Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 mika.
tradizioa
tradizioa
Tr. La única variante meridional es mika (mike en Enbeita). Al Norte pika es la forma más general; hay fika en Barbier (junto a pika ) y en sendos ejs. labortanos de MEOE y AEF .
etimologikoa
Etim. De lat. pica .
sense-1
1. (V, G; Lcc, Izt C 199, H (G), Arzdi Aves 163, Zam Voc), pika (AN-gip, L-ain, B, BN, S; SP, Dv, H (+ ph-); ph- Arch VocGr , VocBN , Gèze), fika (L-sar; Volt 46, SP, Urt Gram 21, Lar, H), mike, miki (Lar, Añ, H (s.v. pika), Arzdi Aves 163). Ref.: A (fika, mika, pika); Altuna Euzk 1931, 649; Lrq (phika); A EY III 309; Etxba Eib ; SM EiPáj ; Iz ArOñ , To ; Holmer ApuntV ; Elexp Berg.
Urraca. "Hurraca", "picaza, ave, mika, fika, mikia. [...] Picaza es parlera y de mucha lengua, y a los habladores por esto llamamos también mikiak" Lar y Añ. "Hay picazas que llamamos micas, porque son muy parleras, de miia, lengua" Lar Cor 42. "Phika bezain ohoina, voleur comme (autant que) une pie" H. "Pikaren umeak pika (BN-baig), [...]. Pika bezen ergela (BN-lab), muy ligero, frívolo; litm., fatuo como la picaza. Pikaren umea ñabar (Sc), la cría de la urraca (es) abigarrada" A.
Indak mika bat orban baga, diada neskea gaxpaga. RS 174. Erroiak mikeari uz-pelza. Ib. 464. Pika nolako, umea halako. O Pr 396. Ikhusirik damnatia zela doktor handi haren arima, haren gorpitza, bela piker hiriz kanporat eman, eta urtiki zuten. Tt Onsa 92. Egarritu zan mika bat ta irten zuen ur billa. VMg 84. Okilla eta fika usoen onetan, / bertze txorietara dire gatekotan. InOnaind MEOE 446. Baso itzalean mika zarren kurriska garratzak entzuten ziran. Ag AL 54. Galtza batzu, asko landetako mamu edo marika batzuek ez baitzuzketen nahiko bele-fiken iziarazteko ere. Barb Sup VII. Bele bat beltza, / pika bezen ohoina. Ox 86. Abendaz bardin eztireala / usuak eta erroijak, / ez miru, mike, aitz-arrano ta / txindortxu papar gorrijak. Enb 122. Sasitik korrika / agertu zan mika. MendaroTx 208. 150 mila segurik behar dira, eta sos hori ez da pikaren buztanean kausitzen. Gazte (Enero) 1958 (ap. DRA). Tiruan bat botatzen zituan / ontz, okil ta mika. Auspoa 39, 123. Bele, pika, garratoin eta urtxintxak ederki goxatzen ziren. JEtchep 48. Mika arrapakariaren antzera. Erkiag BatB 21. Pikaren umia pika. Ardoy SFran 24. Pika ta beleak artora heltzen direlarik bezala. Larre ArtzainE 30. Gizon zekenaren nahiz mika lapurraren gisa handik eta hemendik bildu dituen hala-holako ondasunei amorruz lotua. MEIG VII 93.
v. tbn. MItziar Txoriak 185. Pika: Gy 180 (ph-). Dass-Eliss GH 1923, 594 (ph-). Barb Sup 56. Zerb Azk 79. EZBB II 92.
azpiadiera-1.1
" Ezta pikaren azken-umea (BN-lab), no es advenedizo" A.
Ikusiko die adixkideek ez nizala pikaren azken umia, ez eta ere irri egiteko errekaitu bat. Zub 69. Ez bide zen fikaren azken umea, gure kanpañarra! (L) AEF1934, 98. Ba, ta ez dela pikaren azken umea; bertze mihikuek ez dute horren zapeta zolako zikina ere balio. Guilsou GH 1951, 97.
sense-2
2. " Mika bat, míkia, el ave marina que otros llaman egabera o parecida y que llega aquí por la primavera" Iz ArOñ.
azpisarrera-1
PIKA-HABIA. Nido de urraca.
Primaderako pika-kafia umaldia johan-eta. GH 1974, 106. Gutarteko pika-kafira miatzale batzuek. Larre ArtzainE 30.
azpisarrera-2
PIKA-BABA (S ap. A; Alth Bot). "Ellebore, pikababa" Alth Bot 7. "Eléboro" A. "Zenbeit bakarrek otso-belharra erraten badiote lupu-belharrari bertze bakhar batzu badire phika-baba deitzen dutenak" Zerb GH 1931, 226.
azpisarrera-3
PIKA-BUZTAN.
a) Pusilánime; tonto. "Pika buztana bezen ergela (BN-lab), muy ligero, frívolo; litm., fatuo como la cola de la picaza" A.
Hainbertze muthiko zantzail, bizkar handi, neska ergel ostoila, pika buztan. Eskual 15-11-1901, 1. Zuzenez segurki erraiten da holako horietaz direla pika-buztanak, ezen kameluak derabilzka, haizeak pikaren buztana derabilkan bezen errexki. Barb Sup 56. Aita batek luken bihozminik handiena nuke ene semetarik batek hartzen balitu aitzinean dugun pika-buztan horren manerak. JE Ber 72. Holakuak ditügü deitzen phika-buztan! GH 1930, 510. Jende perttoli, pika-buxtan batzuek hedoietan gora altxatzen zituzten gisa hortako balentria ederrak! Etcheb MGaric 229 (ap. DRA). Trixte paketa. Borondaterik gabeko pika buztana! D. Landart Anaiaren azken hitzak (Donostia, 1999), 171.
Bixtan da erresumetako jaun minixtroak ez direla, eskualdunak erran liron bezala, phika buztanaren umeak! SoEg Herr 24-4-1958, 1.
b) Estribo de carruaje. "Karrosetan zangoaren igaitean, finkatzeko burdinari erraiten dakote lekutan pikabuztana [...] zerbeitez izen bereko xoriaren buztana gogoratzen duelakoan" Eskual 31-7-1908, 2.
azpisarrera-4
PIKA-KUREBA. "Espèce de pigeon sauvage qui a les plumes de couleur cendrée mêleé de rouge, et les pattes rouges" Hb.
mika
<< merezitu 0 / 0 miladi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper