Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

328 emaitza hainbertze bilaketarentzat

Sarrera buruan (0)

Emaitzarik ez


Sarrera osoan (328)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 arteka.
sense-1
1. (B, BN, S; Aq, VocBN , Dv, H, VocB ), artaka (AN-5vill). Ref.: A; Gte Erd 49.
Fisura, grieta; espacio estrecho entre dos cosas. "Medio corto entre dos cosas, artekea (AN)" Aq 455. "Fente étroite, espace étroit séparant deux corps" VocBN . "Passage étroit; vide dans un corps ou entre deux corps; fissure" Dv. " Harrien artekak etziren ageri, les jointures des pierres ne paraissaient pas" Ib. " Harrartea, crevasse entre deux parties de rocher; id. arraka, arteka, petit intervalle" H. " Argia ongi nabari zen atin artakatik (AN-5vill)" Gte Erd 49 (junto a zirrittutik, zirrikitutik... de otras zonas). v. 1 artesi.
Erleek arteka guziak tapatzen dituzte. Dv Lab 299. Dornadurako taulak mihietan sarthu behar dira eta artekak tapatu. Ib. 218. Gure arta berezienetarik bat da [...] ate leihoen zaintzea; ez dakigun, uste gabean, artekatik sar, behar ez denik. Halere lizafinek badakite xiloen hatzemaiten. HU Aurp 126. Bertze eskualdeko untziak taulaz eginak dire, bainan taula hekiei artekak egiten ahal zaizkote, eta halako untziak errexki anbiltzen ahal dire. Prop 1904, 19. Gure taulazko etxearen arteketarik xixtuz haize hotza sartzen ohi zaukulakotz. JE Bur 115. Arteketarik hixtuz iphar haize mina. Ox 65. Atheratzen ere zaizkizun ba ardurasko, ohe-zur arteketarik, zimitz batzu guriki haziak. JE Ber 29. Ikusliarrik ez da haizu [kaperara] sartzera. Tenteen arteketarik gagozkio beha bi begiez. Ib. 61. Xilotik beheralaxe, tutua hertsitzen da. Biribil airean izaiteko orde, horra nun ez dauzun orai erakusten arteka bat baizik, erdiz-erdi eta aitzin-gibel. JE Med 55. Harri arteketan gaindi joan behar ginuelarik. Larre ArtzainE 99.
azpiadiera-1.1
(AN-gip-5vill, B, L-sar, BN-ciz; VocB ), artaka (B), erteka (AN-erro). Ref.: A; Caro AEF 1929, 78; BEcheg Nombr 188; VocNav; Izeta BHizt2.
"Camino estrecho entre dos paredes" VocB . "Pasillo, espacio estrecho entre dos casas" A. "Regata [...] como de 50 a 60 cms. que sirve de desagüe a los canalones del tejado y las fregaderas" Caro AEF 1929, 78.
Danza hok egiten diralarik [...] estalpetan, portaletan, ezkaratzetan, berariaz eta motibo gutirekin bilatzen dituzten arteka mearretan. (B, 1750) "En los encubiertos, portales, zaguanes y tránsitos estrechos" . Satr Seksu 29. Bi etxeen erteka. LE-Ir. Aldameneko bi etxeen tartean, arteka zabal xamar baten zolan. Anab Usauri 103.
azpiadiera-1.1.1
Pasillo de una casa.
Basetxeko artekan (pasillo) emakume batzuk zeuden kandel piztuak eskutan zituztela. Etxde Itxas 222.
azpiadiera-1.2
Garganta, desfiladero, paso estrecho entre montes. v. ataka.
Haize kontra doanak mila sare, arteka, pezoin eta ateka baditu iragaiteko. HU Aurp 89. Mendi zokho eta arteka batzuetan. Prop 1905, 262. Baigurak utzi arteka batetik Orhi han urrun ageri da. Ox 18. Errege-bidea eta ibaia elgar zeiarka doazi, bi xingola mehar idurikoak, eta doi-doia iragaiteko lekua dutenak. [...] Arteka ilun artarik atera ondoan, emeki emeki eremuak zabaltzen eta eztitzen dira. Zub 118. Hertsiaren hertsiz irestera bezala geramatza artekak, bere bi pareta xuten artean. JE Ber 41. Arteka batetarik uzten zuen itsaso-muttur bat sartzera alhorreraino, zabaltzera era ba apur bat. Ib. 84. Ibañetako lepoa, [...] hainbertze miliun gizon [...], bere arteka xabalari esker bidatu dituen lepoa. Ib. 14. Mendiek elgarri hurbiltzearekin egiten duten artekak lur-xerranga mehar batzu baizik ez ditu uzten alhortzat. Ib. 10. Arteka extu areri bira eman eta puxka batean ibilli giñan. Anab Aprika 17. Jo aintzina gure igandeko arroper azken torrako bat emanik arteka txarretarik landa. Larre ArtzainE 28.
azpiadiera-1.3
" Arteka txarrean sarthu da, il s'est engagé dans un mauvais pas" Dv.
sense-2
2. "(V-oroz), paciencia. Arteka artuizu, tome V. paciencia" A. Cf. ARTEAK HARTU (s.v. 1 arte).
sense-3
3. "Interruption" T-L.
azpisarrera-1
ARTEKAKO. De entre. "Senidien artakako maitatasuna (AN-5vill)" Gte Erd 23.
azpisarrera-2
ARTEKAN ( (H)). a) Hasta. "Jusque. Osoki bethe artekan, jusqu'à remplir entièrement" H s.v. arte. v. ARTEAN (b) (s.v. 1 arte).
Joan gabe, bihotzeko bortan jarririk egoiten dela, eta igurikitzen idek artekan. AR 24. Han present da iduriak ezezta artekan. CatLan 132. Etzüzün zure besoetarik edo zankoetarik bata hiltzen ahal diradianak ta zü hil artekan herrestatü behar dütützüna. Egiat 238. Orhitmentxa Saintü horietan oküpa itzazü Espiritia eta bihotza phüntü batetik bestiala hel artekan. UskLiB 60. Jinkua erremestiatüren dizüt egin deitadan miserikordiaz, orai artekan hantik begiratzez. Ib. 70s. Kanaanen zedarriak izan ziren Sidonetik Jeraramera heldu den bezala Gazaraino, sarthu artekan Sodoman, Gomorrhen, Adaman, eta Seboimen Lesaraino. "Donec ingrediaris". Dv Gen 10, 19.
b) (artakan AN-5vill). Entre, en medio (de). "Zangun artakan daukat zakurra (AN-5vill)" Gte Erd 149.
Hetan egon seindi artekan hetzaz bihotza hunkithia eta untsa bethia diela. AR 136.
"Oiek elkarren artakan bakeak egin dituzte (AN-5vill)" Gte Erd 22.
azpisarrera-3
ARTEKATIK. "Kortinen artakatik [Maiteren aurpegia agertu zen] (AN-5vill)" Gte Erd 23.
arteka
<< 1 arte 0 / 0 asaldura >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper