Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kukuso.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos septentrionales desde mediados del s. XVII. Al Sur se encuentra en Lizarraga de Elcano, Iturriaga, Orixe, además de unos versos alto-navarros (Noe 123), Karmengo Egutegi (1952, 111 (ap. DRA ) kukusu ) y Ostolaiz. Pouvreau (Phil 56) emplea la forma khukhuzu .
sense-1
1. (G, AN, L, BN, Ae, Sal; Urt I 359, Izt, Arch VocGr , H (L, BN); kükü- S; Dv), kukusu (B, Ae, AN-5vill (-ts-); Volt 109, Lecl), kukuzu (SP), kokoso (AN-gip), kukusa (Lar, (G, AN), H (V, G); -ts- Lar DVC 197), kakuso (Sal), kikoso (R), kukutsa ((det.).Lar). Ref.: VocPir 515; A (kukuso, kokoso, kikoso); Lrq (küküso); Iz R 395; Ulz ; ZMoso 70; Satr VocP; EAEL 103; Izeta BHizt (kukusu).
Pulga. "Puce. Kukuzu minak, puces piquantes" SP. "Espulgadero, kukutsen eizaga, garbitegia " Lar. " Kikoso beragina (R-uzt), pulga pequeñita, litm., pulga bruja" A. " Gure etxean badire hainbertze kukusu " Izeta BHizt. " Kukusoa ere zikira liro (bortz sosendako), se dice de un ávaro" Herr "Erran zaharrak" (ap. DRA). v. arkakuso.
Horeki datzana, ieikiten da kukusoeki. "Chargé de puces" . O Pr 627. Ezi txoriek ta kukusoek pikaturik zerbait min eman dezakete aragian. (145) LE-Ir. Kukuso atzaman eta mahinen gainen eho. AstLas 48. Errabiz atsoa / ezin arrapaturik / gonan kukusoa. It Fab 113. Kukuso eta zimitz guziak nere ohera deithuak eta bilduak [zituzten] . Elzb PAd 68. Zorria eta kikosoa tropezatu zren emaztiaren espaldan. Mdg 164 (v. tbn. más ejs. en la misma pág.). Kukuso batek ausiki nu hankan! Ox 206. Gatu, zakur, astorik gabe, / kukusoen nago jabe. Ib. 134. Gizon eta emazteki guzien gainera jauzi egin zuten kukusoek. Barb Leg 140. Zimitza eta kukuso madarikatuak edatzen dira mihisetan. Zub 110. Zorri larru-urdiña, / kukuso begi-bakar, txerri buztan-motxa. "Pulga" . Or Eus 38. Beartzen geranean auzoa laguntzen, / or det nunbait andrea kukusoak iltzen. (AN) A EY IV 85. Kukusoek ez dirote lotsa xakhurra maite duena. Zerb GH 1936, 305. Xakur txarra dena kukuso! "Petit chien étant plein de puces!" . Ardoy SFran 154. Kukuso gisa jarrita hemen / nago segur pentsaketan. Mattin 112. Bertzen kukusoeri ohartzen eta gure zorriak ez ikusten. EZBB I 68. Kukusoak kozk asko egiten badio. Ostolaiz 33.
v. tbn. Arch Fab 183. Zby RIEV 1909, 103. JE Bur 99. Mde Pr 103.
azpiadiera-1.1
Tolosako hiri ederraren ikusten ibiltzen ginen, Saint Sernin aldeko "kukuso merkatua", Capitole plaza [...] eta beste.Larre ArtzainE 180.
azpiadiera-1.2
(H (L, BN)), kukusa (H (V, G)).
"Au fig., inquiétude, sollicitude, préoccupation, crainte, etc. Kukusoak ezarriko diotzat, je lui mettrai la puce à l'oreille" H.
azpiadiera-1.2.1
Mediterranée itsas hegian udakari egiten dute zonbait sos, bainan berriz ere moltsan kukuso gelditzen dira. Herr 24-11-1960, 4. Egun bakotxari doazkon on-gaitzak. [...] 7-an sortua: ixtripu bat bizian; laneko gogoa; moltsan kukuso. Herr 12-5-1966, 3.
sense-2
2. " Kukusue, el espantapájaros; kukusu bat (G-to)" Iz To.
Arakilen Olentzaro leio batetik zinzilika yartzen dute lastoz yantzia, soroetako kukusu bat bezala. (AN-araq) "Espantajo" . A EY I 327.
azpisarrera-1
KUKUSO-BELAR. (Lcq 136 A (AN); -belhar H (L); kukus-belar Lar, H (V, G); kukusberar Izt C 43).
a) "Zaragatona, zargatona, hierba" Lar. "(Plantago psyllium), zaragatona, llantén de perro" Lcq 136. "Herbe aux puces" H.
Aski izanen da kukuso belharrez bradura hura egitea. Mong 594.
b) (-belhar Lcq 129, Dv, H (L)). "(Mentha rotundifolia), mastranzo, mentastro" Lcq 129. "Menthe sauvage" Dv. "Menthe à feuilles rondes, kukuso-belharra" Zerb GH 1933, 426.
Kukuso-belharra nun nahi heldu da [...]. Badire ohean ezartzen dutenak kukusoen handik urruntzeko. Zerb GH 1933, 426.
azpisarrera-2
KUKUSO-ZULO. "Pulguera, kukuszulo" Lar.
kukuso
<< kristau 0 / 0 lagunka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper