Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 eritu.
sense-1
(B, BN-arb, S; SP, Urt I 301, Ht VocGr 382, Lar, (G, AN), Arch VocGr , VocBN , Gèze, Dv, H). Ref.: Lrq; Gte Erd 128.
(Aux. trans. e intrans.).Enfermar. "Rendre ou devenir malade" SP. " Lo gehiegiak eritzen ohi du, habituellement l'excès de sommeil rend malade" H. AxN explica narriatu (250) por eritu. v.gaixotu; gogoeritu
tradizioa
Tr. Documentado en la tradición septentrional desde Leiçarraga. Al Sur hay testimonios seguros (cf. 2 eritu ) de Mendiburu, Lizarraga de Elcano, Iturriaga, Mocoroa, F. Irigaray y B. Ayerbe.

Eta gertha zedin egun hetan eriturik hil baitzedin. Act 9, 37. Ezpaitu illzen arima baizik heritzen du. Ber Doc 168r. Errege hura eritu zen eta itsutu eritasun hartarik. Ax 409 (V 267). Presuna batek, sendoen denean, duela eritzeko perilik gehiena. Ib. 60 (V 39). Ohean zauntzala eriturik hiltzeko puntuan. SP Phil 47 (He 48 azkeneko eritasunean zarela). Eritu zen bein an agitz gaizki. Mb IArg I 188. Handik laster eritu eta hil ere izan zen. Lg I 350. Amorio haren faltak eritzen eta haurztzen gitizi salbamenduko bidian. AR 22. Gaiazko zerenak nik entzütia badit, / Eritzen dütiala neskatila gaztik. Etch 376. Etzauntz bustiak eritzen ditu [abereak] . It Dial 60 (Dv, Ip eritzen; Ur gaxotuten). Hortako badakit / Erituko naizela / Bustiz geroztik. Bordel 106. Animaliak izurriteaz erituak. Gy 157. Oiloak aztaparretarik eritzen direnean. Dv Lab 290s. Hainbertze nigar egiten zuen, non begiak eritu baitzitzaizkon. Laph 192. Sendo izan daikena ez dadilla eri. Elzb Po 210. Eritu zen laster eta hil. Arb Igand 136. Miñ-eriturik arkitzen danak / Egiñ bearko negarra. Moc Damu 19. Egundainotik bakotxa / bere minak du eritzen. Etcham 42. Sorgin tzarra, zuk eritu dautazu emaztea. Zerb Azk 95. Iñoiz ez dira zahartzen, ez eritzen. Mde Pr 267. Ez utz bihotza ez eritzerat, ez sorhaiotzerat: atxik garbi eta beratz. Herr 14-5-1957 (ap. DRA). Izpirituko arrangurek gorphutza eritzen ahal dute, gorphutzekoek izpiritua bezenbat. Larz Senper 114. Aita bati bere ume ta haurretan zaio bihotza osoki guritzen, arrailtzen edo eritzen. Larre in Xa Odol 13. Nai ez duenak orditu / eta ondoren eritu, / kontuz eraten aritu. BAyerbe 105. Hargin nagusi hori arras eritu zen. Etchebarne 93.
v. tbn. Tt Onsa 67. Ch I 23, 4. Mst I 23, 4. Egiat 179. LE Ong 111r (<h->). Hb Esk 231. Jnn SBi 137. HU Zez 30. LuzKant 51. FIr 185. Barb Leg 150. Lf Murtuts 52. JEtchep 94. Ardoy SFran 155. Lf in Casve SGrazi 15.
azpiadiera-1.1
Bekhatu bat egiten duzunean, eritzen da arima: bia egiten ditutzunean eritzenago da.Ax 108 (V 72).
azpiadiera-1.2
(Part. en función de adj. o sust.).
Eritua atakatzen du Sathanek koleraz. EZ Man I 54. Zuk senda ezpanazazu zeure ontasuna gatik, eritua egon behar naiz. Harb 378. Hantxet zortzi egunez eritua egon ere zen, medikuak zer nahi ikusi baitzuen hura ezin sendatuz. Barb Sup 45. Bere apez-lagun eritu baten ikustera zoalarik. Larre ArtzainE 137.
v. tbn. Etchebarne 34.
azpiadiera-1.3
" Etxe horrek aintzinaldea eritua du, cette maison a la façade en mauvais état" Dv.
azpiadiera-1.4
" Errexki eritzen da horren bihotza, son cœur s'apitoie facilement" Dv.
azpisarrera-1
ERITU-BERRI. "(Adj.), qui est nouvellemment tombé malade" Dv.
eritu
<< ere 0 / 0 errauts >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper