Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
armiarma.
sense-1
1. (V-gip, G, AN-gip, BN-bard...; Lar, Sb-Urq, Añ (G), Mg Nom , Hb, Dv (G), H), armiama (G-bet; Lar), amiarma , armierma (AN-gip, L; SP), armearma (G-azp-goi, AN-larr), almialma (G-to), armiarmo (L-sar-arcang, BN-lab; Hb, Dv (L)), armiarmu , armiarmalo (L-ain), armiarmau (BN-ciz; Hb, Dv, Darric (ap. DRA)), armiarmao (G-nav), armarma (G, AN-egüés, L), armama (G-goi), armiamau (BN-ciz-baig), armimau (G-nav, AN-ulz-egüés-olza-gulina; Añ (AN)), armimao (BN-lab), armimu (BN-ciz), armirimao (Aq 990 A), armirmau , amiamau (BN-arb-lab), amiama (A), amiamo (BN-lab), aierma (BN-ad), irmiarma (AN-ulz, L-côte), irmiarmo (L), irmiarmu , ermiarma (Urt Gram 36), almiarma (A Apend), miarma (V-ger-m-gip, G-azp), amiomau , armamio (BN-baig), armamoi (AN-ulz ap. A), harmaharma (Darric ap. DRA), armiarmosa (AN-araq). Ref.: Bon; Bon-Ond 146; A (armiarma, armarma, irmiarmo, amiamo , armamio, armamoi); Lh (armarma); A EY I 425; Iz To (almialma), UrrAnz (armiarma), ArOñ (armiarma), Als (armimau), Ulz (armimau); EI 360 y EAEL 102 (con más información sobre variantes).
Araña. "Musgaño, cierta araña que se cría en el campo, armiama, armiarma", "tarántula, araña en taranto de la Pulla, cuya mordedura venenosa causa raros efectos, armiama tarantarra" Lar. "Araña" Lar y Añ. "Armiarma, marasmea, araña animal" Mg Nom. Cf. ARGI-ARMIARMA. v. ainarba, almimoru, amaraun (2), amarratz (1), aramu, armamilo, armeun, marasma, argirumai, mirrimarrau .
Tr. De entre los muchos nombres vascos de la araña, armiarma y sus variantes aparecen en los dialectos centrales, especialmente guipuzcoano y labortano. Las tradiciones escritas de ambos dialectos han adoptado en general la forma armiarma. En DFrec hay 6 ejs. de armiarma.
Armiermek eztituzte erleak hiltzen. SP Phil 82 (He 84 armiamek;
v. tbn. SP Phil 83 armierma). Erlek armiarma materialak khentzen ohi dituzten bezala. He Phil 85. Zapo, armiarma, dragoi ta piztia mota guziak. Cb Eg II 205. Ala nola goratzeareki arri-lauza baitoaz iges mormotak ta armirmauak. LE-Ir. Eguak daukaz eulijak / Jaunak ifinirik / orregaitik miarmaren / ez dauka bildurrik. DurPl 82. Ormako miarmia / beti da begira. Ib. 81. Nekatzen dira armiarmak bezela eun ezertako eztana ziotzen. Mg CC 151. Egunaz kentzen diyo / Eztiya erliak, / Armiamak gabetan / Beneno fuertia (Hernani, 1847). ETZ 236. Armiarmaren sarea. It Fab 162. Orduan asten dira aotik botatzen lerdea armiarmak bezala. It Dial 5s (Dv armiarmak; Ur masmia, Ip aiñharbak). Gure urtheak badoazi armiarma bezala. Dv Ps 89, 9. Eta armiarma bezala iharrarazten duzu haren arima. Ib. 38, 12 (Ol sitsak, Ker zerenak). Armario zokho batean utzia, armiarmoz estalia! In Dih GirLeg pról. Hura ere eri, irmiarma edo amiomau iledun handi batek asiki duelakotz. Prop 1895, 42. Lan guri gozo au Agirre apaizaren biotzetik, armiarmaren sabeletik sarea bezala, sortu dala. RIEV 1907, 170. Armiarmak atzik bezenbat luma banitu. A Ardi 128. Txokolatera barren guzia / armiarmaz betea. JanEd II 63. Zikiñ-zikiñak dira / orlako tokiak, / armiarmak zintzilik / ta ustel usaiak. Ib. 114. Armiarmo, / kakamarlo, / apho, bare, sathor, suge. Ox 113. Armiarma: eskuz artu ditekela ere, aundizkien yauregietan sartzen da. Ol Prov 30, 28 (Dv estelioak, Ker sugelindarak). Aurreko leioko goi-bazterrean, / armiarma ari da egiñalean. Ldi UO 50. Miarma baltzak ameraunetik urteten badau, zori txar bat dakar etxera. A EY I 426. Ainharbo edo armiarma. GAlm 1949, 36. Ala ere bide bakar artatik armiarma txaxtarrak sartu ziran. JAIraz Bizia 49. Etxean nagola, sugandilla euli-eizean edo armiarma sarean biltzen ari dirala ez al naute ernarazten? "Aranea retibus suis". Or Aitork 290. Oi zuan armiarma-tokira joan zan. Anab Poli 31. Bota oi zizkan egoak kendutako euliak armiarma buru-aundiari. Ib. 31. Eremuko arroketan, / armiarmak kantari. Arti MaldanB 233. Zomorro txikiak arrapatzeko, armiarmak zintzilika jartzen duen sarean. Vill Jaink 73. Armi-mauaren haria jorik milla aldetarat xehatzen da! SoEg Herr 22-12-1966 (ap. DRA). Armiarma andrea alborago, / arilketan dabil; / euli ta xamorroak nai. NEtx LBB 254. Armiarmak bistan dabiltzanean, euria seguro. (G-to). EZBB I 40. Armiarma paretean korrika, euria ondotika. (AN-gip). Ib. 40. Armiarmak eulia bezela betiko lotuta uzteko. Ataño TxanKan 32.
v. tbn. MendaroTx 95. Zait RIEV 1933, 65. Ibiñ Virgil 112. Zendoia 89. Ostolaiz 130. Armearma: Txill Let 65.
sense-2
2. "Centollo (Maja squinado), grande araignée de mer, chevre: armiarma, txangurro; irmiarma " FauMar 137.
azpisarrera-1
ARMIARMA-BELAR. "Armiarmo-belhar, herbe à l'araignée anthérie rameux" Hb.
azpisarrera-2
ARMIARMA-EHUN. Telaraña. v. ARMIARMA-SARE.
Arizko eunak baño lenago armiarma-eunak nabaitu zituzten noski. ZA RIEV 1928, 589.
azpisarrera-3
ARMIARMA-SAGU. "Musaraigne" Hb.
Armiarma-sagua, kameleoina, estelioa, muskerra eta sathorra. Dv Lev 11, 30 (Ur baxako).
azpisarrera-4
ARMIARMA-SALGO. "(BN), telaraña" Darric (ap. DRA).
azpisarrera-5
ARMIARMA-SARE (G, B ap. A; Lar in Aq 1449, Dv, H; armiarmo-s. L ap. A; Hb; armimau-s. AN-ulz ap. Iz Ulz; armarma-s. G, L, B ap. A; amiama-sare A, s.v. erkalatz; armamio-s. BN-baig ap. A). Telaraña. v. amaraun. Cf. supra armiarmaren sarea (It Fab 162).
Berze batek dio, bere denbora amiarma sare egiten daramatela. 30. Armirmau-sare. LE-Ir. Ez da lakhetuko bere zorokerian; haren sinhesteak iduriko du armiarma-sarea. Dv Iob 8, 14 (Ol amareun, Ker amaraun). Armiarma-sareak eho dituzte. Dv Is 59, 5. Txokolatier barne guztia / irmiarma-sarez betia. JanEd II 65. Eta ni han, [...] ulia irmi-armu sarean bezela! Barb Sup 81. Armiarmu sareek badaukate gaina. Ox 65. Orai zangotarik hasiz zoin bitxi andereak / Galtzerditzat badauzkate armiarmo-sareak. Ithurralde Ithurralden kantuak (ap. DRA). Armiarma-sarez josirik dauden sapaien ordez. NekIr 85. Ez dakusagu amaun (armiarma) sarea dagola urratu bagerik? Or Eus 80. Gure bihotzek, zorigaitzez ez dituzte eskas, ez armiamau-sareak, ez zur ustelduak, ez murru eroriak. SoEg Herr 19-12-1957 (ap. DRA). Armearma-sareak kentzeko agai bat balitzake bezela. Munita 61. Armiarmo-sare bat iduri. Gatxitegi Laborantza 63. Legeak armi-armo saren iduriko dire. EZBB II 47. [Liburutxo honetan] Artolatarren armiarma sarea ere ederki azaldua dago hasieran. MEIG III 53.
v. tbn. Amez Plat 30 (ap. DRA). Amiamago-sare: EskLAlm 1910, 8 (ap. DRA s.v. amiama).
azpisarrera-6
ARMIARMA-ZANKO. "(G-to), parte delgadita del trozo de lino que se va sacando del rocadero para hilar" A.
armiarma
<< sagu 0 / 0 BASO-SAGU >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper