Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
galtzaile.
sense-1
1. (H), galtzaila, galtzale (Lar s.v. galera ), galzale.
(Precedido de gen.).
(El)que pierde (algo o a otro); corruptor. "Qui gâte, qui corrompt" H. v. 1 galgarri.
Bere ta berzeen galzalea. LE Prog 124. Ni neure galzále: ori nere salbazále. LE Ong 138r. Miin gaistua izatia adiskidetasunaren ta bake onaren galzaillia. fB Ic II 206. Jesusen galtzalle oiek lekuko edo testiguak billatu zituzten. Lard 446. Etxagun andi gazte zoroak, / diru ta lurren galtzailak. Azc PB 362. Siniste santuaren galtzalleak eta herejeak. Itz Azald 83.
v. tbn. NEtx LBB 84. MEIG IX 122 (en colab. con NEtx).
azpiadiera-1.1

(Como segundo miembro de comp.).
"Aborsus venter, emasabel haur galtzailea " Urt I 37. " Gari-galtzalea, destruidor del trigo" Lar s.v. gorgojo. v. ARIMA-GALTZAILE, ETXE-GALTZAILE.
Adiskiden saltzallea dala bere buru galtzallea. VMg 51. Zu zera Frantziako / enperadorea, / eta mundu guztiko / endredadorea, / kristandade galtzalle, / billau, traidorea. FrantzesB I 139. Enbusterubaren, adiskide galzailliaren ta bake on galzailliaren berbetia. fB Ic II 211.
v. tbn. JJMg Maiatz 106 (galzalla) y Lacombe Voc (galtzaleak, ap. DRA). Oillo ta axuri galtzalle onek [azariak] / zerbait geiago nai luke. Or Eus 160. Diru-galtzaille, mozkorti galdu bat zala. Bilbao IpuiB 145.
sense-2
2. + galtzale (Lar, Añ), galdutzaile (Añ). Perdulario, pródigo, perdido; corruptor; perverso; nocivo, perjudicial. "(A padre) allegador, hijo expendedor, aita biltzalle, seme galtzalle. Lar y Añ. " Pródigo" Añ. Cf. RG B 3n: "llaman galzailea al perdedor" (glosando etsagalzaigarri).
Ongi da dágon bakarrik gizóna, etzógula emán galzalebát bera bekalákoa. LE Matr2 81. Obeko dozu jan, ta bakian itxi alango ordi galtzalla bati. Mg PAb 64. Zeure oñetan parkeska seme gaisto galtzalle au. EL1 146. Jende galduak eta galtzalleak. LE Urt 192 (ms. 68v galzáleak). Bata da alperra, bestia da galzailia. fB Ic III 372s. Diabrubaren asmo galtzalla bat. JJMg Maiatz 150. Auña ondo azia ta otso <osto> galtzallea. Zav Fab RIEV 1909, 32. Aingeru galtzalleak. Inza Azalp 17. Arratoi eta sagu galtzaileak ehizatu yoataz. Or Tormes 59.
sense-3
3. (V-gip, G; Dv, H), galtzaila (V), galtzale (G-nav, S), galdutzaile (V-gip), galzale. Ref.: A (galtzailla); Lrq (galtzale); Etxba Eib (galtzallia, galdutzallia); Elexp Berg (galtzaille). Perdedor. " Gerran, galtzalliak ez dau iñoiz errezoirik " Etxba Eib. " Beti izan da galtzaille txarra Andrex " Elexp Berg.
Etzedilla izan iñor, ez irabazdun, eta ez galtzalle. Izt D 170. Kintze galtze bakhotxak galtzaile histuren. Hb Esk 214. [Irabazi zuenaren] trufak eta ihakintzak galzaleak ezin yasanez. Zub 23. Galtzaleak aurrenak abiatu dira; gero irabazleak. Anab Usauri 3. Jokari beti galtzale. Egunaria 4-4-1960 (ap. DRA). Burruka irabazle eta burruka galtzailena. Osk Kurl 157. Jokuan norbait irabazle, geienak galtzaille. EZBB II 20. Galtzalleak ordaindu bearko eban. Etxabu Kontu 180. Beste aldekoak, ezkerrak, irabazi ziteken. Baña galtzalleen biotzetan alako naigabe ixil bat geratu uan. Ataño TxanKan 217. Gerla galtzalearen ahalgearekin. Larre ArtzainE 136. Apeza ez da hortan beti galtzale. Ib. 289. Burlarik egin gabe irabaztunak galtzalleari. Albeniz 190.
v. tbn. PE 43. Ag G 127. Ag EEs 1917, 171. EusJok II 123. Tx B II 177. Basarri 91. Berron Kijote 196. MEIG IX 28.
galtzaile
<< gaizki 0 / 0 gazteño >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper