Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
izter.
sense-1
1. (V, G-nav, AN-gip-araq, L, Sal; Lcc, Ht VocGr , H), iztar (V, G; H), istar (gral.; Lar, Añ, H), ister (gral.; Volt 68, SP, Deen I 97, Lar, Añ, Gèze, Dv, H), ixtar ( VocB ), ixter (G-bet, AN-ulz, S; Urt III 413, Arch VocGr , VocBN , Dv, H). Ref.: Bon-Ond 141; A (istar, ister, iztar, izter); Lrq (ixter); Iz ArOñ (ístar), To (iztar), Als , Ulz (istérra); Holmer ApuntV ; EAEL 15.
Muslo. "Cuisse (sens disparu)" Lrq. Leiçarraga (Decl ã 7v) da azpia como equivalente suletino de ixterra.
Eta zuen bere beztidurán eta ixterrean skribuz izen haur. Lç Apoc 19, 16 (He, Echn, Dv ixter, TB, Ur (V y G) ister, Ol, Ker, IBe iztar, IBk izter; Ip azpi). Otsoaren ahotik ixtar bat ere on. "De la bouche du loup, il est bon de sauver même une cuisse". O Pr 391. Bronzezko izterra. Mb IArg I 97. Isterrak eta belaunak bear ditu biribillak. It Dial 93 (Ur e Ip ister, Dv ixter). Astoa emanik bere isterren artean. Gy 34. Nere iztar eta zankoetan. Zab Gabon 102. Kapoi-izterra. Bv AsL 136. Ixterrean barna sartu ziola bere ezpata. HU Zez 22. Burni diran iztarrak. Laux BBa 138. Ixter erditarainoko tunika bat aski zuketela. JE Ber 73. Iztar erdiraiño da elurra gaiñean. "Hasta medio muslo". Or Eus 146. Haren iztarrak, mardul eta fresko zirenak. Mde HaurB 18s. Galtza iztarreraño ekarri. Anab Poli 15. Prakak izterretan batuta. Osk Kurl 162 (67 ixter). Iztar lodi aetako galtzerdi-amarrak ikusi eutsazan. Erkiag BatB 77 (v. tbn. Arran 37). Ta lotsagarri gona motzekin / iztarrak erakustea. MMant 47. Izterretik balie edo metrallie sartu jakon azurrian. Gerrika 75. En DFrec hay 3 ejs. de izter y 9 de iztar.
v. tbn. EZ Man I 75. Mong 590. Elzb PAd 83. Tx B 188. Ldi IL 49. TAg Uzt 92. Berron Kijote 218. Iztar: Bv AsL 137. Apaol 73. Iraola 66. Tx B I 112. Zait Sof 189. NEtx Antz 138. Bilbao IpuiB 77. Ugalde Iltz 53. And AUzta 66. Lab SuEm 208. Ataño TxanKan 253. Istar: Otx 160. Ister: Arti Ipuin 46. Ixter: Jnn SBi 87. Barb Sup 98. Etcham 66. FIr 190. 67. Larz Iru 58. Mattin 138. Ixtar: Anab Usauri 48. Ataño TxanKan 255.
azpiadiera-1.1
(V-m, G-nav, L-côte-sar, BN-arb-baig-lab), iztar (V-gip, AN-larr-araq-ulz, BN-baig), istar (V-gip), ixter (V-gip), ixtar (AN-araq). Ref.: Etxba Eib (istarra); Elexp Berg (iztar); AtBou 11; EAEL 15.
Pierna.
Besua edo iztarra galdu. fB Ic I 80. Ez naski ixterrez on direlakotz, gauza ezin ikusia, galtza luzeak ethorriz geroz. Hb Egia 73s. Atara neban dantzan / ezkerreko iztarra. Azc PB 340. Azpantarrez izterrak estaldu. Ag G 1 (162 ister, 184 iztar). Izter bijak apurtu / badautsoz astuak. Enb 178. Izterrak buluzirik bazabiltzan. Zub 21. Iztar bat, ezkerrekoa, iragan eban kataliñeaz gain. Erkiag BatB 75.
v. tbn. Goñi 69. Iztar: Kk Ab I 21. JanEd II 85. Bilbao IpuiB 175. Salav 82. Etxba Ibilt 462. Istar: Astar II X. Otx 11s.
azpiadiera-1.2
Praka izterrean dauz atzak igortziten.AB AmaE 217.
azpiadiera-1.3
ixter (Ae ap. VocPir 288 ).
Ingle. v. 1 iztai.
sense-2
2. (G, S), iztar (G), ister (G-nav, AN-5vill), ixter (S; Foix). Ref.: A (ister, ixter, iztar, izter) Lrq (ixter).
Gajo; diente (de ajo). "(Gousse) d'ail, baratxuri ixtera " Foix.
Zaphatzen dira intzaur isterrak. Ip Dial 103. Baratxuri ister bat zaphatüz. Alth Bot 3.
sense-3
3. " Ister (AN-gip), piezas de madera entre las cuales se mete el mástil formando para ello un agujero llamado fogonadura" A.
azpiadiera-3.1
" Orga isterrak, deux pièces sur lesquelles s'appuie l'essieu d'une charrette" H.
azpisarrera-1
IZTER-ARAN (ixterahan S). "Petite prune vert jaunâtre" Lrq. "Prunes en grappes de trois" Lh.
azpisarrera-2
IZTER-ARTE (iztarrarte V-gip. ap. Elexp Berg; istar-arte A). Entrepierna. v. 1 iztarte.
Azienden ixter-arteari gibeletik ongi begiratuz. Dv Lab 245. Jabe zanak pasatzen zion eskua iztar artean. Sor Bar 84. Iztarrarteko zauria. Erkiag BatB 99.
azpisarrera-3
IZTER-BAKAR. "Istar-bakarra, manco de una pierna. Bizkai aldetik agertzen ziran istar-bakarrak ango meatzetan lagarik bizi erdixa" Etxba Eib.
azpisarrera-4
IZTER-BARRABIL. "Ixtarbarrabil, en lechones gordos imitando ovarios [sic] y entre piernas" VocB.
azpisarrera-5
IZTER-BARREN. Parte interior de los muslos.
Iztar-barrena gorri [ardiak] . Or Eus 247.
azpisarrera-6
IZTER-BURDIN. "Ciussard, ixter-burdin" T-L.
azpisarrera-7
IZTER-EZTIKA.
a) "Istar-eztika (V-ple), llevar a un niño a horcajadas" A. b) (istar- V-ple ap. A). (Montar) a la mujeriega.
azpisarrera-8
IZTER-HEZUR (ixter- T-L; izta-ezur L ap. Lh). Fémur.
Apurtuta iztar-azurra. Azc PB 194. Iztar-azur atala kendu. Kk Ab I 20. Horra ixter-hezurra. JE Med 21. Sortu zitzaion belaun batean gaitza, ixtar ezurrean gora joan zitzaiona. JAIraz Bizia 72.
azpisarrera-9
IZTER-LARRU. "Cuissière, ixter-larru" T-L.
azpisarrera-10
IZTER-LEHENGUSU. (ister- G-azp; istar- V-arr, G).
a) "(V-arr, G), pariente lejano" A. "Ister-lengusu, pariente lejano" (G-azp; comunicación de I. Gurrutxaga, 1931) ABibl. v. IZTER-SENIDE.
Aitor-en iztar-lengusuak. Lab EEguna 64. Eta anaia ez bada ixtar-lengusua. EG 1957 (7-8), 104. Askazi kontuan esan daiteke ez dugula artean [euskararen] izter-lehengusu ezagunik ere aurkitu. MEIG VI 126.
(iztar- G-azp, AN-gip ap. Gte Erd 211; ixter- G-bet). Primo tercero. v. herengusu.
b) "Primo hermano, primo carnal. Bixen aittak anaiak ziranetik eurak istar-lengusuak" Etxba Eib.
azpisarrera-11
IZTER-MAMI (izter-mamin V-ple, izter-mamu L-ain ap. A; ixtermami H, ixtarmami VocB). Muslo.
azpisarrera-12
IZTER-MASAILA. Muslo.
Naiz zauritua izan [...], bere oñez biurtu zan [...]. Etzuan gauza aundirik; iztar-masallekoa baizik. Alkain 124.
azpisarrera-13
IZTER-MIN. (ister- V-m-gip).
a) "Enfermedad de terneros" A. "Istermiña, lipua, carbunco sintomático" Iz ArOñ. b) "Iztarmin (V-m), gangrena" A.
azpisarrera-14
IZTER-MOTZ. "Cul-de-jatte, ixter-motz" T-L.
azpisarrera-15
IZTER-MUGAZ. En este momento (?).
Beaztopo zatzakit iztar-mugaz. Zait Sof 69. Ez dagokidanetan iztar-mugaz diardudala badazagut. Zait Sof 27.
azpisarrera-16
IZTER-OKER (istar- Gc ap. A). Zambo.
azpisarrera-17
IZTER-ONDO (L-ain ap. A; SP; ixt- Dv). "Le gros de la jambe" SP. "Partie de la cuisse près du tronc, aine" Dv. v. iztondo.
Azpikoak goikoari bi oñak iztar ondoetan ezarri. Anab Usauri 76. Lanak zituzten zenbaitek jarraikitzen, zangoetan pintzak jauziak edo ixter ondoak sutan ere gizenkorrek. Larre ArtzainE 124.
azpisarrera-18
IZTERREKO (Primo, etc.) segundo. "Gure etxian lengusu bigarrenantzako ixtarlengusuba eo ixtarrekua esate diu, biyak igualak dittuk gutzako" (G-bet).
azpisarrera-19
IZTER-SAGU. "Ixter-sagu (L-côte), testículos" A.
azpisarrera-20
IZTER-SENIDE (istar- V-arr ap. A). Pariente lejano. v. IZTER-LEHENGUSU.
azpisarrerakoSense-20.1
(iztar- V-arr ap. Gte Erd 211).Primo tercero.
azpisarrera-21
IZTER-TXOKO ( (AN-gip)). "Ixter-txoko, ingle" Garbiz Lezo 123.
azpisarrera-22
IZTER-URKULU. A horcajadas.
Onek esan ta iztar-urkulu iarri zan txarri-ganean. Azc PB 329.
azpisarrera-23
IZTER-ZABAL (T-L; ister- Lar, Añ; istar- V, G, AN ap. A; Añ; istazabal Lar, H). "Zambo", "patiabierto" Lar y Añ. "Cagneux" T-L.
Eskualdun itzain ixtazabal, zangoa herrestan bere idi eta orgen aitzinean [...] doanaren mintzotik. HU Aurp 200.
azpisarrera-24
IZTER-ZABALKA. "Zanqueamiento, istazabalka ibiltea" Lar.
Istar-zabalka Eliza-barrualdetik etxe-atarira joan zan. A Ardi 49.
azpisarrera-25
IZTER-ZAPI. Calzón corto.
Lotsagarriak estaltzeko, gerritik beleunetaraño iztar-zapiak liñoz egizkiezu. Ol Ex 28, 42 (Dv, Ur galtza motxak, Ker prakak, Bibl galtzoinak).
azpisarrera-26
IZTER-ZORRI (ixterzorri BN-lab ap. A; ixtezorri AN-ulz ap. Iz Ulz; izti-zorri B ap. Izeta BHizt; ixtizorri H (L)). "Adenitis, inflamación de las glándulas" A. "Atra zaió ixtexorríe, el bulto duro que sale en el sobaco, bajo el vientre, etc." Iz Ulz (s.v. atra). "Golondrino que sale en la ingle" Izeta BHizt. (¿Relacionado con izorri?).
azpisarrera-27
IZTER-ZORRO (ister- Lar, H; ixter- H). "Quixote, armadura del muslo" Lar.
azpisarrera-28
IZTER-ZULOKA (istar- V-ger ap. A). A horcajadas. v. istapeka.
izter
<< itsas-sagu 0 / 0 LUR-SAGU >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper