Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

773 emaitza dantza bilaketarentzat

Sarrera buruan (116)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
erakusle.
sense-1
(gral.; SP (-uz-), Lar, Añ (-ea), Dv, H (-kh-)), erakustaile (G-nav; Dv), erakusla (V), erakustale, erakustzale, erakuszaile. Ref.: A (erakusla); Lrq (erakuts); Ond Bac (erakustaile).
(El)que muestra. "Mostrador, el que muestra" Lar. "Manifestante" A.
tradizioa
Tr. Documentado desde Leiçarraga, es usado tanto al Norte como al Sur. En cuanto a la distribución de variantes, después de la forma más general erakusle--erakusla en vizcaínos anteriores al s. XX--, la más frecuente es erakustaile (erakustaille, erakustalle ), que se encuentra en Hiribarren, Lapeyre, EusJok, Prop, Illarramendi, ArgiDL, Orixe y Alzola; erakustzalle en J.C. Echeverria (Dev 20), Lardizabal y D. Agirre, erakustzale en Inza y erakustale en Hiribarren e Izeta; hay además erakuszaille y erakuxlle en Haraneder, erakutsizalle en la ed. de Iturriaga de Urt de Lizarraga, erakustle en Archu, Laphitz y CatS, erakuszale y erakusale en Prop; con i- inicial sólo encontramos irakusle en Kortazar e irakustaile en Lapeyre. En DFrec hay 28 ejs. (2 sept.) de erakusle .

Iainko arrotzén erakusle dela dirudi. "Annonceur" . Act 17, 18 (Ol aldarrikari, Ker iragarle, IBk berriemaile, IBe predikari). Erakuslerik eta kidaririk gabe. Ax 36 (V 23). Haren borondatearen deklaratzailleak eta erakusleak dira. SP Phil 348. Philotea edo debozionerako bide erakuszaillea. He Phil tít. Khortea erakustlez da bethatzen. "Conseillers". Arch Fab 97. Bide makurretik doanak du bide xuxenaren erakusle beharrena. HU Zez 82. Beti oida norbait gorrotoaren erakusle. Ag G 218. Sakristaua han dugu edergailuen erakusle. JE Ber 22. Egiaren Erakustzaletako bakarrik nai dittuzte Liburu Santuak. Inza Azalp 94. Kai-erakusleak itxasontziren bat ibaiean beruntz noiz datorren beronetara adierazi al izan dezan. "Los prácticos" . EAEg30-11-1936, 423. Ez bait-du gizon erakustalle bearrik. "Homine demonstratore" . Or Aitork 404. Orma txiki ostean txotxongilo-erakusleek darabilzkitenak. Zait Plat 49. Diru hanitz izan-zak, eta bihotz erakusle frango izanen duk! Larz Iru 108. Bide on erakustaille. Alzola Atalak 79. Gidari eta bide erakusle agertu nahi luke orain [Euskaltzaindiak] , gauden egoeran, egin daitekeenaren neurrian. MIH 96. (v. tbn. bide-erakusle Cb Josefa 52, Arr May 144, Inza Azalp 19, TAg Uzt 254, Zait Sof 150, Ataño TxanKan 87, Larre ArtzainE 337; biderakusle Zink Crit 3, Or MB 381, Erkiag Arran 99, Gazt MusIx 175; bide erakustzalle Echve Dev 30; bide-erakustale Izeta DirG 23)
v. tbn. ES 185. Olerti 1960, 11. EgutAr 5-1-1962 (ap. DRA).
azpiadiera-1.1
(Lar, Añ (-ea), vEys, H (-kh-), A), erakustaile (V-gip ap. Etxba Eib), irakusle (Ae ap. A Aezk), irakustaile, erakustale, erakustzalle (-tsz- Urt III 103), erakutsizalle, erakuszale, erakusale. Maestro, enseñante, profesor. "(El) diablo predicador, beargille gaisto erakusle on " Lar. "Escriba, entre los Hebreos" . "Doctor" vEys. "Maestro" A. Uriarte, en una carta a Bonaparte (17-8-1857, BAP 1954, 250) propone sustituir maisua de Lardizabal por erakuslia. v. irakasle.
Bertze erakuslerik eztenean. Mat XIII. Beargille gaiztoa erakusle on. "Enseñador". RIs 14. Jakite hunaren erakuslia. Mst III 55, 6 (Ol y Pi erakuslea). Sulezeko gaiztoak eta orien eskolako erakusle galgarriak. Mb IArg I 372. Eskribak ziran Juduen Maisu erakusleak. Ub 83. Eleisiak daukaz Erakusle jakitunak. CrIc 157. Erakusleai dagote, ez zuri. CatAN 27. Gure maisu edo Erakusle. Gco I 408. Gurasoak eta erakusleak. AA I 534. Teologija saagradubaren erakuslaak. fB Olg 44. Oien [doktriñen] erakutsizalleak otso galgarriak. LE Urt 190 (en el ms. orig. 67v erakustúnak). Jaun Erakusle On Sebastian Laurtangoa. 'Doctor' . Izt C 270. Beste lenagoko erakusleak oraindik Obispo etziran. Lard 500 (cf. 379 erakustzalle). Yaun erakustailek. Hb Esk 166. Erakusle eta ikhasleak. Hb Egia 110. Erakustale gezurti. Ib. 111. Jaungoikoaren hitzaren lenengo erakusleak. Arr GB 137. San Iñazio ikhasle eta erakutsle. Laph 1. Ebanjeliuaren erakutsler. CatS IX. Katixima erakustaile bat. Prop 1876-1877, 7. Katixima erakuszale. Ib. 53. Erakustaile soberano eta Jainkozko. Lap 206 (V 92). Ez izanen zenbeit apez bederen gehiago, bertzei erakusle. HU Aurp 204. Jakitun eta erakusla batzuk. Itz Azald 107. Legeko sazerdote ta irakusle edo doktoriari. Kortazar Serm I 66. Zenbait dotriña erakusle. Goñi 12. Erakusle (maisu) on baten menpean. Garit Usand 11. Lagun zintzo ta erakustalle ona. ArgiDL 5. Jaungoiko-jakintzaren erakusle-batzordeak antolatu du. KIkG 1. Kalbinoren erakusle izandako Wolmarek zion. Inza Azalp 96. Dantzari txikien erakuslea. Lab EEguna 90. Igarkizun illun oiek [...] ikasi nitun; au baitzait nere erakusle. Zait Sof 189. Ari zitzaion Balentin Poliri erakusletzat jarrita. Anab Poli 99. Esan areri, argi ta garbi, bera nor dan, arako erritxuko txirrunguts-erakuslea. Erkiag BatB 139. Eskola handi batean erakusle. Ardoy SFran 106. Nere musika-erakuslea. Alkain 26. Latxanbre dantza erakuslea. Etxabui Kontu 41.
v. tbn. Aran SIgn 14. Ag Kr 130. JanEd II 111. Barb Leg 130. Olea 248. Erakusla: JJMg BasEsc 41. Ur BulaAl 30. Erakustle: Laph 122, CatS VI. Erakustalle: Ill Pill 12. Erakustzalle: Ag Kr 15. Irakustaile: Lap 243 (V 110). Erakusale: Prop 1886, 133.
azpiadiera-1.2
Altzatarraren erakustalle.EusJok II 60 (= 'el que señala al segador dónde debe cortar, etc.'). Jose Domingo ta Iñazio Marin erakusleak, gizon oituak, zuaitzen ondoan makurtuta, makillatxo batez erakusten zioten nun jo, ta eskuaz kentzen zizkaten katigatuta gelditzen ziran ezpal zatiak. Ag G 103. Leitzan erakuslia / ona izan arren, / zarraguak zuan Agiñeta / Luxiak Eibarren. MendaroTx 399. Aizkolariak dira / plazaratzen asi, / erakuslearekin, / aizkora ta guzi. Insausti 213. Aierbek iru kanako eta oin biko bat moztu bear zituan, eta nik bi kanako. Biok batere erakuslerik gabe. Albeniz 213.
azpiadiera-1.3
+ erakuxlle. (Lo) que muestra (no referido a personas). "Dedo índice, atz erakuslea " Aq 1371.
Gure hitzak direla gure arimako izankideen edo kalitaten erakuxlleak eta seiñaleak. He Phil 336s. Sakrifizioaren anz-iduri erakuslea. Ub 202. Adimenaren argi zerbait erakuslea isioturik daukat. Ag AL 9. Azkue nor izan genduen jakiteko, egin zituenak ditugu erakuslerik aski. MEIG VIII 93s.
azpiadiera-1.4
Demostrativo (en gramática).
Hitz erakhutsleak. "Adjectifs démonstratifs" . Arch Gram 23. Izen lekhuko erakhusleak. "Pronoms démonstratifs" . Ib. 30. Artikulua,. -a erakuslea artikulu bihurtua, ez da euskaraz "jatorrizko" gertaria. MEIG VII 122.
erakusle
<< eragin 0 / 0 erakuste >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper