Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

5741 emaitza gizon bilaketarentzat

Sarrera buruan (99)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
amarratu.
sense-1
(gral. (no S); SP, Mic 5v (-adu), Urt V 340, Ht VocGr 435, Lar, Añ, Mg Nom , Arch VocGr , VocBN , Dv, H). Ref.: A; Holmer ApuntV; EAEL 128 .
Amarrar, sujetar; atar(se). "Lier, garroter" SP. "Colligare" Urt V 340. "Trousser" Ht VocGr 435. "Amarrar" Lar, . "Amarrer, terme de marine, assurer un navire, en l'attachant par un câble au bord de l'eau, à un poteau qui s'y trouve" VocBN. . " Amarratzea, lotzea, estekatzea" HeH Voc. "Lier, attacher" Arch VocGr y H. v. lotu, estekatu. . Tr. Documentado sobre todo en la tradición septentrional, donde compite, en desventaja, con estekatu. Prácticamente desaparece a mediados del s. XIX. Al Sur hay algunos ejs. aislados de finales del s. XIX y principios del XX.
Gure Iaungoikoa garrotatu eta amarratu zuten. Harb 453. Baiña gaiñerakoan, bata haserre eta bertzea erho diren bitartean, hain ongi lot, uzkal eta amarra ahal dezakete bata nola bertzea. Ax 301 (V 201). Eztezazula halaber desira nihor sobera lot dakizun bihotzez, eta zeroni ere etzaitezila amarra nihoren ganako amudioaz. SP Imit II 8, 4. Ondikozkoa naiz eta nolazpait presondegian amarratua burdinez kargaturik. SP Imit III 21, 4. Eta han amarratzen dute lau amarretan aitzen gibeletarik. INav 130. Han amarratzen tuzte unziak kaiaren trebesean. Ib. 134. Bethi ere, ene arima, / Behar duk Jesus segitu, / Behar haiz haren amudioz / Sekulakotz amarratu. 90. Soldaduek harturik Jesus / Sokez dute amarratu. Ib. 84. Argi alban gidatze dute / Konziliora lothurik: / Gorphutza eta bi eskuak / Burdiñez amarraturik. Ib. 84. Mahastiari amarratzen ziok bere astoa, eta mahats ondo exelentari bere asto kumea. Urt Gen 49, 11 (Dv lothuko). Eta hek guziak gathibu dire, eta amarratuak daduzkate haragiak eta deabruak. Ch III 32, 1. Horra non daramaten ohoin bat bezala amarratua. Lg II 277. Amarratzen zuen zilizio hura larruzko gerriko batez. Ib. 126. Batasun saindu baten lokarriak hertsikiago amarratzeko gogoarekin. Mih 62. Zer dolore ez du bihotza amarratzen dioten plazer, ohore, atsegin eta satisfakzione banoetarik hastantzeko? Brtc 120. Gu ondikozko hobendunak amarratuak gauzkatziten gathe pisuak. Dh 86. Nork erran nola begi-kolpe horrek amarratzen eta nahasten duen mundutik ilkhitzerat dohan arima deithoragarria! Ib. 127. Lagun batek atzeman zuen eta haitz bati amarratu. Hb Egia 35. Eta arthikitzen ditu barnerat gizon gazteak, beso eta oinak amarraturik. Ib. 26. Pertsona asko bizi giñaden / pekatuak erituak, / obra onetara utzi nai ezik / etsaiak amarratuak, / traba guziak libratu ditu / gizon oen predikuak. PE 28. Andik etxera ekarri dute [beia] / orgullo aundi batian, / gobernatzeko jarri omen du / amarraturik katian. Ud 67. Amodiozko besoz sendaro amarraurik. AB AmaE 158. [Balia] sokaz amarratuta / jarririkan zagan, / jendia arraunian / gogotik asi zan. Arrantz 107.
( s. XX.) --Aizak, Kintua; ar zak kalabroti ori eta amarra zak goiko kañoyian. Iraola 102. --Atera itzazu leioko lora ontziyak eta amarra zaitia ondo oia-zurari, zergatik ni apalera nijua. Ib. 118. Eta orduan deituko dizutet sokaz amarratu eta eramateko. Ill Testim 13. Erdian eta gañera eskuak atzean amarratuak dituzula joan bear dezu. Ib. 23. Igandetan xoilki naiz etxetik lerratzen, / Astelehen goizeko lanari paratzen, / Han amarratzen!... / Familia nasaiki hola dut arthatzen. Ox 167. Sudurra berriz oso luzia / eta begiyaz larriya, / auts-koloreko ubel batekin / amarratuba gerriya... Tx B II 35. Soka hat eman biar zitzayola [arbolari] / seguratzeko klasian, / Itxetxok juanta amarratu zun / erdi altura pasian. Auspoa 39, 37. Naiz ankak amarratu / sokakin askotan. Insausti 177.

v. tbn. He Phil 136. Brtc 257. Gy 199. Elsb Fram 137. Balad 232 (141 amarradu). EZBB II 83. Amarrau: Azc PB 112.
azpiadiera-1.1
Unir.
Nahi dut gora dietzakidatzun munduarekin amarra ahal nazaketen guziak, ontasunak, ohoreak [...]. Mih 117. Hautsi ditutzun Satanekin amarratua zindauzkaten gathe borthitzak. Brtc 257. Taupadaka dagoz bien biotzak soñu batean, / Amodiozko besoz sendaro amarraurik. AB AmaE 158.
azpiadiera-1.1.1
Yosleak, erran dügün bezala que franzes gainen, amarratzen dü hitz bat beste hitz bati. "[Il] sert à lier un mot à un autre mot." Arch Gram 159.
azpiadiera-1.2
(Empleado en un juego de palabras).
Korrituban jarri nituben eta ainbeste korritu dute, ez dakitala noraño jun diran nere txanponak. Eman nituben euneko amarrian eta amarratu ez badizkitet... Sor Gabon 37.
amarratu
<< amanzebatu 0 / 0 amarrutsu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper