Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
munduratu.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales y guipuzcoanos, y en Lizarraga de Elcano. Se encuentra el part. mundura en Etcheberri de Ziburu (junto a munduratu ), S. Pouvreau, Haraneder, Mendiburu, Goyhetche (junto a munduratu ), Lardizabal, Arrue, Beovide (AsL 185), JanEd e Iraizoz (YKBiz 49).
sense-1
1. mundura (SP, Dv), mundialatu (Foix ap. Lh.).
(Aux. intrans.).Venir al mundo; nacer. " Zori onez munduratzen dira, haurrean xipirik hiltzen direnak " SP.
Lehen ere aitziñetik gintuen abisatu / Antekrist gaixtoak behar zuela munduratu. EZ Man I 70. Ezen amaganik haurra denaz gero mundura. Ib. 43. Haurrak munduraz gero, [...] burhasoek artha handi behar dute iduki. SP Phil 401 (He 406 sorthu; v. tbn. Gy 273, Hb Esk 101 mundura(t) geroztik). O Gurutze, Probidenzia dibinoak, ni mundura gabe enetzat preparatua zadukana! He Gudu 106s. Munduko gauzarik bage mundura ninzan ni. Mb IArg I 204. Kristo mundura zala / garai onetan da. JanEd I 20. Mundura diran beste guziak bezela tristetuko [dira] . Arr GB 139. Lazeria eta negarretan mundura zera. Ib. 24. Munduratuz geroztik hirian naiz bizi. Iratz 13. Mirakullu uts-utsa da edonor munduratzea. Txill Let 134. Ni munduratu nintzan baserria. MMant 62. Danok giñean anai-arrebak / izateko munduratu. FEtxeb 167. Guhaur berdin izanen ginen [...] zenbait besagain urrunagoko lurretan munduratuz. Larre ArtzainE 25. Kristautuxea zen Euskalerria Altzatekoa mundura zenean. MEIG III 45.
v. tbn. LE Kop 207. Gy 144. Iraola 99. Barb Piar I 122. Xa Odol 107. Albeniz 24.
sense-2
2. mundura (SP). (Aux. trans.). Traer al mundo.
[Egia da] zuk Aita probedituak bezala bethi premia dudan guzia, [...] emanen derautazula: zeren-eta ezpaituzu hondatzera nihor munduratzen. Harb 251s. Aur-miñak artu, eta mundura zuen seme bat. Lard 46. Zorigaiztokoa ni, ta ni munduratu ninduan ama ere! Berron Kijote 184. Ondarrabiari dagokion baserri txiki batean munduratu ninduten. MMant 15.
v. tbn. Leon Io 16, 21.
sense-3
3. Salir al mundo.
[Orixe ez zen] Jesusen Konpainian gelditu. Mundura zenean, berriz, eta ez bere gogoz, bizirik zeukan Jainkoazko gose-egarria. MIH 260.
azpisarrera-1
BESTE MUNDURATU (Aux. trans.). Llevar al otro mundo, matar.
[Alzolako jauna] birikeri gaizto batek beste munduratu zun. Etxde AlosT 21.
azpisarrera-2
MUNDURA BERRI. Recién nacido.
Sagu gazteiño bat mundura berria, / guti ikhusia eta haiñ guti ikasia. Gy 97.
munduratu
<< moztu 0 / 0 mutxikari >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper