Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

773 emaitza dantza bilaketarentzat

Sarrera buruan (116)


Sarrera osoan (496)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
amai.
etimologikoa
Etim. Es muy dudoso, en contra de lo que se dice, que amaitu, verbo, sea un derivado de amai. Todo indica, por el contrario, que éste es deverbal.
sense-1
(Vc ap. A; Añ (V), Izt 51r, Dv (V, que cita a Ur), H (V)).
Fin, final, término. "Fin, término" . "Conclusión" Ib. "Fin. Amairik eza (Vc), la eternidad" A. v. amaiera, bukaera.
tradizioa
Tr. Documentado sobre todo en la tradición vizcaína. En el s. XX tbn. lo emplean autores guipuzcoanos y alto-navarros. En DFrec hay 8 ejs.

Zerren eztaben asierarik ta ez amairik. CatElg 13v. Dantziaren despeidaan edo amaijan askotan edo geijeenian, mutila dua dantzan erabili daben neskiagaz [...]. fB Olg 70. Gizonak asieria bauka, beste kriaturaak legez, baña amairik ezdauka. fB Ic I 15. Arimiaren amairik eza. Ib. 34. Baina, esan legi, oi danez, zeure umiak gaiski aziagaz, zeuretzat ta zeure umeentzat amai nagargarri bat prestau dozula. Ib. app. 29. Geure mundu onetako amaija edo erijotzia gogoratuten deuskubenak. fB Ic III 261. Historijaren amaija. JJMg BasEsc 277. Euren amai edo erijotza zori galdukuan. Astar II 189. Eta nok daki zelakua izango dan dongaro esan eta enzuten dabeenen amaija? Ib. 194. Jangoiko bat ezin geiagoan andia, miragarria, amai azken bagea. GGero 381. Nok daki ill au izango ete dan zure bizitzako guenengua ta amaija? Ur MarIl 8. Au guk ezaguturik / Maijatza guztija / Autu dogu zuretzat / Asi ta amaija. Ib. 125. Ni naz alfa ta omega, asieria ta amaija, diño Jaun Jaungoikuak. Ur (V)Apoc 1, 8 (G asiera eta bukaera). Gau lenean zeiñ amaian, / Eurak nai daben garaian. AB AmaE 368. Eta gizonak sortuagaz bat abietan da, / Nai eta nai ez bere azken ta amairantza. Ib. 175.
( s. XX.) Igoera orri amairik oraindik zorigaitzez ikusten ez zaiola. ForuAG 315. Aurpegiz enituen ezagutzen, urdailez ederki ezagutu ditugu: aien jan-edanak etzuen amairik. A Ardi 45s. Ezerezetik asiera ta / Ezerezian amaia. Enb 204. Txori-abesak, barriz, eztauke amairik, / Or dabiltz pozen pozaz zoratu biarrik. Ib. 132. Siniskitz edo Kredoaren amaia. KIkV 43. (KIkG 28 azkenaldea) Eta itandu neutson itsuaren amaia zertzelada guztiekaz. Or Tormes 123. Amaia. Ib. 123 (empleado para indicar el final de la obra; v. tbn. Alz Ram 138, Lab EEguna 117, Otx 183, Eguzk GizAuz 192, TAg Uzt 316, Zait Sof 155 y Erkiag BatB 204). Lenengo laukiaren amaia. Alz Ram 38 (v. tbn. 61). Eta gaur zuk egin erazo dozun bigurrikerijak ba-leukian amai onik ez ixatia. Otx 29. Igita-aldia munduaren amaia (azkena) da, ta igitariak Aingeruak dira. Ir YKBiz 181. Beren biziaren amaia dakustenean. Zait Sof 178. Amaia laster!... Egi au maita / bagendu, egiz aiskide, / gure artean jazar-biderik / egundaño ez litzake. EA OlBe 99. Bizitza... Sukarra, lenbizi... Ta, azkenik, amaia... Eritasunaren aldiak... Txill Let 129. Ezin pentsatu baitezakegu / zein den izanen amaia. Arti MaldanB 221. Amairik edukiko eztuen joko baten. Arti Ipuin 28. Amaian aurkitu dauan izenak. Erkiag BatB 200. Ez gaude ez amaiaren asieran, baiñan bai biurgune aundi baten aitzinean. Vill Jaink 11. Orrek ez dauko amairik. Beti [kai] obeago ta andiago nai izaten da. Etxabu Kontu 144. Amairik ez duten aintzak. Zendoia 196. Nire atsekabiek ez eukan amairik. Gerrika 18. Artueta-k -e-a du amaian. MEIG V 84.

v. tbn. CatBus 13. Muj EEs 1916, 298. Kk Ab II 169. Gand Elorri 66. BEnb NereA 234. Lasa Poem 57. Berron Kijote 126.
azpiadiera-1.1
Abots bakar bat, amai-ele latzak esaten zituena; baina hain ilunki! Mde Pr 142.
azpiadiera-1.2
Conclusión.
San Carlos Millango Obispo andijak [...] liburu oso bat eskribidu eban dantza naastekuen kontra emeretzi kapituluagaz, ta amairu. konklusinoe edo amaigaz. fB Olg 83s. Ara emen zerbait argituta, asieraan imini neban amaija edo . konklusinoia. Ib. 103.
azpisarrera-1
AMAI EMAN, AMAIA EMAN. Dar fin.
Etxe oni amaija emotia. "Terminarlas [las obras]" (1862). BBatzarN 197. Lan oni azkenengo amaija emotian. (1866). Ib. 223. Presto nintzan ene buruari amai txar ematera. Etxde JJ 51. Eta Leblancen aginduz goizeko lanari eman zioten amaia. Izeta DirG 67. Eguerdi eguerdian eman zioten amaia. Ib. 96. Bere edestiari amaia eman zionean. Mde Pr 121. Joku ergel horri amaiaren emaitekotz. Ib. 164. Xalupek bere bilaketa alferrari amaia eman ziotenean. Mde HaurB 108.
amai
<< almute 0 / 0 amaitu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper