Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

138 emaitza abarka bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 sarri.
etimologikoa
Etim. v. 2 sarri.
sense-1
I. (Adv.).
azpiadiera-1.1
1. (G-bet, AN, L, B, BN, Ae, S; SP, Urt II 187, Ht VocGr, Lar, (G, AN), Izt 9r, VocBN , Dv (S), H). Ref.: A; A Aezk 298; Iz Ulz, IzG ; Lrq; Asp Leiz2 ; Izeta BHizt2 .
Pronto, enseguida. "Tantôt" Ht VocGr. "Ahora, luego" Lar y Añ. "Dans un moment ou, tout au plus, dans quelque sept ou huit heures" Lrq. "Dentro de poco" Asp Leiz2.
tradizioa
Tr. Documentado en la tradición septentrional y en autores navarros y guipuzcoanos (de estos últimos no hallamos ejs. en la segunda mitad del s. XX). Lo emplea tbn. Lazarraga. En DFrec hay 146 ejs. (1 septentrional), correspondientes en su mayoría a la 2.ª acepción.

Gaizki egin dadinian, jendek sarri dakite. E 219. Honein sarri utzi nahi nuzuia? Ib. 199. Ezen haién mendekioa eginen duela sarri. Lc 18, 8 (He lauster, TB, Dv, Ol, IBe laster, Leon zalhu, Or, Ker bereala, IBk berandu gabe). Aitak ezkondu ezpanagi, / nerau ni ezkonduko nax sarri. Lazarraga 1190r. Baina zaldundeak eztiola Erregeri permetitu nai miserikordiaz usatzera eta sarri orien usteaz angoa egingo dela. (c. 1597). FLV 1993, 453. Aor bear duzu lenik egin eta sarri. MRos 13.1r. Hire bizia irabazten eztuen ofizioz sarri apartadi. Volt 270. Khentzen diozula sarri beldurtasun sarthua. EZ Man II 147. Peril da eroria den edo sarri eroriko den. Ax 392 (V 256). Inhurria sarri hiltzekotan hegaldun egin zedin. O Pr 278. Ene estomakan denbora guti iraunen dutela eta sarri urratuko direla. 119. Egürükazü aphür bat eta ikhusiren düzü sarri zure gaitzen ürhentzia. Mst III 47, 1. Mediku, barbero ta / botikarioak, / ez dira bear; ta argatik / izango da sarri / Hipokrates gajoa / saguen janari. GavS 33. Egizu zure nausia yakintsun han duela sarri Elia. Lg I 352. Sarri exenplu batzutan ikusiren dugun bezala. AR 407. Alzina doáie arratsáldea ta sárri ilúna da. LE in BOEanm 191. Eztakit etzaizünez / dolütüren sarri. Xarlem 479. Ni sarri jinen beniz Eihartxialat. Etch 278. Ez bagerade berriz / irteten lenbailen, / sarri asiko gaituk / elkar jaten emen. It Fab 111. Arranoak menditik sarri agerturen. Hb Esk 62. Monserratera sarri biurturik. Aran SIgn 26. Sarri naiz ni're beokin. Sor Bar 49. Badu sarri sei hilabethe esperantzetan dela. Jnn SBi 37. Hatzemazu xarbo hori; sarri nik erreko dut. HU Zez 57.
( s. XX.) Uste zuen [...] nola edo ala, lan ura Jesukristoren kontra bukatuko zuela sarri. Goñi 41. Ixillago ez badabiltza sarri esnatuko dituzte lo gozuan dauden sereno guziyak. Iraola 87. Ah! zer pafadak arthiki beharrak dituen, sarri. Barb Sup 65. Asteko seña egin zanian / mugitu ziraden sarri. Tx B II 179. Sarri hiltzera dohan nere Herriari. Iratz 120. Orai gure aldiya da, / sarri zuena. Yanzi 194. Balinbaduzu zerbait erraiteko, orai duzu ordua. Sarri berantegi lizateke! Lf Murtuts 50. Sarri haugi Etxegaray baitarat. Larz Iru 118. Penak ere ondotik / jin ditaizke sarri. Mattin 86. Sar[r]i date gure haxia / heltürik güne hunian. Casve SGrazi 114. Sarri jinen dira Manexeneko bestak. Larre ArtzainE 78.

v. tbn. Etchart 4.1v. SP Phil 544. Arg DevB 162. Tt Arima 40. CatLan 114. AstLas 21. LE Doc 48. Izt Po 51. Hual Mt 16, tít. Laph 175. ChantP 94. Xe 282. Ud 74. Noe 38. EusJok II 24. Bv AsL 28. Elzb PAd 69. AzpPr 35. Moc Damu 34. Auspoa 97, 105. Ox 108. Etcham 173. Ldi IL 78. Or Eus 288. EA OlBe 67. Mde HaurB 30. JEtchep 84. ZMoso 60. Xa Odol 341.
azpiadiera-1.1.1
(Precedido de ablativo).Poco después de.
Zortzigarren egunean / ziñen zirkunzisatu, / handik sarri erregeek / humillki adoratu. EZ Eliç 358s. Bainan handik sarri hura aurkituko duzu bere adiskideen artean atsegin hartzen duela. SP Phil 27. Jondane Matheü apostolia, zoñek gure salbazalia hil zenetik sarri izkiribatü baitzian Jüdeako herrian. Bp II 118. Jesüs jaio bezain berri, / aingüriek alabatü, / bai eta´re hantik sarri / jin artzañek adoratü. UNLilia 13.
azpiadiera-1.1.2
(Tras forma vbal. conjugada).Tan pronto como. v. infra BEZAIN SARRI.
Eta barkuara igan izan zren sarri, sosegatu zen airia. Hual Mt 14, 32 (sg. BOEr 59n, en el ms. original hay cain tachado, precediendo a sarri).
azpiadiera-1.1.3

(Con suf. comparativo o superlativo).
" Sarriago, plus vite, plus tôt" SP. " Ahalik sarriena, le plus vite qu'il se peut" Ib. " Sarriegi, trop vite, trop tôt" H. Sg. Dv "plus tard" (cf. SARRIXEAGO).
Othoitz egiten drauzuet haur dagizuen, sarriago resisti nakizuenzát. Lç He 13, 19 (He lausterrago, TB, Dv lasterrago, Ker lenbailen, IBe laster). Sabidor egin nazazu zure borondateaz al den sarriena. MRos 12a.1r. Purgatoriotarik den sarriago illkhia. EZ Man II 159. Eskola bat ezar eraziren die ahalik sarriena. Bp I 23. Eman deikün penitenzia ahalik sarriena egin. CatS 88.
v. tbn. FPrS 33. AstLas 62. UskLiB 66.
azpiadiera-1.2
2. (V, G-azp-bet; Mic 5r, Lar, Añ, Dv, H). Ref.: A; Etxba Eib; Elexp Berg; Gte Erd 24.
A menudo, frecuentemente. " Sarri que quiere decir 'a menudo' o 'muchas veces'" IC I 483. "(A) menudo" Lar, . v. SARRITAN.
tradizioa
Tr. Documentado desde Lazarraga, es de uso general en la tradición vizcaína; es tbn. empleado (aunque con menor frecuencia) por autores guipuzcoanos. Lo usa tbn. Mirande.

Berandu ezin eta gox jagi, / iruli sarri oean. Lazarraga 1196r. Ditxoso lutua sarri jazteko. Ib. (B) 1193vb. Sarri, sarri, gabean argi. "A menudo" (frase citada en IC). TAV. 3.3.1, 171. Onegaiti bear dozu sarri zigiñatu. Bet 3. Sakramentuak sarri artuak. Cap 55. Enzun deutsagu sarri / gareala beiti. BBizk 2. Sarri ofrezitzen diradenak. OA 131. Argatik zaite jarri / santiguatzera sarri. Iraz 2s. Asistietan dodala sarri zeure kapillara. Urqz 29. Ak ari sarri emon oi jeusak apa gozo dulzea. Acto 242. Aurrera sarri komulgatzeko. Cb Just 33. Otsoa eta ardia / zelai zabalean / sarri ekusten dira / biak jolasean. GavS 35. Sarri eskubak garbituten dituzanak, garbijak eukiko ditu. Mg CO 287 (v. tbn. CC 117). Dotriñako egiak sarri gogoratzera. Gco I 393. Gabian sarri jagiko litzaatez ganadubei begiratutera. JJMg BasEsc 126. Gaztiak sarri egiten ditue onelako eskintsarijak. Ur MarIl 72. Pitxarrak badabiltza sarri iturrira. AB AmaE 324. Zertako orren sarri konfesatu bear naiz, baldiñ konfesakizunik ezpadaukat? Arr May 96. Sarri bialtzen zuten Patxi aitak eta amak aren berri jakitera. Apaol 61. Gizon andiak sarri asto andiak izan doazalako. A BeinB 66. Juana Marigaz sarri berba egitearren. Echta Jos 127. Askotan . bezperak entzuten, naikoa sarri bere utsegiteak aitortzen. Ag G 19. Bai, otoitz egittea ta maiz edo sarri egittea bearrezkoa da. Inza Azalp 123. Txarto esan sarri eta geienetan igarri. Otx 54. Enda ederrekoek ere gizakumeetako emagin baten lagungoa eskatzen dute sarri. Mde Pr 266. Sarri zen basoan edo landara-sartzen edo landara-yorran. Akes Ipiñ 34. Antxe ikusten ditu sarri neska-mutil gazteak. Erkiag BatB 129. Sarri oi-danez, gaixoak argi-alditxoa izan zuan. NEtx LBB 56. Egunak pasa ditut gustora / nik sarri etxe orretan. Uzt Sas 225. Sarri pianoa joten egoten zala. Etxabu Kontu 22. Gaztetan sarri entzundako Peru eta Marixaren ipuiñe. Gerrika 38. Sarri asko ahotan darabiltzagun "gu" eta "gutarrak". MIH 373.
v. tbn. (Para textos guipuzcoanos): VMg 15. Echag 161. Aran SIgn 53. Ud 121. Noe 70. JanEd I 115. EusJok II 83. AzpPr 28. EusJok 85. Anab Usauri 34. Ldi BB 138. Or Eus 16. TAg Uzt 17. Zait Sof 115. Etxde JJ 7. Txill Let 54. Basarri 21. Vill Jaink 18. MAtx Gazt 29. Ibiñ Virgil 73. JAzpiroz 137.
azpiadiera-1.2.1
(Lar, Izt 53r, H, Gte Erd).
(Con suf. comparativo o superlativo).
"(Más) frequentemente, [...] sarriago " Lar. "(Por lo) regular, regularmente, [...] sarriena " Ib. "Los más frecuentemente, ainbat sarrien " Izt 53r. " Sarriegi, trop fréquemment" H. " Sarrixen ura etorten da (V-arr-gip)" Gte Erd 134. " Amak kalera sarriago ertetzeko esaten zion (G-azp)" Ib. 132.
Ainbat sarrien. Cap 118. Ona baño errazkiago ta agitz sarri-usuago arkitzen da galdua. Mb IArg I 205. Ebanjelio santuan geiena edo sarriena agintzen diguna. Gco I 419. Bein baiño sarriago esan eutsan. A BGuzur 118. Bere asmuetarako arira etorkiona sarriegi aitatzen. Eguzk GizAuz 59. Alkar sarriago ikusiko degu. NEtx LBB 49.
v. tbn. (Para textos guipuzcoanos): Mg CC 166. Aran SIgn 84. Arr May 100. Ag G 131. Muj PAm 6. TAg Uzt 12. Insausti 160.
sense-2
II. (Adj.).
azpiadiera-2.1
1. (Lar, H).
Frecuente, habitual. "Frequente" Lar.
Komunio ain sarriak. Mg CC 238. Zelango irabazi edo frutubak ateraten dirian komunino sarrijetati. Mg CO 288. Bere bakardade sarrienetako aitzulo aretzaz gañera, lau etxek [...] Santuari ostatu emateko ditxa izan zuten. 'Retiro suyo tan ordinario' . Aran SIgn 30. Ukaldi sarrigoa Leitzarrak ari du. Or Eus 149. Eztul erasoak ez dau amairik ezagutzen, bare samar baiña ekin sarrian, neguko eurite isituaren araura. Erkiag BatB 196.
azpiadiera-2.1.1
(Precedido de part.).
Baso galduen erdian, / kare-arrizko mendiak / gorri, aizto ta mutur, iparrak / melar zorroztu sarriak. 'Tenazmente afilados por el áspero norte' . Gand Elorri 38.
azpiadiera-2.2
2. Nahi duzu gehiago gaizki bizi direnak / biziotik gibelera detzagun sarrienak. EZ Man I 14 (parece significar 'lo más pronto posible').
azpisarrera-1
HAIN SARRI. a) (En la expr. ez hain sarri... non... 'al momento de'). v. HAIN LASTER.
Ez nuen hain sarri erran / Iaunari bekhatuak [...] / non hek baitzinarozkidan / berehala barkhatu. EZ Eliç 320.
b) (Seguido de conj.). Tan pronto (...) como.
Zelhatan dagoenak, bere gaizkia hain sarri enzun dezake, zein ongia. "Aussitôt [...] que". O Pr 429.
c) (S ap A, que cita a Ip; Gèze, VocCB (L), Dv (S)). Inmediatamente. "Aussitôt, berhala, hañ-sarri" Gèze.
Soldado batek iskerreko saihetsa igaran zerion lanza batez, eta hain sarri odol eta hur hantik elkhiten ikhusi zerien. Bp II 51. Ah gure thenporako hotztarzüna eta laxükeria! hañ sarri hürrünt gitian lehen günian debozione süz bethetik. Mst I 18, 6 (SP hain laster, Ch lauster). Ordian hasi zen arnegü eta zin egiten etziala gizun hura ezagützen. Eta hainsarri ollarrak khantatü zian. Ip Mt 26, 74 (Lç bertan, He, Dv, Ur, Ker, IBk bere(h)ala, TB huna, Ol berealaxe, IBe une hartan). Berhala hasi zen Maria Birjinaren maniaren egiten eta izigarriko ekhoizpenak hainsarri agertü ziren. Ip Hil 217. Hain sarri büillür txarra eten zen eta pegarrak jo zian bürian Berriets. Const 35. Enganatua izan dela ikusirik, lasterka heldu da hain sarri Tartaroa, muthil gaztearen ondotik. Barb Leg 128.
d) "Hainsarri /hainćaRi/, peut-être (S)" Lrq.
--Bena zergatik Ebanjelistek hain güti erraiten derikie Jesus-Kristez eta haren etxeko saintiez? --Guri erakasteko, aski dioie: eta hain sarri ikhasten derikie eztügüla behar iarraiki gaiza soberari. Bp II 37.
azpisarrera-2
HAIN SARRI... ZEIN. Tanto... como.
Zelhatan dagoenak, bere gaizkia hain sarri enzun dezake, zein ongia. "Aussitôt [...] que" . O Pr 429.
azpisarrera-3
ALDIAN SARRI. Con frecuencia.
Euskal-errietatik biraltzen zitzaiozkan gazteria samalda andiak laguntzalle aldian sarri. Izt C 278. Aldian sarri plazatik irtenik ematen ziozkaten astiñ-aldi gogorren bidez. Ib. 333.
azpisarrera-4
BEZAIN SARRI (S; SP, Dv (L), H). Ref.: Lrq; Gte Erd 103, 245. Tan pronto como. "Ethorri den bezain sarri, si tôt qu'il est venu" SP.
tradizioa
Tr. Documentado en autores septentrionales (con mayor frecuencia en los suletinos); su uso disminuye durante el s. XX. Se emplea tras frase relativa o participio (radical en Oihenart), excepto Casenave que lo utiliza tras participio más -(r)ik.

Hartan sarthuren zareten bezain sarri, eridenen duzue asto ume bat estekatua. Mc 11, 2 (He sarthu zaretenekotz, Dv sartzean berehala, Ol sartu ala, Leon, Or, IBk, IBe sartu orduko, Ker sartuaz batera). Iosef zaharrak manua / aditu bezain sarri / berria ekharri zioen / Birjina sainduari. EZ Noel 48. Gizona adimendura heltzen den bezain sarri. Ax 171 (V 115). Ni zuretzen has bezain sarri / berhez nindizun bertarik. O Po 42. Hek senti detzaketzun bezain sarri itzul zaite berehala bertze aldera. SP Phil 304. Iratzarri den bezain sarri zeñhatü behar dü. Bp I 127. Ezpainak garbitu ziotzan bezain sarri. ES 152. Tentazione txipi bat jin den bezañ sarri, hersidüra handi batetan edireiten nüzü. Mst III 20, 1 (Ch heldu da bai). Han sarthu bezain sarri bathuko duzue gizon bat. Lg II 252. Hil bezain sarri ustela. Monho 110. Konsideratüren dizüt hil bezain sarri jüjeatia izanen nizala. UskLiB 68. Erre bezain sarri sarthü behar da erria hur hotzian. Ip Dial 78 (It bezin laster, Dv bezain laster, Ur baxen laster). Untzi hura, portutik athera bezain sarri, tenpestak hatzeman zuen. Laph 54s. Enthelegü zerbait dien bezain sarri. CatS V. Yauregira heldu diren bezain sarri. Elzb PAd 62. Karrosatik jautsi zen bezain sarri, hurbildu zitzakon aitzinerat auzapeza. JE Bur 183. Jin zen gazte gaztia, eskolak ürrentü bezain sarri, Eretarat egoitera. Const 41. Zerra bat ahoan sartu bezain sarri, bota zuen. Zub 70. Igorriko derauzut, garbitan ezarri bezain sarri. Mde Pr 195. Pettarrian lehen etsaiak / aizatürik bezaiñ sar[r]i, / bestelibat tzaizkü heltzen / guretzat gaixtagin. Casve SGrazi 144. Beñat beti hor izanen zela bere irriñoarekin, gu behartu bezain sarri. Larre ArtzainE 100. Borroka bukatu bezain sarri [...], deseginak ageri ziren behaztopabide zitezkeenak. MEIG VI 76.
v. tbn. Hm 97. Arg DevB 62. Tt Arima 119. Gç 44. Mong 594. Ch III 39, 3. He Gudu 59. CatLan 47. AR 112. Egiat 179. Xarlem 394. Dh 203. AstLas 59. Dv Lab 183. Zby RIEV 1908, 412.
azpisarrera-5
BUSTI-SARRI, EDAN-SARRI, JAN-SARRI. busti, edan, jan.
azpisarrera-6
ORAIN... SARRI... (H) (Con valor distributivo).
Batean emetasuna, bertzean modestia; orai humiltasuna, sarri karitatea; badaki [hipokrisiak] guziez baliatzen bereganatzeko gizonen estimua eta laudorioak. Lg II 244. Aldizka haize, edo uri, / orai goibel, sarri iguzki, / idor orai, heze sarri. Gy 141. Bertzen argitzeko horrela behar zituen bizitze izpiritualaren goiti-beheitiak ikhasi: orai atseginean, sarri atsekabean; orai argian, sarri ilhunbean. Laph 44s. Hedoiak orai hits, sarri mokor, batzuetan goibel, noiztenka ortziaren burrunba lazgarriarekin ihes bezala. JE Bur 76.
azpisarrera-7
SARRIAGOTAN. Más a menudo.
Ona bein baño sarriagotan gertatzen dan gauza. Mg CC 112. Esaten da ostera bere, kristinaubak, ta sarrijagotan esan biar litzaateke. fB Ic I 101. Ainbat sarrijagotan arzerren emon nai deutsuben diruba. Astar II 235. Ugazabak irabazi andiak be bein baño sarriagotan eskuratu dabez. Eguzk GizAuz 33. Bein baiño sarriagotan galdegin eutsan bere buruari. Erkiag Arran 154. Baten baiño sarriagotan ikusi neban zugaitz bakotxaren ostean gorriren bat. Bilbao IpuiB 106. Zapatak baño sarriagotan / jantzi izan det abarka. Uzt LEG II 87. Pazko astelenean be bein baiño sarriagotan jo izan dogu. Etxabu Kontu 28. [Dirua batzen zan] usterik gitxien zenduen eskuetatik be bai iñoz baño sarriagotan. Gerrika 269.
azpisarrera-8
SARRI ARTE (AN-5vill, BN-arb, S; Dv), SARRI ARTIO (B; arteo B, BN-arb; Dv; artino S). Ref.: EAEL 234; Gte Erd 22, 157; Izeta BHizt2. Hasta pronto (fórmula de despedida).
-Jende maiteak, mil esker zinez orori, eta sarri arte! -Sarri arte, Joan-Eder! Barb Sup 25. Sarri artio, Benat! Larz Iru 46.
azpisarrera-9
SARRI ASKOTAN (V-gip ap. Etxba Eib; Añ). "Repetidamente" Añ. "Frecuentemente, muchas veces. Sarri askotan ibilli biar izan dot lausi barik" Etxba Eib.
Sarri askotan plantxiaz / dauka larriturik. DurPl 48. Beste sarri askotan dakusku Eskritura Sagraduban, mesede andijak egin eutsezala Jaunak. Astar II 216. Zer gertetan da bada gizonaz / sarri askotan lurrean. AB AmaE 465. Zeñi esan ziozkan sarri askotan entzun dituzuen itz abek. Ag Serm 158. Bere ikaslai sarri askotan agertu izan jakela. Itz Azald 36. Urrian etxok sarri-askotan eretirik eukiko neu-lako gixon jakittunagaz itz-egitteko. Altuna 82. Sarri askotan ziran / gertatzen negarrez. MendaroTx 347. Egindako lana ta bearrizanok sarri askotan eztabiltz batera. Eguzk GizAuz 118. Gogamena ere sarri-askotan okertua eta makurtua. Vill Jaink 68. Aren atzazalak sarri askotan illeta-soiñekoz erakutsi oi zituan. Erkiag BatB 34. Sarri askotan lotutzen giñan / kurutzera igon barik. FEtxeb 73. Sarri askotan sartuko dugu bestean eskua. MEIG VII 188.
v. tbn. Añ LoraS 116. Azc PB 68. ForuAB 157. In Etxabu Kontu 101. Lopategi in Uzt Noiz 53.
azpisarrera-10
SARRI BAI SARRI. Muy a menudo.
Sarri bai sarri Gaztela aldeko / trumoi-ots bildurgarriak. AB AmaE 76. Dindirria sarri bai sarri egon oi zan aren sudurretatik dindilizka. Erkiag BatB 183.
azpisarrera-11
SARRIDINO (BN-lab ap. Gte Erd 22). Hasta luego (fórmula de despedida).
azpisarrera-12
SARRIENAZ (Precedido de -(e)n). Tan pronto como.
Hura bada speranza dut igorriren drauzuedala, neure egitekoei drezu eman draukeedan sarrienaz. Lç Phil 2, 23 (He, TB, Dv bezain sarri, Ol, Ker -ta bereala, Bibl orduko). Adami berari ere, erori izan zen sarrienaz, konsola eta konfortagarri hala prometatu izan zaion. Adv ** 2r.
azpisarrera-13
SARRIENEAN. "Le plus souvent" H.
azpisarrera-14
SARRIENEKO (El, lo) más habitual.
Jakinda egon zaitezan ezkontzen utsgarri nausijen ta sarrijenekuen gainian. fB Ic III 358.
azpisarrera-15
SARRIENIK. a) "Sarrienik iaikitzen dena, celui qui se lève le plus tôt" H.
Iainkoak maitén dituenak, sarrienik mundu hunetarik retiraturen baitituke. Ins D 6r.
b) Por lo general, generalmente.
Gurean diot, euskal filologian, bestetan ez baita horrelakorik gertatzen, alderantziz baizik sarrienik. MEIG V 102.
azpisarrera-16
SARRI ETA ASKOTAN. Muy a menudo.
Barriro, sarri da askotan iragaiten dogula bere bular sagradua. Urqz 15. Eta nik sarri ta askotan entzutea emon daroiot. EL2 76. Sarri ta askotan / daukat gogotan / kendu baleuste bizia. Azc PB 198.
azpisarrera-17
SARRI ETA MAIZ. Muy a menudo.
Sarri eta maiz elkar ikusi zutela. Lard 477. Sarri eta maiz, sabel uts edo erdi-uts izan arren [...] okituaren ondamurik bage ikusi oi ditugu. Erkiag Arran 118.
azpisarrera-18
SARRI ETA SARRI. Muy a menudo.
Murmurazinoia sarri eta sarri asi oi da alabanziagaz. Astar II 189. Nik [...] sarri ta sarri zapaldu, ta oñ azpian erabili izan dot. EL2 48. Geure gogoan sarri eta sarri erabilten doguzala bere onoidade ederrak. Itz Azald 29. Sarri ta sarri deitzen naieutsan. Enb 201.
azpisarrera-19
SARRIKO. (Lar, Añ). A) (Adnom.). a) Frecuente. "Ordinario, común, frecuente" Lar y Añ.
Konfesinoe ta komuninoe sarrikoa. CrIc 79. Nolako frutuak ateratzen diran komunio sarrikotik. Mg CC 192. Sarriko alkarregaz ibiltian ta karinuan. fB Ic II 276.
b) Próximo, de dentro de poco. "Qui sera tantôt" Dv.
Aitaren bisita, sarriko bala eta gaineratekoak. Larz Iru 140.
B) (Adv.). Para dentro de poco. "Sarriko eginen dut, je le ferai pour tantôt" Dv.
Banua ni horai hebenti (zeliala) / Jinkuaren othoitzera / eta zien plaza indikatiaren / sarriko adelatzera. Normandie (ap. DRA). Sarriko baitu Judas lagunak tratu egina itsuski. Ox 74. Aita ere hor dabila egun [...] etxeko lanetan: zume-mimenekin sarriko, odolgiendako behar baitira hok denak. Larre ArtzainE 101.
azpisarrera-20
SARRIRAINO ( (Dv)). Hasta pronto (fórmula de despedida).
azpisarrera-21
SARRIRIK ASKOTAN. A menudo.
Sarririk askotan Jesukristok bere mugagida santuakin deitzen digu. Kortazar Serm 405.
azpisarrera-22
SARRI-SARRI. a) Muy a menudo.
Bildots txuri eder Kristo dana sarri sarri ta ondo prestaturik jaten duten animai. Mg CC 222. Negargarrijena da urte guztijan Jangoikuaren berbia azaldau baga iragotea batek baño geiagok, sarri sarri irakasteko loturik dagozanak. Mg PAb 199. Oñeztuak baleiez sarri sarri sortu. AB AmaE 363. Sarri-sarri gomuta izaten dot. Echta Jos 357. Bertoldaren gomuta goguangarrija sarri-sarri burura erakarri egijon. Otx 103. Lana neurriz eta mokadu goxo-goxoa sarri-sarri. EZBB I 83. Onelaxe, sarri-sarri kantatzen asi giñan. Insausti 29.
b) Muy rápidamente.
Orriz-orri yazten da / basoa, gozoro... / bakan-bakanka, lênen... / sarri-sarri, gero. "Rápidamente". Ldi BB 58.
azpisarrera-23
SARRI... SARRI... "Sarri hau sarri hori, tantôt ceci, tantôt cela" H.
azpisarrera-24
SARRI-SARRITAN (V-gip ap. Iz ArOñ). Muy a menudo.
Sarri-sarrittan gertaten jakez / siñismen guztiz okerrak. Echta Jos 102.
azpisarrera-25
SARRITAKO (Lar, Añ, H), SARRITANGO. "Ordinario, común, frecuente" Lar. "(Pleito) ordinario, sarritako, betaldiko auzia" Ib. "Usitado" Lar y Añ.
Bisita luzeak ta sarritakoak eztira gitxitu bear esan dodazan errazoiakaitik? LoraS 189. Atseeta onaren ta sarritakuaren gurarija. fB Ic II 253. Sarritango enkargu andi eta eraman ekarriko ibillera baliosoetan. Izt C 489. Beraren gaixo-aldi sarritangoai begiraturik. Ib. 485. Sakramentuen arrera sarritakora zuzendu ta gidatzearekiñ. Aran SIgn 67. Sarritako ikusiak irakasten dau. Itz Azald 151. Oarrikaspen ekar-ekar eta sarritakoak besterik ziñesteraziko digu. Zink Crit 28. Gizonezkuen sarrittango argalunia. Etxba Ibilt 465.
azpisarrera-26
SARRITAN (V, G; Lar, Añ, Izt 53r, Dv, H). Ref.: A; Etxba Eib; Holmer ApuntV; Elexp Berg; Gte Erd 24, 25. "(A) menudo", "(ad) laudes & per horas", "ordinariamente, frecuentemente" Lar y Añ. "1. a menudo. Pello ta bixok sarrittan egoten ga alkarrekin. 2. a veces. Sarrittan obe da bakarrik egotia lagunarte txarrian baño" Elexp Berg.
tradizioa
Tr. Usado por autores vizcaínos y (con frecuencia algo menor) por guipuzcoanos.

Pekatu egiterako okasiora sarritan biurtzen danean. OA 130. Eta deitzea eriozkoak, ez letorkiote ain ondo, sarritan eztiralako benialak baizen. CatBurg 39. On da sarritan komulgatzea? Ub 185. Eta nik abereak baño abereago, ain sarritan zapaldu ta oñazpitu neban. EL1 43. Jorraia sarritan erabilli. AA III 633. Sarritan au jazo da geure errijeetan. fB Olg 154. Aralarko mendi goititua elurraz janzia ikusi oi dalako sarritan. Izt C 156. Erabagi dozu, ez bein bakarrik, ezpada sarritan. Ur MarIl 8. Joan oi ziran sarritan Aingeruena zeritzan komentura. Aran SIgn 51. Pulpituetatik ere sarritan / klaru dute predikatu. In . Xe 351. Entzun dot nik sarritan antziña gerrea / Frantzesentzat oi zala gorako bidea. AB AmaE 257. Ondo egiñen saria / sarritan da mingarria. Echta Jos 268. Sarritan agertu zizkion [...] animaren naigabe ta ipui ezkutuak. Ag G 206. Maiz aski edo sarritan. Inza Azalp 90. Bertoko dendatan be arek baño merkiau erosten die, sarritxen. Ort Oroig 34. Oso sarritan Jauna artzen zun. Or SCruz 87. Agertu batzuk egitten sarrittan etorri akijola. Otx 127. Sarritan, edo zeatzago mintzatuz geienetan, eztiogu abegi onik egiten Jaungoikoak zuzena ta okerra bereizteko igorri oi digun argiari. Etxde JJ 210. Nire aitita zanari sarritan entzun neutsan berari buruz berba egiten. Bilbao IpuiB 189. Egia da neskatilla egalausi onek sarritan argi ta garbi esana. Erkiag BatB 190. Bazkaltzen berriz euritan / izaten giñan sarritan. Uzt Sas 69. Sarritan lez, Berriatuara joan giñan lagunak. Etxabu Kontu 56. Neska ta mutil izaten giñan / sarritan mordo aundia. FEtxeb 74. Zuri entzuten une goxoak / sarritan ditut paseak. MMant 123. Neure izena hain sarritan gora eta behera, ala behera eta gora, erabilia izan denez gero. MIH 212.
v. tbn. Zuzaeta 83. Mg CC 177. Gco I 419. JJMg BasEsc 235. Echag 182. Urruz Urz 33. AzpPr 31. Azc PB 247. Moc Damu 35. Itz Azald 130. Kk Ab I 109. JanEd II 144. KIkG 31. ArgiDL 43. Etxeg in Muj PAm 24. Altuna 81. Jaukol Biozk 50. Tx B 222. Enb 94. Lek EunD 14. JMB ELG 102. Eguzk GizAuz 40. TAg Uzt 44. EA OlBe 60. Zait Sof 41. SMitx Aranz 49. In SM Zirik 97. BEnb NereA 150. Basarri 27. Arti Tobera 271. And AUzta 144. Gand Elorri 211. Vill Jaink 49. MAtx Gazt 87. Alzola Atalak 106. NEtx LBB 321.
azpisarrerakoSense-26.1
(sarritanago).v. SARRIAGOTAN.
Andre Mariari maizenik edo sarritanago Elizak egitten dion otoitza. Inza Azalp 157.
azpisarrera-27
SARRIXEAGO (sarrixago B ap. Izeta BHizt2; Dv). "Un peu plus tard" Dv. "Luego, un poco más tarde. Sarrixago torko naiz" Izeta BHizt2.
Ezen hastetikako itxuren arabera, proosinoa izanen da han sarrixago. HU Zez 119. Orai kontseilu jeneraletik eta sarrixago deputatugoatik kentzera baiteramate. HU Aurp 145. Sarrixago, buruil, urrietan, oliben aldi eta amanden, bat ala bertzea lehertzen ohi baitira olio egiteko. JE Bur 82. Nola jauts sarrixago Ustaritzen? Barb Sup 47. --Ez hiza Etxegaray baitarat heldu? --Sarrixago. Larz Iru 70. Orzantz lano batzu, lehenik uzkur eta gero faltsu, sarrixago beti ta ilunago, agerturik. Larre ArtzainE 49.
azpisarrera-28
SARRIXEAGOKO. Un poco posterior.
Sarrixagoko erretretaz, hiruetan hogoita bortz urtetarik goiti gozatu ahalko duten erretreta hartaz orroit ote dira berak? HU Zez 204. Oraikoen gainera heldu berriz, beti aitzina, sarrixagokoak. Ib. 189.
sarri
<< sandalia 0 / 0 soineko >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper