Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

5732 emaitza gizon bilaketarentzat

Sarrera buruan (99)


Sarrera osoan (500)

Emaitza kopurua 500 elementura mugatua
Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
abiadura.
tradizioa
tradizioa
Tr. Documentado en textos guipuzcoanos y en septentrionales no suletinos. En DFrec hay 24 ejs. de abiadura.
sense-1
1. (G, AN, L, BN, S; SP (<avi->), Ht VocGr, VocCB , Dv, H (s.v. abiatzea)), abiduri (AN-larr). Ref.: A; Lh; Asp Leiz (abiduri).
Impulso; marcha. "Allure, démarche. Abiadura handian doa, abiadura handia darama, il marche à grands pas" SP. "Abiadura, joanhara, cours" Ht VocGr. . "Ventaja que se toma para saltar" It Fab voc. "Carrera que se toma para andar o saltar" VocCB. . "Zoazi abiaduran, nihon gelditu gabe, allez d'un trait sans vous arrêter nulle part" Dv. "Mouvement vif en avant. [...] Abiaduran egiten dut, je le fais tout de suite" H. "Impulso, comienzo de una acción" A. "Abiduri gaitze deamaki" Asp Leiz. . AxN explica oldartze (45) por abiadura. v. abiada.
Nola usoa illkhitzen baita usategitik, / [...] / Abiaduraz bolatzen gero kanpoetara. EZ Man I 129. Arren ather diozozu uhiñari joaidura, / Eta haizeari ere bere abiadura. EZ Man II 148. Ofizialeak abiadura handia daramala. Ax 91 (V 61; Añ GGero 73 abiadura andian [...] josten dau). Ezta erraz [...] hartu duen usantzaren, abiaduraren eta lasterraren gal arazitzea. Ib. 86s (V 59). Abiadura handi batekin, bekhatu gehiago egitera abiatzen. Ib. 114 (V 76). Oi! nolakoa den gure flakezia zeiñak haiñ abiadura handian baigaramatza biziora. Ch I 22, 6. Ibaia abiaduran dohana. "La rivière qui coule rapidement" . He Phil (ap. H). Mihiaren abiadura komunzki heldu da banitate suerte batetik. He Gudu 146. Geldi-geldia zatzan arriberak hartu baitzuen, bet-betan, bere leheneko abiadura borthitz guzia. Lg I 188. Hurbildua zara zeruko erresumarat, abiadura on bat duzu han sartzeko. Lg II 242. Naturalezaren berezko mugida edo abiadura. Gco II 48. Txingo bi ta saltoan ogeita amar oñ igarotzen zituena; eta abiadurarekin ogeita emeretzi. Izt D 181. Yauzten zaio abiaduran, / Eta dagokio laur atzez yosia. Gy 308. Bethi zerura itzultzen ditut nere begiak, harakoak dire nere abiadura guziak. Dv LEd 242. Bigarrengo ekiñaldia egin biarko da ariñean gorputzaren abiadura gelditu ez dedin. Anab EEs 1920, 26. Saltoa goieran abiadurakin, Landen (amerik.) metro 1 eta 936 milimetro. ArgEgut 1924, 99. Idealerontz ene baitan sumatzen dudan abiadura ori. Vill Jaink 149. Auxe da bere abiadura jatorra, berezkoa, ezin ukatuzkoa. Ib. 120. Mediku biak, lanean enpeinatu ziren habilezia eta abiadura haundiarekin. Arti Ipuin 82. Abiadura artan bere damari laguntza-eske esandako itzak. "En la carrera" . Berron Kijote 147. Txalogarria da benetan 'Auspoa'-k hartu duen joera eta abiadura. MEIG III 95.
v. tbn. Lab TOE 2, 78.
azpiadiera-1.1
"Velocidad" A.
Argiaren abiadura. Gazt MusIx 69.
sense-2
2. (Lar DVC 148, VocBN , VocCB , Dv).
Comienzo, partida. "Principio, arranque" Lar DVC 148. "Mise en mouvement pour une action, commencement d'une action" VocBN. . "Commencement, mise en mouvement, début d'action, acheminement. [...] Abiadura txarrak ez du akhabantza hoberik, [...]. Abiaduretan ginen" Dv.
Bizitze ondikozko hau ezta bizitze doatsurako abiadura baizen. SP Phil 230 (He 232 abiadura). Inspirazionetan nihork hartzen duen atsegina abiadura handia da Iainkoaren loriara. Ib. 150. Ezen ezta dudarik bertze hitzkuntzek-ere lehenbiziko hatsapenean eta abiaduran nekhe eta arantze berak iragan zituztela. ES 195. Elizaren lehenbiziko abiaduran. Ib. 396. Bekhatu beniala mortalerako abiadura bat da. Dh 509. Abiaduratik beretik. MarIl 112. Eta horiek akhabantzako azafraldien abiadurak baizik ez dira. Dv LEd 249 (Cb Eg II 140 akaballako doloreen asierak). Bada, atzarriak egon behar gare, bereziki tentamenduaren abiaduretan. Dv Imit I 13, 5. Barzelonerateko abiadura hartzen du. Laph 50. Gizon publikoaz bezainbatean abiadurako itxurak, ba eta lehen urratsak orok dazkitenak izan baditu ere, azken urte hautan oro ahantzarazi dauzku. HU Aurp 154. Atseginekin jakinik gaude badirela abiadura handiak. JE Bur 211. San Andreseko elurra, neguaren abiadura. EZBB II 98. San Andreseko elurra, neguaren abiadura. (BN-baig). Satr CEEN 1969, 84. Euskarazko meza eta holako abiadurek ondorioak behar. Larre ArtzainE 288.
azpiadiera-2.1
Inguruketaz eta abiaduraz bakarrik dabilela dirudi. "Arranque." MEIG IX 121 (en colab. con NEtx).
abiadura
<< aberetxo 0 / 0 abiatu >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper