ba, nere arreba ori. Berron Kijote 174 (se dirige a Maritornes).
(Fig., no ref. a personas).
Izan dedilla alabatua nere Jauna / arreba illargia eta izarrakgatik. Bv AsL 399. Izan dedilla alabatua Jauna arreba udagatik. Ib. 399. Bein baño geiagotan abadiak esaten eutson: --Eulija arrebea dozu. Ez miñik egin, ba. Altuna 95. Etzekiñat zer duan / illunabarrak. / Ezkuturen bat / gordea ba-din / laño gorrixken arrebak. NEtx LBB 234. Ama gurea, arreba pakea. Lasa Poem 113.
azpisarrera-1
ARREBA-ERDI (V-gip; A; arreberdi V, G; Hb, Dv, H). Ref.: A; Etxba Eib; Elexp Berg. Media hermana, hermana de un solo vínculo. "S?ur d'un frère germain ou utérin" Dv. "Media hermana" A. "Arrebaérdi, arrebaerdíxa [...]. Esan bi hitzetan ere bai: arréba erdíxa" Elexp Berg.
Amnon David-en seme zarrenak bere arreba-erdi Tamar zeritzaganako amorio galduari biotzean leku eman. Lard 194.
azpisarrera-2
ARREBA-ORDE. "Arreba-orde, arreborde (V, G), hermanastra" A.
arreba
<< arraizia 0 / 0 1 arroka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper