Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

773 emaitza dantza bilaketarentzat

Sarrera buruan (116)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
zortziko.
sense-1
1. (G-nav, AN; (V)). Ref.: A Morf 227; Garbiz Lezo 65; Iz Als (ezpartinak), Ulz .
Nombre aplicado a varias monedas. "Doblón de a ocho" . "Ochena" A Morf 227. "(G-nav), así llaman a la moneda de diez céntimos" Garbiz Lezo 65. " Iru zortziko ta láukuat edo oláxe, aproximadamente tres perras gordas y una perra chica" Iz Ulz. v. ZORTZIKO TXANPON, ZORTZIKO DOBLOI, ZORTZIKO ERREAL (s.v. zortzi).
Borz zorziko baliyo dubela. (AN, s. XVII). ConTAV 5.2.9, 141. Egunean amar aldiz eun milla ogei zorziko irabazten lituen gizonak. Mb IArg I 160. Zortziko bat ostu eman zioan aurreko egunean bere amari. Inza EEs 1913, 10. Ixango dozuz, bai, amaseikuak eta zortzikuak, eta batta zaragi-dantzea be! Otx 86 (juego de palabras con el sentido de 'baile').
sense-2
2. (gral.; Añ, Dv, H). Ref.: A; Lh; Etxba Eib.
Composición de ocho versos. "(Canción de) ocho compases" . "Octave, en poésie (EE 1880, 192)" Dv. "Octava, composición en verso" A. v. ZORTZIKO BERTSO.
Gura dogunian kanteetan dogu geure soñuban. Batek ekiten deutsa zorzikuari, ta gero bestiak eranzutiari. Mg PAb 141. Arkituko dezu kanta gaitzat katu eizariaren ipui zortzikoan berariz ipiñia. VMg VIII. Gure euskara ez dala egiña lauko edo zortziko batzuetarako baizik. Ib. 89. Berriro moldatua / degu zortzikoa, / euskaldunaren kanta / antziñetakoa. Echag 254. Ipuiak ifintzean / gure zortzikoan. It Fab 16. Itzneurtuak kantuz zortzikoan edo beste edozein neurritan, supituan aotik aora alkarri ematea. Izt C 214. Kantadu ditugunak / zortziko oneetan. Ur MarIl 127. Orra bertso berriyak / zortziko zarretan. Xe 197. Zortziko batzuek Kristobal Kolon aundiari. AB AmaE 161. Dinostazu Katalin / zer dan zortzikoa; / da zortzi oinen ganean / dagoan bertsoa. Azc PB 66. Zortziko batzubetan / guaz agertzera / gure lagun artean / pasatubak dira. JanEd II 130. Berriz ta berriz abestu erazi zioten [Iparragirreri] orrenbeste atsegintzen zituan zortziko maitea. A. Pagoaga Itzald II 135. Beti ago Kepari / zortzikuen eske. Enb 124. Bosteraño iritxi naiz, / emen seigarrena, / zazpi, ondoren gaia / zortziko batena. EA OlBe 43. Olerkirik garaienak, lirak eta zortzikoak alegia, espetxean ondu zitun Donibanek. Gazt MusIx 167. Bere bertsoetarik zenbait bizi-bizirik daude [...]. Lekuko izan bedi [...] bilduma honi izena mailebatu dion zortziko ezaguna. . MEIG III 131.
v. tbn. Bil 146. Sor Gabon 27. Ag Serm 412. And AUzta 84.
sense-3
3. (gral.; VocCB, Dv, H). Ref.: A; Lh; Etxba Eib.
Nombre de un tipo de baile. "Durante esta parte de la danza se tocan zortzicos, cuyo compás se adapta bien a la misma" Humb RIEV 1924, 296. "Canto y baile popular del país" VocCB. "Sorte de danse basque" Dv. "Aire vasco de música, originariamente sólo de baile, irregular, amalgamado, que se mide al cinco por ocho. Hay quienes se han valido para ello del diez por ocho" A.
Aren zortzikoa / ez du lendabizikoa. Izt Po 121. Zortziko, kontrapas, bolero, bals, kontradantzak [...] eta beste soñu askok konpas jakiñak dituzten bezala. Izt C 217. Nekazariak maite / degu zortzikoa, / dantza, beste lekutan / ez dan modukoa. Echag 173. Orrera joan bear da / zortziko ariñez, / kontrario danari / su firme egiñez. Afrika 52. Eztuela dantzatutzen / zortzikuan gaizki. Xe 183. Badirudi zortziko guziyak alkarren antzekuak dirala. LzM EEs 1912, 96. Andriarekin bedi / dantza zortzikuan. EusJok 78. Bakoitzean iru dantzaldi labur: zortziko bat, fandango bat ta arin-ariñaren ataltxo bana. Eguzk RIEV 1927, 436. Gaurko jaia ospatzeko, / gure aita Praiskuk / Txakarroren zortzikoa / eragingo yauskuk. Enb 165. Lenikan zortzikua ta / gero fandanguak. Yanzi 180. Berriro zortziko ta berriro inguru. Or Eus 22. Egin liro neskari zortzikotan lana: / oiñak zumezko ditu, larru beltxarana. Ib. 20. Aritz onen omenez Zabaltza ereslari sonatuak atera zuan "Aritzari" izenarekin zortziko gogoangarri bat. Munita 36. Iru atal dituen dantzaketea: zortziko, orripeko ta arin-ariña. Erkiag Arran 37. Zortzikoa berria da, badakigu, baina 5/8-ari halako bere gisako nortasuna eman diogu. MIH 154. En DFrec hay 4 ejs.
v. tbn. Ud 28. EusJok II 14. Basarri 41.
sense-4
4. "(V, arc.), sota, en el naipe" A.
Lau karta eukazan eskuan: errege urrea, txanka edo zortziko bi buruz bera eta lauko ezpatea. A Txirrist 38.
sense-5
5. "(V-m), funeral y entierro de primera clase" A.
sense-6
6. "(Gc, Lc, R-uzt), ochomesino" A.
sense-7
7. "(L, BN, S), [...] numéro 8" Lh.
sense-8
8. Agrupación, conjunto de ocho, en gral.
Burko motzez zortzikoa. "Equipo de ocho" . Or Eus 358. Bizitza nasai ta osasungarriena "iru zortzikoa" dala: zortzi ordu lo egiteko, beste zortzi lana egiteko, eta beste zortzirak beste lanetarako. EgutAr 15-12-1959 (ap. DRA).
azpisarrera-1
ZORTZIKO HANDI. Composición de ocho versos, los impares de diez sílabas y los pares de ocho.
Zortziko aundia edo amaika puntuko bat. Lab EEguna 100. Zortziko txikian eta aundian. Or Poem 519. Zortziko aundia, berriz, . tetrapodio bat da. Lek SClar 125. Birjiñaren bertsoak zortziko andi ta txikietan. Ayesta 139. Poliki moldatzen zan, zortziko aundian beintzat. Insausti 159.
azpisarrera-2
ZORTZIKO DANTZA. Baile conocido como zortziko.
Gero osaba ta aitona zaarrak zortziko-dantzia ateratzen zuten. And AUzta 70.
azpisarrera-3
ZORTZIKO NAGUSI. Composición de ocho versos, los impares de diez sílabas y los pares de ocho.
Pozaren pozez estutzen zutela besoen artean euskal zortziko nagusiaren sortzaille ta abeslari bikaña. A. Gure kanta-neurtitzak oso astun gertatzen dira irakurtzean, batez ere zortziko nagusia. Or Poem 519.
azpisarrera-4
ZORTZIKO TXIKI. a) Composición de ocho versos, de siete sílabas los impares y de seis los pares.
Mintzorrik bizkorrena beregan artzen dula, zortziko txikian eta aundian iduritua artzen dan bezala. Or Poem 519. Zortziko txiki au, erderaz romance deritzana bezelatsu da. Lek SClar 125. Gure zortziko txikia beti ere tripodio bat da. Ib. 125. Emen dijoaz zortziko txikian orduan jarritako amabi bertsoak. Insausti 125. Puntu motxean, ots, zortziko txikiaren neurrian. Ib. 123. Zortziko ttikitan ondu zituen "Etxeko sagastia" eta "Egamin" olerkietan, esate baterako. MIH 176.
b) Aurre ta atzelarien zortziko txikia / dantza geldi dalarik oraintxe da asia. "El zortziko individual". Or Eus 21.
zortziko
<< ZINTA-DANTZA 0 / 0 ZOZO-DANTZA >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper