Orotariko Euskal Hiztegia

OEH - Bilaketa

138 emaitza abarka bilaketarentzat

Euskaltzaindia. OEH. Orotariko Euskal Hiztegia
goiburua
1 kosko.
sense-1
1. (ANc, L ap. A; Urt IV 87, Lar, Añ, Dv, H), koxko (H).
Cráneo; (fig.) cabeza, inteligencia. "Cráneo" Lar, . "Les labourdins diront kosko pour crâne, tête. Kosko oneko gizona, homme qui a bonne tête, mais dans la plupart des autres acceptions, ils emploient les variantes kusku et kuxku " Dv. v. buru-kasko.
Iñorant sinplea / [...] Koxko fuiñ gabea. Gy 135. Apoarmatu bat zen koxko ariñekoa. "À la tête légère" . Ib. 255 (cf. infra KOSKO-ARIN). Herbi sinple hori / koxkoa izan arren oiñak bezaiñ ariñ [...]. Ib. 154. Kantuz zagon damatxo bat; / zentzu koxkoan hark etzukein hanbat: / Zer tenore hauta musika egiteko! Ib. 179. Bata eta bertzea kosko onekoak eta Alkalako eskoletan beren heineko guti hatzeman zutenak. Laph 134. Berrogei ta zortzi zirurji-operaziño [...] kosko (buru-ezur) urratzetik bizkar-ezurreko zauri-miñetaraiño. Etxde Egan 1961 (1-3), 98.
azpiadiera-1.1
" Bost, koxkoetan koxk (V-m), cinco, pellizco en el pescuezo" A EY III 186.
sense-2
2. (Lar, H).
"Casco de caballo, &c., es la uña, aztapar koskoa " Lar. "Despalmar las caballerías, aztapar koskoak kendu " Ib.
sense-3
3. (Lar, , H).
Tacón. "Tacón, zapatakoskoa " Lar. "Taconear [...] koskoaz jo " Ib. "Talon de soulier, de sabot" H.
sense-4
4. koxko. "Koxko, terme de mépris que l'on dit d'une tête légère" H. "Koxko bat da, c'est une pauvre tête" Ib. (s.v. kasko). "Kosko (adj.), terme de mépris: tête légère" Lh.
--Zer duzu hola niri beiratzeko, galdetzen dio Thomas koxkok? --Orai ikusten baitut lehen aldikotz sinheste gabeko zoroa; horra zertako beiratzen zaitudan. Hb Egia 29 (A, s.v. koska, traduce: "Tomás el casquivano").
sense-5
5. Cima, cumbre.
Uhartzian agertzen dire espaiñol mendien koskuak, hoien azpian zelai xoragarri bat zerga guzietarik libro zena. Atheka 6.
sense-6
6. (V-m, Gc, AN, Lc, BNc ap. A; H).
Pedazo, trozo. " Kosko, morceau de pot, cruche, etc., tesson. Eltze-koskoa, tesson de pot" H.
Bere ogi alimaletik koskoa doi-doia gelditzen zitzaion orai. "Le croûton" . Barb Leg 139.
sense-7
7. (V-m-gip, Gc ap. A; H).
"Gravier, pierre en morceaux" H. "Grijo" A. v. HARRI-KOSKO.
sense-8
8. (V-m ap. A y Etxabu Ond ).
(En frases negativas).Nadie, nada (de). "(V-m), individuo. Koskorik eztator, no viene un individuo, nadie. Diru-koskorik be eztaukat (V-m), no tengo ni tarja de dinero" A. "Cacho (?). Siempre en negativa. Koskoik eztau laga " Etxabu Ond 114.
sense-9
9. " Begiak koskoan sartu zaizka, los ojos se le han metido en las cuencas" A (s.v. begi). v. BEGI-KOSKO.
sense-10
10. "(R-uzt), troncho de pera, manzana" A.
sense-11
11. "(V-m, G-azp, AN, L, BNc), beatz-kosko (G), articulación de dedos" A. v. BELAUN-KOSKO.
azpisarrera-1
HARRI-KOSKO (Lc, BN-baig ap. A; arkosko V-m-gip ap. A; arkoxko <-oisk-> Lar DVC 159). "Pedrezuela" Lar DVC 159. "Pedazo de piedra" A. "Cascajo. Arkosko bat duin gogorra dago umetxo ori" Ib. Cf. VocNav: "Arriosco, canto rodado (Cuenca)". v. HARRI-KOSKOR, harkoska.
Ansarees kontatzen da... karrakaik ez iteko, artzuntela pikoan arri-koxko bana, ta ala pasatzen direla ixil ixiltoa. (227). LE-Ir. [Garija] garbi garbi egiteko arkosko, lur apur, olo garau, auts ta loigarri guztietati. Mg PAb 151. Abarka oneek leun ta labanak dagoz, ta, zer izango da kanpora urten da arkoskuen gañian ibilli biar badot? Ib. 118. Botatzea galletara arri kosko, edo txikitxoak. VMg 84. Etziren eskas gathe, zur eta harri-koskoak ere. Hb Egia 150. Ona zuek arri esan zenezazkioten itzak, baldin eskueran arkoskorik ezpadu. RIEV 1907, 171. Kaleak beetzat arkosko-ordez giza-buruak eukazan. A Latsibi 146. Arri kozkoa zati zati egin bear da, barnean daukan zillar-txilista ateratzeko. Or Mi 125. Belar-tartean eta arkosko gañean auspez zetzan. Ib. 67s. Ta arkozko ta sasitartetik, bakar bakarrik igotzen da gora. Ib. 81. Bideko arkoskoetan labainduz. TAg Uzt 148. Itsasora dioazten ibaiek baso-mendietako lurrak eta arkoskoak eraman-ala eramaten dituzte, ta ontara sortzen dira luiziak eta mausarrak. Zait Plat 37s.
azpisarrera-2
BEGI-KOSKO. "(R), cuenca del ojo" A.
azpisarrera-3
BELAUN-KOSKO (B, BN; VocB; belhaun kosko H; belhaun koxko H). Ref.: A (belaunkatillu); Izeta BHizt2. Rótula, choquezuela; rodilla. "Belhaun koxkoa, koskoa, rotule" H. "Belaunkosko, hueso de la rodilla. Anbateko kaska belaunkoskoan" Izeta BHizt2. v. belaunburu.
Supazter zokotan / Belaun kozkuak errerik. LuzKant 21. Belaun kozkoa / gutxigo jasoz, beorra / geldixe dabil. Or Eus 346.
azpisarrera-4
KOSKO-ARIN ( koxko- H, s.v. kasko ), KOXKARIN. Casquivano, ligero de cascos. "Koxko arina, tête légère" H. Cf. Koxkarin, mote empleado por Zalduby (RIEV 1909, 231).
Bide-erdia duen arren yadan hunek pasatu / koxko-ariñek eztu nahi oraiñon abiatu. Gy 58.
azpisarrera-5
KOSKO-ARRAIN. "Calvarium, koskoarráña, huntz arraña" Urt IV 87.
azpisarrera-6
KOSKOKO. "Qui appartient au test, à l'écaille, etc. Koskoko gizona, ou gizon koskoduna, homme de tête" Dv.
kosko
<< kordel 0 / 0 kuartoi >>
  • Euskaltzaindia - Real Academia de la Lengua Vasca - Académie de la Langue Basque
  • Plaza Barria, 15. 48005 BILBO
  • +34 944 158 155
  • +34 944 158 144
  • info@euskaltzaindia.eus
© 2015 Your Company. All Rights Reserved. Designed By JoomShaper