Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
tirria.
sense-1
1. (V-gip, AN, L, B, BN, S, R; VocBN , HeH Voc (th-), Dv, H (+ th-)). Ref.: A (tirria, aier); EI 343; Etxba Eib; Izeta BHizt2.
Deseo, anhelo, inclinación; capricho. "Désir faible, presque envie" VocBN. "Hirritsa, guthizia, nahi handia, thirria" HeH Voc. "Désir, concupiscence" Dv. "Désir vif, ardent" H. "Inclinación, querencia, anhelo. Eztut jateko tirriarik (BN-baig)" A. "Aiherra ta tirria biak dire gogo handiak; aiherra beti gaiztoa, tirria beti ona (L-ain)" Ib. (s.v. aier). "Querencia, tentación, inclinación, deseo. Zortzirak ezkero, etxerako tirrixiakin dago" Etxba Eib. "Iges eitteko tirrixia darabill" Ib.
Jaioko giñan gaitzerako tirriarik bat ere gabe. Mb OtGai I 94. Izátea tirria, ta kóntra egitea. LE Prog 114. Duzu tirria asarretzeko edo bertze edozein gaistakeriatako (9). LE-Ir. Orduan zaio phizten, suhartzen, osoki moldegaizten edaneko thirria. Arb Igand 130. Sumatzen dut nere baithan beduindar batzuetaraino joaiteko tirria edo gutizia handi handi bat. Prop 1904, 37. Jende xeheak ezpailuke erdaraz hitz egiteko tirria hain handi. Jnn RIEV 1908, 357. Urrungo leihorren ezagutzeko tirria. JE Bur 174. Ez dela bat urrixaren alderateko tirriarik ere hauteman duenik. Ib. 109. Mutillek dantzatzeko ba dute tirria. Or Eus 21. Hire tirriari amore emanen zionat gero. Mde HaurB 100s. Haurrean, Pierre Lotik ukhan zuen protestant misionest bilhakatzeko tirria. Larz GH 1960, 226. Noiztik eta nondik datorren ene pertsutako tirria. Xa Odol 24. Alakoxe tirria zeukaten biek errugabe aien eriotza ikusteko. Berron Kijote 75. [Eskualdun xaharren berriek] ez daukute den gutienik aintzineko mendetarat itzultzeko tirriarik phizten. Lf ELit 206. Jin izan zaigu guri, 15-16 urtetarik goiti, itzaingoko tirria goiztiarra. Larre ArtzainE 50. En DFrec hay 5 ejs., septentrionales.
sense-2
2. (Lar, , Izt 3r, H), tirri (V-arr, B ap. A ).
"Tirria, manía, tema" Lar, . "Aborrecer, [...] niganako tirria " Izt 3r. "Tirria, rencor" A.
Ezagutuko du Pilatosek judu gogorren ni ganako tirria. Mb OtGai II 253. Arima beterik tirria gaistoas bere kideain kontra. (220) LE-Ir. Au dela kausa tirria eta pena ematen diote bertzeren onak (Zugarramurdi, 1875). ETZ. 301. [Erraldoiak] bentzuturiko omena neri kentzearren; alakoxe tirria bait-dit [Freston jakintsuak] . Berron Kijote 94.
sense-3
3. tirri (B ap. A; VocB). Dentera.
azpisarrera-1
TIRRIA IZAN. Desear.
Dedu, irabazi ta ezkontza nitun tirria. Or Aitork 134. Au nuan nik tirria nere leia gogorrez, ez besteren katez. "Suspirabam" . Ib. 192. Ez akida uts-irten, / eta bai okerrik, itsu / tirria oi dana oro, ordea. "Y falte cuanto amado, / cuanto del ciego error es codiciado" . Gazt MusIx 121.
azpisarrera-2
TIRRIAN. a) (Estar, etc.) enojado contra alguien.
Lagunak arturikan, / guzizko tirrian, / nere billa enbillen / bart gau erdian. Izt D 172.
b) Deseando.
Eliza-phestaz geroztik tirrian omen ziren. JE Bur 79. Zeruetako berri hainbertze jakin tirrian gaudeienak. Ib. 97. Irugarrenez ere ondarren tirrian. "Tiene codicia de las sobras". Or Eus 369.
azpisarrera-3
TIRRIA ONEAN. Con gusto, de buen grado.
Bi yauziz tirria onean aldera badoako, / eta mami gixenari hortzez hor lotzen zaio. "Plein de belle espérance" . Gy 28. Orok harturik artean, / zanpatuz tirria onean, / eho zuten han berean. Ib. 153.
azpisarrerakoSense-3.1
Tirria hoberenean / berehala bazeraman / hegastina zelakoan.Gy 276.
azpisarrera-4
TTIRRIA (Forma con palat. expr.). Manía, antipatía.
Alkarrentzako ttirriak utzi, / atoz bide zuzenera, / artzaiak eta baserritarrak / euskaldunak ez al gera? Olea 37.
tirria
<< 1 tirabira 0 / 0 1 tornu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper