Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

168 emaitza sagu bilaketarentzat

Sarrera buruan (36)


Sarrera osoan (132)

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
samalda.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado sólo en textos meridionales, principalmente guipuzcoanos. Hay zamalda en D. Agirre y Berrondo.
sense-1
1. (G, BN ap. A ; VocBN , Dv (G), H), zamalda (H) (Ref. a personas). Grupo, tropa; multitud. "Grande quantité" VocBN. "Quantité, grand nombre, troupe" H. "1.º (G, BN-ciz-baig), grupo, multitud; 2.º (BN), gran cantidad" A. v. saldo.
Uda guztietan datozela jende samalda andiak Probinzia onetako urak artzera. Izt C 76. Gipuzkoako barri ez dakienari ez da erraz sinisteragiten, bertako artzain samalda andiaren izaera gozoa. Ib. 225. Erromeri oietan gizonak samalda batean eta emakumeak bestean ibilli oi ziran. Lard 370. Juduak soldadu-samalda bat beti izaten zuten, Elizari kontu artzeko. Ib. 465. [Aitak] bialduko dizkidala Aingeruzko amabi lejio edo samalda. Ib. 444. Arkitu zuen andre-alargun-samalda andi bat. Ib. 497. Sanson etzegoan, lengo Juezak bezala, gizon-samaldakin, ezpada bere indar utsakin, erasotzeko, autua. Ib. 142. Ferrarako eliza batean [...] bereganatu zitzaion pobre-samalda andi bat. Aran SIgn 42. Mairu samalda izugarriak. REusk 1880, 308. (ap. Dv, que traduce: "les effroyables multitudes de Maures") Berrogeita amarnako samaldetan guziak ipiñi zitzatela Jesusek agindu zuen. Arr Bearg 115 (ap. DRA). Ozinbelzko morroi baten makilkadeak illda itxi eban beintzat, eta zamaldako gizon guztien artean ezeutsan iñok iltzailleari oratu. Ag AL 125s. Bereala zerutar-samalda aundi bat batu zitzaion Aingeruari. Ir YKBiz 21. Ez dela haziegia euskal irakurleen samalda. MEIG IV 125. Berak [...] ezin zezakeena ondorengoen samaldak burutu zuen. MEIG VII 34. Ez zegoen, ez orduan eta ez frankoz geroago, gogorik, [...] jende samalden artean, harako burutapen hutsalak burutzera daraman horietakorik. MEIG VI 78.
v. tbn. ZA RIEV 1928, 590.
azpiadiera-1.1
(Con el vb. en pl.).
[Koba zuloan] bizi ziran lapur edo bide-ebasle samalda bat. Zab Gabon 78.
azpiadiera-1.2
(Ref. a animales).
Debako ibaian igotzen dira Mendaroraño [izoki] samalda andiak. Izt C 203. Abere samalda andiak bazkatzeko [larre gozoak] . Ib. 38. Eraman izan zituztela Gipuzkoatik Nafarroara gari, idi, eta bei samalda andiak. Ib. 31. Zerri samalda bakotxak [...] ematen daben irabazia da amar dukat bezalatsu. Ib. 171. Arratsaldean agertu zan gal-eper samalda txit andi, Israeltarrak zeuden tokia estali zuena. Lard 75. Ikusi zuen [...] erle-samalda andi bat, abaraskak eginda. Ib. 140. Orrez-gañera Amalektarren ardi eta bei-samalda andiak ere artu, eta [...]. Ib. 180. Onezaz gañera sortu zitzaiezten sagu-samalda izugarri gauza guziak ortxikatzen zituztenak. Ib. 152. Larrean zebiltzan txerri-samaldan sartu eta [...]. Ib. 388. Batzuetan uso-samalda izugarria izaten da. Anab Usauri 135.
azpiadiera-1.2.1
" Zamalda (G), recua" A.
Bertan sartu zan Santxo bere zamalda guziakin. "Recua" . Berron Kijote 171 (v. tbn. 176).
azpiadiera-1.3
(No ref. a seres animados).Montón, gran cantidad.
Eraman erazo izaten dituzte [...] [Madrillera] esparrago samalda andiak. Izt C 155. Kosta inguruari etsaiak bere ontzi-samaldaekin gogor egiten ziela. Aran SIgn 92. Igaro den urte samaldak [...]. Ibiñ Virgil 23. Ez gaude oso segur ugaritzen ari den beste kasu samalda batean nola joka: [...] Errepublika eta erromantiko, tira, baina errima, erritmo ere bai? MEIG VII 180.
azpiadiera-1.3.1
(Con sust. incontable).
Gure ontzia bezela, badirudi ur-samalda onek irentsi bear gaituala betiko. NEtx LBB 74.
sense-2
2. (G-azp-goi ap. A ), zamalda (G ap. A ).
"(G-azp-goi), montón de hierba" A. "(G), gran carga. Zamalda eman dek (G), litm., has llevado gran carga; se dice con ironía cuando se ha llevado una cantidad insignificante" A.
azpisarrera-1
SAMALDAN. En gran número. v. samaldaka.
Sirakusako antzokian gera iai-egunez. Gizostea samaldan bertaratzen da. Zait Plat 17. Bere euskal lanak, iñoiz ez bezala, samaldan zetozkigun, multzoka, bata bestearen gain. MIH 292.
samalda
<< sama 0 / 0 sartzuri >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper