Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

5732 emaitza gizon bilaketarentzat

Sarrera buruan (99)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
apaltasun.
sense-1
(V, L, BN, ap. A; VocB ; -ph- Dv, H), apaltarzun (S ap. A; aphaltarzün Gèze).
Pequeñez, insignificancia; humildad, abatimiento. "Abaissement, humilité" Gèze. "Humilité, bassesse, état bas" Dv. "Position basse. [...] Humilité, modestie" H. "Humildad" VocB y A.
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales ya desde Haraneder; desde finales del s. XIX es empleado tbn. por los meridionales. En DFrec hay 9 ejs., meridionales.

Hala ere diferenzia bada humiltasunaren eta aphaltasunaren bertutearen artean: ezen aphaltasuna da, gure baitan, guk uste ez dugularik, den mendretasuna, herbaltasuna eta beheramendua. Baiñan humiltasunezko bertutea da, gure aphaltasunaz eta ezdeustasunaz dugun ezagutza egiazkoa eta borondatezkoa. He Phil 215s (SP 214 beheramendua). Bethi begien aiñtziñean izan behar dugula gure aphaltasuna eta ezdeustasuna. He Gudu 40s. Ikhusazü arren, Jauna, ene aphaltarzüna, eta ene bürü oroz, ezagützen düzün erorkor izatia. Mst III 20, 2 (SP aphurkeria, Ch beheratasuna, Ol txikitasuna). Ez dio behatu, ez haren aphaltasunari; ez haren iragan idolatriari. Lg I 246. Bere urguilleriak hari galarazi ziotzan bere pribilioak; aphaltasuna izan da zurien ithurburuba. Mih 30. Aberatsek mesprezatuko dute ene adixkidetasuna ene aphaltasuna edo pobrezia gatik. Jaur 139. Hisiaka eta espantuka deusere ez eginez; bainan aphaltasuneko izpirituz bertzeak bera baino handiagotzat idukiz. Dv Phil 2, 3 (Lç humilitatez, TB umilitatez, Ol gogo apalez). Bainan biziko eta hilen zela Jesus Jauna bezala, pobrezian eta apaltasunean. Jnn SBi 78. Hogoi-ta hamar urthez / Jesusen bizia / Aphaltasunean zen / iragan guzia. Zby RIEV 1908, 208. Bizi gitian arren, zü bezala, O Maria, bethi ümilitatian, aphaltarzünian. Ip Hil 106s. Guzurrezko apaltasun orrek bere aidan edo ameneko edo berealaxe ezereztuko dira. Ezale 1898, 4a. Shillongo hiri ttipia, hain eder eta botheretsu izana, ez da oraino altxatu, lur ikhara harrigarri batek ezarri duen aphaltasunetik. Prop 1899, 8. (ap. DRA)
( s. XX.) Baña Masimaren arrokeriari ezeutsan iñoz erakutsi apaltasuna baño. Echta Jos 279. Kurutzean josirik eta apal, oso apal, gizon arroai apaltasuna erakutsi naian. Ag G 13. Al da gauzetan gauz atsegiñagorik euskal mendiyetako apaltasuna baño? Elizdo EEs 1913, 104. Otoitzaren eta apaltasunaren bitartez garaitzen da diabrua. KIkV 57. Arrokeriarentzat apaltasuna. KIkG 48. Bere neskatoaren apaltasunari begiratu diolako. (Lc 1, 48). Inza Azalp 127 (Oteiza humiltasun). Yarraiki zuen beti bezala, bere baitako apaltasunean. Zub 46. Damututa, ta apaltasunik andijenaz parkeskeka, zuri, ene jaun altsu orreri. Otx 52. Apaltasun gezurrezkoz gere buru au yantziaz, oiek egitzaz aitor ditzagun. Ldi IL 58. Bere mirabe onen apaltasunari begiratu baitio. Ir YKBiz 9. Eta euren denpora guztiko arrenak egin zituen, oi eben egokitasunez ta apaltasunez egin bere. Erkiag Arran 28. Apaltasunez entzun / nagusi oiua, / Gizon askorentzako / a zer leziua! Basarri 152. Apaltasun [sic] erakatsi daukun Jainkoari galda diezogun grazia bere heriotzearen erakaspenak ez ahanzteko. Egunaria 10-4-1960 (ap. DRA). Jaun aren apaltasuna, / bera aundia izanagatik / txiki askoren laguna. Uzt Noiz 23. Gizon bezela jokatutzen zan / beti juandako tokian, / apaltasuna nagusitzen da / oraindañoko guztian. Uzt Sas 270. Jantzi zaitezte bihotz errukitsuz, onberatasunez, apaltasunez, egokitasunez, eraman-onez. IBk Col 3, 12 (IBe apaltasunez). Zu beziñ gizon jatorrak, / apaltasunez aberastuak. Olea 215. Etzerala zuk uste bezin aundia. Obeto ezagutu apaltasunaren legea. AZink 145.

v. tbn. Belaus Andoni 6. GMant Goi 24. ArgiDL 123. Ol Col 2, 23. Etxde JJ 122. Or Aitork 68. Osk Kurl 159. BEnb NereA 38. Alzola Atalak 50. Berron Kijote 46. Apaltarzün: Egiat 212. Aphaltarzün: Mercy 14.
apaltasun
<< apaletsi 0 / 0 apaltze >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper