Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

736 emaitza garai bilaketarentzat

Sarrera buruan (51)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
balore.
tradizioa
tradizioa
Tr. A partir de mediados del s. XIX su uso se va restringiendo cada vez más a autores populares. Al Norte es frecuente con -lh-; hemos encontrado además un ej. no seguro de balhure. En DFrec hay 30 ejs. meridionales.
sense-1
1. Valor, precio. "Valía, valor, precio. Erropatan beintzet eztauka balore aundirik " Elexp Berg. v. balio. .
Basoan zu [=monesterioa] zaoza fundadua / eta, il zan arren fundadorea, / bakus munduak zure balorea. Lazarraga (B) 1180vb. Ofrezitzen baitiogu presente bat guzis abaratsa eta balore anditakoa, eta guzis agradatzen zaiona Iaungoikoari. Ber Trat 30r. Ez dalako ezautzen bere [denboraren] baloria / Zeñekiñ berdintzeko utsa dan urria. AB AmaE 403. Kontuak atera garai artatik 1999-ra zer salto egin duan diruaren baloreak. Albeniz 187.
azpiadiera-1.1
Utilidad, valor.
Ibiltzeak besteri / egiten fabore, / mundu onetan ez du / milla balore. Insausti 160.
sense-2
2. (V-gip, G-azp, AN-gip, B; Lar, Añ, Dv; -lh- VocBN, H), balor (V-arr). Ref.: Gte Erd 39, 57; Elexp Berg.
Valor, valentía. "Valor, ánimo" Lar, Añ. "Valeur, force, énergie" H. " Orrek daukan balorea (V-gip, G-azp, AN-gip, B), balorra (V-arr)" Gte Erd 39. " Ori egiteko balorerik ez dik izin (AN-gip)" Ib. 57.
Sarari balhoreren eta leialtasunaren saria emana Luis XIV, 1693. (Inscripción en Sara citada por Lh) Osoki balhorerik gabe bizi izan garela, ahalkaturik, ethorkizunean arthosago eta langilleago izatera deliberatzen.He Gudu 120. Probinziaren Lege justuai bear bezala begiratu ez, ta bear dan balore ta animoaz artu gabez, festa eragabeak eragin edo eragiten larga, ta zer kalteak ikusten dira? Cb Eg III 359. Ezi dierri güziak dirade bardin bihotztoi; bena baloriaz dirade baliatzen ükhen dien oikantzaren arauiala. Egiat 165. Martirak tú sútzen [Mariak] / ta aién baloréak; / Osóki sandútzen / tú konfesoréak. LE Kop 53. Euriyak zirian partez / gelditu bagarik / eneukan balore asko / urteteko andik. DurPl 54. Balore, animu ta biotzeko anditasuna emoten eutseen martirioa igaroteko. MisE 157 (cf. BALOREA EMAN). Ain ekarren españolak / balore andia. FrantzesB I 125. Balore geijago da au egitia, [...] atzamarka aldi bat egitia baño. Onetan balego baloria, esan lei, itxas alde askotako atsuak baño ez daukala iñok balore geijago. JJMg BasEsc 174. Badira benetako okasinoiak, zeintzubetan gizonak agertu biar daben bere baloria. Ib. 175. Ez jakon bizitza guztijan gitxitu baloria Davidi. Ib. 178. --Zer de Fortaleza? --Da birtute bat, zeñekin peleatzen du balorearekin personak salbazioneko etsaien kontra. CatB 79. Elgarrekilako batasuna da hari emaiten dioena edertasuna, indarra, balhorea. Jaur 126. Zeñaren leialtade eta balorea izanik gaiñ gañekoak, bere agindeko zaldidiarekin porrokatu izan zeban Conde de Mauriciorena. Izt C 479. Egiazko balorea zuhur da. "Le vrai courage est prudent" . Arch Gram 16. Urthez eziñdua zagoen lehoiña / Oihanak aspaldi ikharan zauzkana: / Eta orai galdua balore iragana. Gy 101. Payes eta Ducosek pilota gustatzen, / Ez hortako deusere balorean galtzen. Hb Esk 131. Euskaldun soldaduba / guztiz balientea, / ez du, ez, guardatu nai / bere balorea. Afrika 44. Ain gutxiyan daukazu nere baloria [...] nun duda egiten dezun eskudatuko zaiturala? Bil 165. balore eta azartasuneko ejenplurik argi eta ederrenak. (1865) BBatzarN213. Balore geiago biar da orlako emakume bat . pretenditzeko, asaltuan erri batian sartzeko bañon. Sor Gab 38. Estantzi estu artan / aien baloria! Ud 81. Berak iya galduta / gizonak salbatzen, / pensa zazute oiek / balorerik duten. Arrantz 92. Bertso berriyak atera ditut / dibertsiyua sortzeko, / [...] balorerikan baldin badezu / oien ordañak jartzeko, / prebeniturik ni egongo naiz / paper eder bat artzeko. PE 60. Gezur aundia esan dezu baño / egiaren koloria, / gauza ori ola esateko / zuk daukazun baloria! PE in Tx B III 26. Bi gizontxo aien baloriaz sultana bera arrituta gelditu zan. Bv AsL 216. Jaungoikoaren Amak Satanas azpiratzeko balorea bere animan ixuri zion. Arr May 155. Harizpe haitatüirk izan zen [...] erakhutsi zian balhune [errata por balhure??] eta korajiaren saritan. ArmUs 1896, 102. Azpeitira juan nitzan / bizirik dolorez, / bajuba kolorez / eskasa balorez. AzpPr 23. Apustue jokatu da / Igoa-ko errian; / jende abiatu da / balore aundian, / trabesa azkar egin da / oraingo aldian. EusJok 115. Mundu guziya ikaratzen du / euskaldunen baloriak. Tx B II 171. Nere aurrera etortzeko / izan baloria. Yanzi 96. Ta zuk kemen eta balorea dituzu zere iritziak bulartsu defenditzeko. Lab SuEm 170. Balorea bear du gizonak alako bitxo bati gaiñera bere burua botatzeko. BBarand 55.
sense-3
3. Cualidad(es).
Ango ostalariyak / baloriyak ditu, / gauza gutxitxorekin / dirua du bitu. Ud 103. Gure ausardietan / ziran baloreak. Zendoia 37.
sense-4
4. " Balhore, force équivoque, sans énergie" VocBN. "Balhore (BN), molicie, indolencia" A (que tal vez lo tome del anterior). Parece tratarse de un uso irónico.
sense-5
5. Valor, cosa (idea, actitud, etc.) considerada valiosa, importante.
Berebat, budista Ceilanen jaioak, eta katoliku Irlandatarrak. Zergatik? Zeren egiak ez duen gizonagan agintzen, baloreak baizik. Eta balore auek ez dira adimentuz aukeratzen. Txill Let 125. Egungo nere baloreak ez ditut askotan egiaren arauz nik aukeratu, lengoan izkribatu nuen bezela, neure joerak eta azikuntzaren arauz baizik. Ib. 137.
azpisarrera-1
BALOREA EMAN. Dar crédito, dar valor.
Eibar-ek entzute txarra / dauka kanpuan / gezurrari baloria / emateien lekuan, / federik ez degula esateute / bear dan moduan. In SM Zirik 124.
balore
<< 1 baldar 0 / 0 banaka >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper