Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
berritan.
sense-1
1. (Lecl, H, Foix ap. Lh.), berretan.
De nuevo. " Berritan erraten darotzuet, je vous le dis encore une fois" H. v. berriro.
tradizioa
Tr. Berritan se documenta en autores septentrionales de los ss. XVIII-XIX, y en el s. XX en Orixe; berretan aparece en los guipuzcoanos Arana y Beovide.

Inyustizia, pensu gaixtoak, eskergabetasuna berritan aspertzen zaizkit. Mih 99. Pitxerrak hutsak badire bethe bitez berritan. Monho 26. Justuki kondenatuak / Mundu huntan ginen sartu; / Ordean zeruko primu / Berritan egiten gaitu / Bataioaren graziak. Ib. 128. Oro berritan konfirmatuak izatu ziren Gregorio hamabortzgarrenaz, aphirilaren hamabortzean, mila sei ehun eta hogoi eta batean. JesBih 390. Egor zazu zure izpiritua, eta berritan kreatuak izanen dire. Ib. 435. Hori da berriz, berritan, galdegitea, markatzeko ardiestekotzat dugun desira. Jaur 196. Zeren egun guziez baitugu beharra, eta Jainkoa da eman dezagukena, edo berritan emanez edo kontserbatuz jadanik emana daukun onthasuna. Ib. 191. Yauzika hari da hirur zathietan, / Nahiz hauk elkharri yuntatu berritan. Gy 162. Denborak badakhartz plazerak berritan. Ib. 264. Hark du abiarazi berritan pilota, / Mendez mende Eskaldun gurako yosteta. Hb Esk 126. Lehen mendetako azturen berritan sorraraztea bilhatzen zuen. Hb Egia 68. Berritan begiratzen dut iraganari eta ethorkizunari, eta nolako etsimenduan naizen baratzen! Dv LEd 228. Bekhatu mortal bakhotxak berritan gurutzefikatzen zintuela. Ib. 266. Orra nundi zorionean sortu zan [...] erlijioso bakoitzak [boto] bereak berretan urteoro berritzekoa. 'El renovar cada un año los suyos todos los religiosos' . Aran SIgn 74. Aita San Antoniorekin berarekin berretan gertatu zan beste ainbeste. Bv AsL (ed. 1885), 525. Io ninduzun bein, begiratuaz, / io nazazuke berritan; / graziarekin edertasuna / nigan utzi baitzenidan. Or QA 169.
sense-2
2. (G, L, BN, R ap. A ; Dv, H), barritan (Vc ap. A; Dv).
"En l'état neuf, récent, frais. Oihala berritan zail, ihatxean urrakor, le drap neuf est résistant, usé il est facile à déchirer" H. "Siendo nuevo" A. v. BERRIAN.
Gehiago ez dudala edanen mahastiko fruitu huntarik, ene Aitaren erresuman zuekin berritan edanen dudan egun hartaraino. TB Mt 26, 29 (Lç berririk). Bost milla arkume berritan saltzekoetatik ez bearren baten bidez, artalde bakotxean lau galtzea gertatzen dala ere. Izt C 170. Osterontzeko berrogei ta amarrak gelditzen zaiozka berritan saltzeko. Ib. 170. Berritan olio au da onenetakoa, ala gordiñik nola eltzerako. "En fresco" . It Dial 104 (Ur barritan, Dv berri berrian, Ip egin berrian). Argatik egin bear da maiz berritan jateko. Ib. 104. Barritan, galbaian be ura; zarretan, barriz, galdaran b'ez. EZBB I 59. Edozer gauza, barritan eder iduritzen jakula, naiz-eta geruago txar-eretxi. Abeletxe ib. 59. Txurikiña berritan ondo gelditzen zan. Baiña bein [lastaidan] denbora askoan bazegoan kanbiatu gabe, zimurtu ta autsa egiten zitzaion. BAyerbe 47.
azpiadiera-2.1
Al comienzo.
Berritan gauzak bizkor eta ondo egiten dirala. SM in EZBB II 53. Aitormen aiek izango ziran / berritan txit pozgarriak, / garai artako kontzientziak / lasaitzearren jarriak; / baña oraindik ikusten dira / akats ikaragarriak. Olea 203. Goixian, barritan, eneban sentitzen ezer egin nebanik; baña illuntzera agertu ziran or-emengo miñak. Gerrika 167. Neuk, barritan batez be, alan uste neban. Ib. 170.
sense-3
3. (Dv, H).
Recientemente. v. 1 berriki.
Badu ere errenta on eta beharra, / Lormand deithu yaun batek utzia berritan. Hb Esk 155s. Goienetxe berritan egin da alkate. Ib. 131. Erran gabe berritan mintzatzen hasiei, / Utz dezoten bizia zaharren mihiei. Ib. 89. Non da berritan sorthu den Juduen Erregea? Lap 191 (V 85). Berritan erraiten ginuen etxe-aintzin, bide-bazter, xoko guziak oro eskelariz beteak zirela. HU Zez 38. Madagaskar delako Frantziak berritan beretu leihor handi hartako haurren altxatzeko. Ib. 101. Hain berritan oraino xixtera besazpian joan zen Ybarnegaray bere adixkide eta jaun deputatuaren herrirat eta oro xoratu zituen! Zerb Azk 116.
sense-4
4. (Tras part.).Recién. " Umegin-berritan gizena badago, esne-beia ez da puntakoa " Gketx Loiola s.v. puntako. "Ezkon berriten [seguramente error por barriten] (V-arr) [...] espostu berritan (AN-5vill)" Gte Erd 144. v. BERRIAN (b).
Amasei urteak bete berritan, mendiko marrubi xoragarri iduri zun. Etxde JJ 215. Baserritarrok eldu barritan, aberetxeko orman bertan estekatzen zituen abereok. Erkiag BatB 50.
sense-5
5. barritan. "(Vc), en busca de noticias" A.
azpisarrera-1
BERRI-BERRITAN.
a) De nuevo; renovadamente. v. berriro.
Tr. Atestiguado en textos septentrionales de los ss. XVIII y XIX; al Sur, sólo se encuentra en Lizarraga de Elcano y en la edición de PB de E.M. Azcue preparada por Azkue.
Zeren Jaiñkoak ez bait-ditu permetitzen gure erorikoak, haukiñ medioz berriberritan argituak, lehen baiño hobeki gure buruak ezagut detzaguntzat baizen. He Gudu 42. Entsaia zaite halere kuraie berriberritan hartzera. Ib. 94. Grazia berri bat ükhen dezazün, eta süz betha zitian, berri berritan bizitzez khanbiatzeko. Mst IV 12, 3. Berri berritan hartzen dut gogoa behinere ez hartarik apartatzeko. Mih 91. Ta ofrezitzen náiz berri berritán neuráu naizen guziáu orren zerbitzúko. LE Prog 98. Merezi zinduen beraz Jainkoaz abandonatua izatea; halarik-ere egun berri-berritan deitzen, hertxatzen zaitu. Brtc 249. Ene gatik hainbertze egin eta sofritu duen Jainko-gizon hura berri-berritan gurutzefika! Ib. 95. Laster eigun predikura, / Han da egiazko bizia, / Hilen pizteko mundura / Berri-berritan etorria. Monho 114. Eta berri-berritan eta bihotzik hoberenaz konsekra haren zerbitzuari. Dh 58. Eta han, bekhatuko heriotzetik eta debruaren menetik atherarik, berri-berritan neretzat hautatu hintioian. Ib. 148. Eman gaiten, berri berritan, haren arartekotasunaren azpian. MarIl 126. Erreberri zaitzu zure bathaioko agintzak, eta Maria guziz Sainduarekin batasunean jarriz, kontsekra zaizko berri berritan Jainkoari. Ib. 115. Eta galdegin dezagun berri berritan arrarteko puxant haren protekzionea. Jaur 358. Munduan izan diren gizon eta emazte guziak agertuko dire berri berritan. Ib. 163. Hortan berri-berritan hor dute disputa altxatzen. Gy 147. Orduan dira barri barritan / atsagon bako traguak, / gazteen zirri, atsoen mirri, / ta agura zarren kantuak. Azc PB 119 (Ur PoBasc 170 barri barrijan).
b) (Dv). Recientemente. "Berri berritan, tout nouvellement" Dv.
--Baduzu zure semearen (alabaren) berri onik? --Bai; izan ditut berri berritan. Darthayet Manuel 341. Haren pestarik handiena zen, oraino berri-berritan, ogi-joiteko egunetan bere herritar gaizoekin aurkitzea. HU Aurp 93. Eliza inguruan bide bat badute berri-berritan egina. Zerb Azk 17. Berri-berritan Xinan apezpiku hil den Jean Larregain Senpertarraren osaba. Ib. 77. Berri-berritan entzunak ditut / gizon batzuen erranak, / Etxemendi ta Haran direla / gibeleko hoberenak. Mattin 59. Berri-berritan famak / baditut nik aitu. Mattin in Xa EzinB 104.
azpisarrera-2
LEHENENGO BERRITAN ( (G-azp)). Al comienzo.
Ai! Ebagi izan baneu lenengo barritan arako bekatuen sustraia! EL2 64s (EL1 57 lelengoan). Lenengo barritan, diru asko ekarrela zabalduaz gora-bera, biotz bat ezin irabazi izan eban. A BGuzur 114.
berritan
<< berrikatze 0 / 0 bertso >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper