Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
largo.
sense-1
1. (S ap. Lrq ; Urt, Ht VocGr, Arch VocGr , VocBN , Gèze, Dv, H) Amplio, ancho; extenso. "Large" Ht VocGr, Arch VocGr, VocBN, Gèze y Dv (podría tbn. significar 'generoso'). "Amplius" Urt II 65. "Capacissimus, [...] largoena, [...] largoa", "capacior, [...] largoagoa, zabalágoa" Ib. IV 164. "Ample" Ht VocGr 326. "Large, étendu en largeur" H.
Ezen bortha largoa eta bide zabala da perdizionetara irioiten duena. Mt 7, 13 (He, TB, Ip largo; Ur (V y G), Dv, IBe zabal, Ker, IBk haundi). Mundu largoan bizitu diren gizon guztiak. EZ Man I 62. Lekhu handi zabal eta largo batetara. Tt Onsa (ed. RIEV 1909), 165. Ala zabala eta largoa bai da [...] Ifernurat gidatzen duen bidea. Brtc 140. Bere erresuma largoan. Gy 67. Hirur alasetako abre largoaren soiñean. Ib. 124. Kasola largo bat. ECocin 33. Arropa largo ortan. Bordel 171. Sorbaldez arras largoa. Elsb Fram 124.
azpiadiera-1.1
(Con medidas).
Atherbe hau hogoi eta hamar urrhats luze da, hamar urrhats largo eta bertze hainbertze gora. Laph 41. Kapera bat hogoi eta hamar metra luze eta zortzi largo dena. Prop 1876-77, 42. Etxe txipi bat, hameka metra lüze eta laur metra eta erdi largo. Ip Hil 137s.
v. tbn. Elsb Fram 77.
sense-2
2. Laxo, relajado.
Epel eta largo batzuk konfesatzeko. SP Imit IV 10, 4 (Ch laxo eta ansikabe, Mst laxü eta xede gabe, Ol epel ta zirrilda). Zeren hain agudo zaren gauza largoetara eta haragiaren plazeretara. Ib. 7,2. Gure aztura largoak. SP Phil 226 (He 227 laxokeriek). Kofesor largoak, penitenzia arinik baizen emaiten ez dutenak. CatLav 301. (V 149) Ez sekulan ibil kofesor largo, errexki absolbitzen dutenen bilha. Dh 59.
v. tbn. Brtc 57.
azpiadiera-2.1
Desvergonzado, demasiado suelto, osado.
Ahoa largo eta mihia libro. SP Imit I 10, 2 (Ch haiñ gaizki mihia begiratzen, Mst ezaxolatüki). Ez xoilki deliberatuko dut ez largo izaitera haren ofensatzera. SP Phil 117 (He 120 goardian egotea hura ez ofensatzeko).
azpiadiera-2.2
Libre.
Hura egiazko alagrantzian eta bihotzeko plazer larguan ezta izanen. "Neque in corde suo dilatabitur" . Mst III 9, 2 (SP bihotzeko libertate, Ch sosegu, Ol bere baitan zabaldu).
azpiadiera-2.3
Abierto, franco.
Erraiten diozula bihotz ideki eta largo batez zer bekhatu egin dukezun. SP Phil 160 (He 162 largoki).
sense-3
3. (S ap. A ; SP, Ht VocGr, T-L).
Generoso. "Large, liberal" SP. "Liberal" Ht VocGr 379. "Generoso, fig., largo" A. "Large, généreux" T-L.
Grazia bihotzbera da, trebe eta largo guziekin. SP Imit III 54, 4 (Ch liberal, Ol erkidezale). Zure largo eta hun izate müga gabiak. Mst III 8, 3 (Ch jenerostasun, Ol esku-zabal). Gordea zadukan bere xede gaixtoa; eta fede largo eta zabal bat erakutsten zuen kanporat. Lg II 129. Ikusliarren eretzeko ezinago largo zen. Const 28.
sense-4
4. (Urt I 64), largu (V-ger ap. A ).
Abundante.
Konsolio largorik eneganik ükhen. Mst III 12, 5 (SP konsolazione geiagorik).
azpisarrera-1
HAIZE LARGO. Viento largo.
Ioan behar du hamabi brasetarat eta handik hartu behar du haize largoa eta marea. INav 136. Arrantzu-lanak nekerik bazeukan [...]. Onetarako estuasunen batean aize largoa deritzanak maitaro jotzen bazitun [...]. Elizdo EEs 1925, 247.
azpisarrera-2
ESKUTA LARGO. "Eskuta largoa (terme de marine), voile tendue" SP.
azpisarrera-3
LARGOAN. "Largeur, en dimension. Largoan eta luzean, en longueur et en largeur" H.
azpisarrera-4
LARGOAN ARI. "(V, G), jouer (faire) à la balle longue" H.
azpisarrera-5
LARGOAN EZARRI.
a) Liberar.
Israeleko haurrak [...] largoan eta libertate osoan ezarri ukhan ditu. Lç Adv ** 1v. Ez dakizu badudala ahala zure khurutzefikatzeko eta ahala zure largoan ezartzeko? TB Io 19, 10 (Lç largatu). b) Aflojar, relajar una sujeción, control.
Mana zezan Zentener bat, begira ledin Paul eta largoan ezar ledin. Lç Act 24, 23 (He utz zezatela pausuan, TB izan zezan atsin zenbait, IBk lasai antzean, IBe lasai samar).
azpisarrera-6
LARGO UTZI. Dejar libre.
Utzazu largo ioaitera [zure afekzionea] . SP Phil 111. Gure espiritua eta gorputza ere batzutan utzi behar dira largo zenbait alegrianzaren hartzera. Ib. 365 (He 368 utzi [...] pausatzera).
azpisarrerakoSense-6.1
(Part. en función de adj.).Dejado libre, desocupado.
Bere sortzean izan da establia largo-utzi batean. SP Phil 125.
azpisarrera-7
MAHUKA-LARGO ( (BN-baig ap. A)). Laxo, indulgente.
Haritchabalet, beste apezak oro bezala arauz, mahanka largo zen bekatore txipien eretzeko. Const 29.
largo
<< lainadura 0 / 0 larrelur >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper