Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

736 emaitza garai bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
gozagarri.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores meridionales desde la segunda mitad del s. XVIII; al Norte lo emplean Oihenart, Pouvreau, Duvoisin y Arbelbide. Gozagarri es la forma más empleada. En DFrec hay 2 ejs. de gozagarri .
sense-1
I . (Adj.).
azpiadiera-1.1
1. (Lar, , DvA), gozogarri ().
Placentero, agradable; consolador; calmante. "Anodino, que suaviza" , "emoliente" Lar. "Lenitivo" , "mitigativo" Lar y Añ. "Calmant, adoucissant; (fig.) consolant" Dv.
Sokarraria, xotila bada, da gozogarri, toldea bada, erdeinagarri. "Un railleur subtil donne du plaisir" . O Pr 408. Batasun gozogarria. SP Imit III 37, 2. Eztitasun gozogarri bat hartzen baitute [mandragoraren usainetik] . "Reçoivent beaucoup de suavité" . SP Phil 201 (He 203 gozo aurkhitzen dutela). [Ama Birjiña,] bitarteko gozagarri. Cb Eg III 294. Artu oi dituzten atsegin gozagarriak. Mg CC 232. Dezu ala ere / aldi gozagarria / ara, ta onako / bizitza ibiltaria. Mg in VMg 105. Oi Maria, zure bihotzetik jausten da atsekabez hiratuak daudezinen gainera gantzudura guziz gozagarria. Dv LEd 279. Igortziko da gaixoa baltsamu gozagarriarekin. EE 1885a, 134. Zeruak emon eustazan landa gozagarriak. AB AmaE 376. Bainan gure nigarrari, bedi Jesus gozagarri. Arb Igand 157. Gogokoa eta gozogarria dan zerbait. Itz Azald 190. Alai ta zoriontsu jai gozagarrira bazijoan bezela [...] ebanjelio santua erakutsiaz zijoan. Ag Serm 502. Zein gozagarria, galdu zala uste izan eben seme biotzekoa agertutea! Echta Jos 365s. Kontseilari-jeneralaren euskarazko hitz garbiak, olio fiñena bezain gozagarri jausten dira bihotzetarat. Lander RIEV 1911, 594. Aren luze ta dizdiratsua / banu nere adorea, / bai gozagarri litzaidakela / zure esana betetzea. SMitx Aranz 167. Garai hartako idazkiek [...], mintzaera haunitz gozagarria zerabilten, ia herriarena, alegia. Mde Pr 285. Madalenen berbok [...], goiz itzaleko ordu samiñetan seme-ama-arreben biotzetan zeruetako mana bezin beratz, goitiko eztia baizen guri, zuzpertzaille ta gozagarri izan ziran. Erkiag Arran 159. Ain bide luzean joan bear ura ez zan oso gozagarria. Anab Aprika 67.
azpiadiera-1.1.1
Sabroso.
Jaki onenak ta gozagarrienak billatutia. CrIc 115.
azpiadiera-1.2
2. Dulce. "Vino doncel, ardo gozoa, gozagarria " Lar.
azpiadiera-1.3
3. (Lar, H).
"Aplacable" , "placable" Lar. "Que l'on peut calmer, apaiser, [...]. Ezta nihor hain haserrekorrik non ezten eztitasunaz gozagarri " H. " Senhar osoki gozagarria duzu, vous avez un mari tout à fait à votre gré" Ib.
azpiadiera-1.4
4. Disfrutable. "Ce dont on peut jouir, avoir plaisir et agrément: Egun gozagarri bat dugu, nous avons une journée à souhait" H.
sense-2
II . (Sust.).
azpiadiera-2.1
1. (Lar, H).
Sensación agradable, placer; consuelo. "Quitapesares, consuelo" Lar. " Badu min guzientzat gozagarri, il a remède, calmant pour tous les maux. Zenbait gozagarri ekhar ahal baliozate bere semearen gaitzei (Mih)" H. v. goxagarri.
Zeure negarretan arkitu gozagarri piskaren bat. Lar SermAzc 52. Ukatu geure burubari gozagarri ta gurari txar guztiak. CrIc 38. Esperanza au da [...] neke guzien gozagarria. AA II 11. Zeinbat gozogarri auarentzat? [...] Zeinbat jaate ta edaate neurri bagako? fB III 116 (cf. infra (2)). Oi Birjina Ama eta paregabea, zu zare bekhatore enulduaren ihes-lekhu eta gozagarria. Dv LEd 141. Bertze olderik ez dut zuri atsegin ematekoa baizen: lurreko gauzetan gozagarririk ezdut bilhatu nahi, baizik ere zu baithan. Ib. 58. Zu bezalako seme bat [...], ene zahartzeko gozagarri. Dv Lab 2. Bera gabe eztago zeruan bertan animaren gozagarririk. Ag Serm 413s. Leon izan du orretarako gozagarririk onena. A Ardi 88. Bere biziera neketsua zertxobait arintzeko gozagarri zer dan badakiala. Anab Usauri 98. Soailu bakotxean, begiaren gozagarritzat [...] harri lantu batzu. JE Ber 22. Belarrietarako gozagarriak ere ba al dira. NEtx Antz 42. Bere izaki saminduaren gozagarri Engrazi billakatzen zun. Etxde JJ 267. Eder guztiek ez bai-dute maite-miñik sortzen: batzuk begien gozagarri izan oi dira, borondaterik menderatzen ez dutenak. Berron Kijote 159. Miñen gozagarritzat. Vill Jaink 155. Entzumen-gozagallu onekin belarriak berarizko gozagarri ta atsegin senti oi du aizearen doñu ta xistuan. Gazt MusIx 169. Ez da berri txarrik, aldamenean gozagarri pittinen bat ez dakarrenik. MEIG II 67.
azpiadiera-2.1.1
Euskalegun onek belarri-gozagarri.A LEItz 133. Itzaldi [...] labanak [...] entzuleen belarri-gozagarri. Zait Plat 111.
v. tbn. Or in Gazt MusIx 20. Grace Kelly ere begi-gozagarri aukeratu du. MEIG I 187.
azpiadiera-2.2
2. (V, G). Ref.: A; Iz ArOñ (gosagarri).
Condimento.
[Janariari] gatz pitin bat egotzi eta beste gozagarri bage. Izt C 150. Gozagarri puxka baten beharretan dira, bulharra khentzeko orduraino. Dv Lab 284. Janariak jarri zituan espezi edo gozagarri gutxirekin. Agric 23. Goizean goizetik ekarri zituzten jaki ta gozagarriak uritik... Ag G 227. Bazkariak gozagarririk onena, gosea. EgutAr. (ap. DRA) Matordua elduko ez elduko begira egon barik, bitartean, zerbait gozagarriz barau ariña orniduta ipiñi. Erkiag BatB 59.
azpiadiera-2.2.1
Alimento.
Janaria zabaldu eban oilloen jan-ontzietan. [...] Oparo euken egazti otzanok gozagarri barria. Erkiag Arran 96. [Odolki eta lukainka] kakotatik esegita / urte guziko gozagarriak. And AUzta 140.
azpiadiera-2.3
3. "(Vc, B), abono" A.
azpiadiera-2.4
4. "Azúcar" A DBols.
Gozogarri ta kanelaz ereindako arroz-aia beroa. PMuj Noni 85.
azpiadiera-2.5
5. Dulce, golosina.
Gozotegian be izaten dira gozagarri batzuen eske. Ag Kr 44.
azpiadiera-2.6
6. "Linimento" Lar.
azpisarrera-1
AHO-GOZAGARRI. v. aho-gozagarri.
azpisarrera-2
GOZAGARRIZKO.
Gozagarrizko kondaira. "Sabrosa historia" . Berron Kijote 107.
gozagarri
<< goxo 0 / 0 gutizia >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper