Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
kozina.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado sobre todo en la tradición septentrional. La forma kozina es la más empleada; hay kosina en una balada suletina, kuzina en Axular, Txirrita,Uztapide y Zendoia (49), y kuisina en Pouvreau.
sense-1
1. (V-ger (-iñ-), L, BN, S; VocBN , Chaho, H), kuzina (Urt II 322), kusina (Volt 68), kosina, kuisina (SP). Ref.: Lh; Lrq; Berriat Bermeo 388.
Cocina. " Kuziñako erreméntak, panjéruak, eltzeak " Urt II 322. "Cuisine, pièce de la maison" Lh.
Kuzinako eta sukhaldeko eltze-plateren artean. Ax 87 (V 59; v. tbn. otro ej. en la misma pág.). Aitaren kuisinan humilki [...] iakien aphaintzen. SP Phil 379 (He 383 khoziñako). Halakoek merezi lukete mutil kuisina xukatzaille [i]arri. Ib. 410 (v. tbn. 187). [Sagu-amak derro]: Gathuari, gauza da yakiña, / gure arrazak dio fornitzen koziña. Gy 220. Kosinatik kanberala, / kanberatik kosinala. Balad 176. Etxe handi, kozina handi. EZBB I 103. Azkena joaten diran bostak, kozinara joan bearko dutela kastiguz. TxGarm BordaB 49. Kasernako kozinan kokatu baitzen hura. Larre ArtzainE 179.
sense-2
2. "Ordinaire d'une maison. Gure etxean kozina mehe, chez nous, il y a maigre cuisine; 4. apprêt des aliments, l'art de les apprêter. Ongi daki kozina gure emazteak, ma femme sait bien la cuisine" H.
Kozina gizenegiak iabea du ahultzen. O Pr 110. Musde Tirazen Jinkua / Thipiñan handi kozina. Etch 498. "Eskualdun kozinera" zeinarekin nornahik kozina ona errexki egin baitezake. ECocin 1. (tít.) Carolinako irrisa da kozinako hoberena. Ib. 3. Oliyo gabe baba jartzen dit / Eguardirako kuziña, / Artua gutxi, urdaia falta / Eta auzuan zeziña. Bertsol 218.
azpiadiera-2.1
(L ap. A ; Dv, H).
"Potage de choux ou d'autres légumes" Dv. "Sopa de berzas" A.
Egiten dakot gure gizonari aza-kozina bat ahal bezen ona. HU Zez 185.
sense-3
3. + kuzina, koziñ (AN-larr ap. Asp Leiz2). "1) Revoltijo de cosas. Desorden. 2) Trabajo mal hecho, mal terminado" Asp Leiz2. "Artayorrara yoan da alor guzie zalardatu due! Ure ango koziñe!" Ib. (s.v. zalardatu).
Obrarik injustuena / orai pratikatzen dena, / ezin esplika daitena; / konposatzen da mila kozina / ez dirokete kontina. Bordel 58. Arri-urdiñetako semia / ai orañ bizi baziña / ill da gero're maite zaitugu / munduan iñor ez aña; / orañ berroi ta amasei urte / sortu ziguten kuziña. Tx B II 98 (ref. a la abolición de los fueros en el año 1876). Lenengo arriyak jaso eta / egurrik moztu eziñik, / iñun ez baita beñere ikusi / era ortako kuziñik. Auspoa 39, 9. Herriko kondutan kozina zikin asko ikusten ari zela eta aiundamendukoen kontra jarri zituen Bordelek bertsu auek. Satr in Bordel 86. Zuen mutillak txikitandikan / lañeza artua dauka / zuek etxeko kuziña txarrak / ta maixuai bota kulpa. Uzt Noiz 109.
azpiadiera-3.1
Oso mudatzen ez baldin bada / jeniyo oien kuziña, / leku askotan izango dezu / begiramentu muziña.Tx B I 267.
azpisarrera-1
KOZINA EGIN. Cocinar, guisar.
Horiek ama alabak / Eta bertze biak / Kozina egiten akort / Dirade guziak. (1915). LuzKant 60. [Nevadako artzainari (tít.).] Denbora ona eta elurra / ere gertatzen denean, / zure kozina egiten duzu / gusturik hoberenean. Etcham 225. [Theresak] kozina egiten ikasi zuen, gogo-kontra sukaldearen usantza utzi behar izan zion neskame zaharrak. Mde HaurB 67.
azpisarrera-2
KOZINA-LAN. Trabajo de cocinar.
Amonak entzungogor / dio geienean; / tini-tarra jarraituz / kuxina-lanean. Zendoia 81.
azpisarrera-3
KOZINAN. Cocinando; a cocinar.
Zer ari zera, Errikoetxia: koziñan? Ud 52. Kozinan ikasteko liburua. (1889). ASJU 1989, 976. (tít.) Koziñan eta josten / ikasi nai zuan. Auspoa 39, 86. Koziñan ere badauka nik ainbesteko tajua. Insausti 273.
azpisarrera-4
KOZINAN EGIN. Cocinar.
[Neska gazteak] artan bezela berdin egiten du / atxurrian ta layian, / baita gañera kuziñan eta / jan da eran eta oyian. Tx B I 232.
kozina
<< kirrinka 0 / 0 krapaut >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper