Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
hertu.
sense-1
(L, BN, S, Sal, R; SP, VocBN , Gèze, Dv, H). Ref.: A; Lrq.
Disminuir. "Diminuer le volume d'un liquide" VocBN . "1.º diminuer de volume; 2.º diminuer de quantité (se dit d'un liquide [...] ou d'une quantité de grains)" Lrq. El radical verbal es siempre hert. v. hertagotu.
tradizioa
Tr. Documentado en la tradición septentrional y en algunos autores meridionales del s. XX.

Iainkoaren gloriá hert edo emenda ahal daite? Ins E 5r. Zionen zaiñak bi sagu hek [...] iaten, mutzen, hertzen eta trenkhatzen baitituzte. Tt Onsa 96. Hurak [detxema, primiziak] ebasten, hertzen. Bp I 113. Beldürrez hala hert lakion bere xahütarzüna. Bp II 97. Zeren [hilen meza] hoietan hertzen baitira alageranzia zeñharatzen dütien gaizak oro. Ib. 128. Hek hertzen edo emendatzen zitizie hen laidoriuak, beren enjogidüraren araur. Mst III 58, 5 (SP edekiten, Ch gutitzen). Luzazago biziz gure faltak beti zerbaitez hertzen bagintu. AR 345. Bestendako eiten zien oferimendiaz etzadin heena hert edo guti ahal. Ib. 235s. Bena zük, jauna, ezterozü errenumia hertüko. 'Diminuer la renommée' . Etch 542. Behin ere ezta hertzen [landarea] , balin badakigu lantziaz eman deikunaren hari itzultzen. Arch Gram 92. Zeren bethi hertzez beitua nitria eta sü haboro behar beitü. Ip Dial 117 (It urritzen, Ur gitxituaz, Dv gutituz).
azpiadiera-1.1
(B, BN-lab-baig, Sal, R; Dv, H). Ref.: A; Satr VocP.
"Desinflarse. Antura ertu zaba? (R-vid), se le ha desinchado a V. el tumor? Trunpilo hau hertu zaut (BN-lab)" A. "Deshinchar" Satr VocP.
Biharamuneko, khordak eroriak dire, hanturak hertuak, eta Zabier egundaino bezain azkar eta zalhu. Laph 165s. Etxean zauri minenak noratbait-ere hertzen. Arb Igand 145. Eskuak apur bat hertzen zitzaizkotelarik [pilotarier] . JE Bur 32. Hezearekin hantzen dituzu; beroarekin hertzen. JE Med 14. Ene aunditsua ertzen zan. Or Aitork 166.
azpiadiera-1.2
"Amincir" Foix.
Neurria eskuan, pitta bat hertu nintzenez jakin nahiz. Barb Sup 28.
azpiadiera-1.3
Calmarse, disminuir un enojo.
Aren adiskideen lelo xuriz ertu ta ibitu dira. Zait Sof 140. Nere aurkako zure gorroto miña ertu. Ib. 143.
azpisarrera-1
HERT-HUTS. Vacío, desinflado.
Eta nik ongi dakidana da, Aita maitearen moltsa nerea bezain bethea zela, ezin gehiago hert-hutsa. Prop 1906, 82.
azpisarrera-2
HERTUXE. "Ertuxe dago, está algo reducido (B)" A Apend.
hertu
<< hasi 0 / 0 hortz >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper